Mosfunksionimi i veshkave

Fakte për mosfunksionimin e veshkave

  • Veshkat janë organ-et që ndihmojnë të filtrohen mbeturinat në gjak. Ato gjithashtu marrin pjesë në rregullimin e presionit të gjakut, balancës elektrolitike dhe prodhimin e qelizave të kuqe të gjakut në trup.
  • Ekzistojnë shkaqe të shumta të mosfunksionimit të veshkave dhe trajtimi i sëmundjeve që e shkaktojnë këtë mund të jetë hapi i parë i korrigjimit të çrregullimit në veshka.
  • Disa nga shkaqet e mosfunksionimit të veshkave janë të mjekueshme dhe funksionimi i veshkave mund të kthehet në normalitet. Fatkeqësisht, mosfunksionimi i veshkave mund të jetë progresiv në situata të tjera dhe mund të jetë i pakthyeshëm.
  • Simptomat e mosfunksionimit të veshkave i detyrohen grumbullimit të mbeturinave në trup, gjë e cila mund të shkaktojë dobësi, frymëmarrje me hope, letargji, dhe konfuzion. Paaftësia për të eliminuar potasin nga gjaku mund të shkaktojë ritme jo normale të zemrës dhe vdekje të papritur. Fillimisht mund të mos ketë fare simptoma të mosfunksionimit të veshkave.
  • Diagnostikimi i mosfunksionimit të veshkave zakonisht bëhet me anë të testeve të gjakut, duke matur kreatininë-n, azotemi-në dhe shkallën e filtrim-it glomerul-ar.
  • Trajtimi i shkakut të mosfunksionimit të veshkave mund ta kthejë në normalitet funksionimin e tyre. Përpjekje për të kontrolluar presionin e gjakut dhe diabet-in gjatë gjithë kohës mund të jenë mënyra më e mirë për të parandaluar sëmundjen kronike të veshkave dhe progresin e saj deri në mosfunksionim të veshkave.
  • Në qoftë se veshkat arrijnë të mos funksionojnë fare, të vetmet alternativa në dispozicion janë dializa dhe transplantim-i.

 Çfarë janë veshkat?

Veshkat luajnë një rol të rëndësishëm në funksionet e trupit të njeriut, jo vetëm duke filtruar gjaku-n dhe duke hequr qafe produktet e mbetura, por po ashtu edhe duke balancuar nivelet e elektrolite-ve në gjak, duke kontrolluar presionin e gjakut dhe duke stimul-uar prodhimin e qelizave të kuqe të gjakut.

Përdorimet

Hipertension (tensioni arterial i rritur), angina pektorale (dhimbje tipike e gjoksit nga zemra), insuficiencë e zemrës.

Kundërpërdorimet

Astma, angina prinzmetal,bradikardi, hipotension, blloku AV, i shkallës II dhe III, shock kardiogjenik, acidozë metabolike, feokromocitomë.

Efektet anësore

Në hipertension dhe anginë: 10 mg 1 herë në ditë, pamjaftushmëri të zemrës  fillimisht 1.25 mg për një javë e pastaj rritet doza 2.5 mg javën e dytë, pastaj 3.75 mg në ditë javën e tretë e pastaj 5mg javën e katërt, maksimumi 10 mg në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 5 mg, 10 mg.

Film tableta : 1.25 mg, 2.5 mg, 3.75 mg, 5 mg, 10 mg.

Përdorimet

Diabeti mellitus tipi II.

Kundërpërdorimet

Çrregullim i funksionit renal; kolaps kardiovaskular (zemër-enë gjak-u), acidoza metabolike, shtatzëni, laktacion, dehidrim (humbje e lëngjeve).

Efektet ansore

Anoreksi (mungesë oreks-i), pështirosje, urtikarie (njolla të kuqe), foto-sensitiv-itet (ndjeshmëri e rritur ndaj dritës), ulje e niveleve në vitamina B12.

Dozimi

500 mg, çdo 8 orë para ose pas ushqimit.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 500 mg, 850 mg.

Përdorimet

Dezinfektues i lëkurës, kryesisht në procedurat para-operative për të zvogëluar incidencë-n e infeksioneve të plagë-ve të operacioneve. Antiseptikë (dezinfektues) vaginal për trajtimin e vaginitit jospecifik dhe të shkaktuar nga Trichomonasi dhe Candida.

Kundërpërdorimet

Pacientët me djegie dhe insuficiencë të mëlcisë.

Efektet anësore

Janë raportuar shumë rrallë veprime anësore me përdorim lokal të polividon jodit. Megjithatë aplikimi lokal i tij mund të rezultojë me absorbim sinjifikant të polividon jodit. Irritim lokal, kruarje dhe djegie janë efektet kryesore të raportuara. Përdorimi i tepruar dhe i zgjatur i polividon jodit lokal ka rezultuar nganjëherë me neutropeni (ulje të neutrofileve ne gjak). Tek pacientët me djegie, janë paraqitur disa raste të acidozës së rëndë metabolike. Dëmtimi  i mëlcisë është raportuar te pacientët me djegie të mëdha. Efektet e tjera anësore të raportuara janë: dermatit (infeksion lëkure), hipotiroidizëm (shtimi i aktivitetit në gjëndra tiroide) dhe intoksikim (helmimi) me jod.

Dozimi

Do të duhej të aplikohej direkt në sipërfaqen e afektuar të lëkurës 2-3 herë/ditë ose sipas nevoje. Mund të aplikohet edhe si xhel ose vagitore (suposte vagina-le), ose i përzier me ujë të vakët si dush vaginal.

Për shpërlarje të gojës çdo 2-4 orë tretësirë të paholluar ose të holluar me ujë të vakët në proporcion 1:1.

Format farmaceutike dhe dozat

Tretësira: 0.75% jod aktiv, 1% jod aktiv, 0.1% jod aktiv për shpërlarje të gojës

Vagitore: 20 mg.

Përdorimet

Bikarbonati i natriumit përdoret si alkalizues gastrik (stomaku), sistemik dhe urinar dhe është përdorur për trajtimin e e acidozës metabolike dhe respirator-e duke përfshirë komë diabet-ike, diarre, çrregullime të veshkave dhe shokut. Ai gjithashtu rrit atë që quhet klirensi renal i barnave acidike. Tretësira e bikarbonatit të natriumit zbut gjendjen e pakëndshme të lëkurës, përdoret si tretësirë oftalmik-e, për heqjen e dyllit të veshit dhe për mirëmbajtje të gojës. Bikarbonati i natriumit përdoret për trajtimin e plagë-ve të shkaktuara nga ekstravazacion-i kemoterapeutik dhe djegie-t nga fosfor-i, dhe për zvogëlimin e flebit-it (infeksion i vena-ve) të shkaktuar nga tretësirat acidike intravenoze. Është përdorur edhe për kompensim-in e humbjes së bikarbonateve dhe përdoret profilaktikisht për parandalimin e krijimit të gurë-ve të acidit urik (urik acidi) në veshkë.

Kundërpërdorimet

Alkaloza respiratore (frymëmarrjes), hipokalcemi (ulja e kalcium-it në gjak), hipokloremi (ulja e klorit në gjak).

Efektet anësore

Kardiovaskular-e, gjakderdhje intrakranial-e (brenda kokës) tek neonat-ët (për shkak të hipernatremisë), hipernatremi (rritja e natriumit në gjak), helmim me natrium, hiper-osmolaritet qelizor, alkalozë metabolike, spazmë gastrike, fryrje abdominale, vjellje, hiperkapni (rritja e co në qarkullim), nekrozë (vdekje) të indeve.

Dozimi