Limfoma

Sistemi limfatik është pjesë e sistemit imunitar (sistemi imunitar) dhe përbëhet nga nyjet limfatike (nganjëherë referuar si gjëndra limfatike) që janë të lidhura me qeliza të vogla të njohura si enët limfatike. Shpretka dhe palca e kockave konsiderohen gjithashtu që të jenë pjesë e sistemit limfatik.

Në këtë lloj kancer-i, qelizat në sistemin limfatik të quajtura limfocitet (një lloj i qelizave të bardha të gjaku-t) bëhen abnormale dhe ndahen e rriten në mënyrë të pakontrolluar. Kjo rritje e pakontrolluar çon në zhvillimin e tumor-eve kanceroze në nyja limfatike dhe në pjesët e tjera të sistemit limfatik. Është gjithashtu e mundur për limfomën që të përfshijë organ-et jashtë sistemit limfatik.

Ka 2 lloje kryesore të Limfomë-s: Limfoma Hodgkin dhe Limfoma jo-Hodgkin.

Limfoma Hodgkin

Limfoma Hodgkin (e njohur edhe si sëmundja Hodgkin) tenton të prekë moshat e reja, më së shpeshti ato që janë në fillim të  moshës 30 vjeçare. Edhe pse Limfoma Hodgkin është një sëmundje serioze, shumë njerëz janë shëruar me trajtim pas 5 vitesh; shkalla e mbijetesës është mbi 80%.

Limfoma jo-Hodgkin

Kjo formë e limfomë-s është më e zakonshme se sëmundja Hodgkin. Në fakt, mbi 85% e të gjithë njerëzve me limfomë kanë formën e sëmundjes jo-Hodgkin. Rreziku i zhvillimit të limfomës jo-Hodgkin rritet me moshën, dhe sëmundja është më e zakonshme në njerëzit e moshës mbi 50 vjeç. Ndërsa numri i rasteve të reja të sëmundjeve jo-Hodgkin duket të jetë në rritje me kalimin e kohës, shkalla e mbijetesës është përmirësuar, dhe është aktualisht rreth 55% pas 5 vjetësh.

Cilat janë simptomat?

Simptomat e limfomës Hodgkin dhe jo-Hodgkin janë të ngjashme. Zakonisht simptoma e parë është një ënjtje apo një gjëndër në nyja limfatike. Gjëndra e nyjeve limfatike vihet re më shpesh në qafë, nën sqetull, mbi klavikula, ose në zonën e ijeve. Njerëzit me limfomë mund të përjetojnë ndonjë ose të gjitha simptomat e mëposhtme:

  • Temperaturë;
  • Djersitje, veçanërisht gjatë natës;
  • Zvogëlim të urisë;
  • Humbje të peshës;
  • Kruarje të përgjithshme; dhe
  • Lodhje të vazhdueshme.

Çfarë e shkakton limfomën?

Kanceri i vezoreve: Alternativat e trajtimit

Trajtimi i kancerit të vezoreve zakonisht përfshin ndërhyrjen kirurgjik-ale dhe kemioterapinë. Ndonjëherë ai përfshin radioterapi-në.

Kirurgjia

Trajtimi parë për kancerin e vezoreve zakonisht është një operacion i quajtur laparotomi. Në këtë operacion bëhet një prerje në abdomen dhe kjo e lejon mjekun të gjejë dhe të largojë sa më shumë kancer që është e mundshme.

Në shumë raste mjeku do të bëjë një biopsi të tumor-it në fillim të operacionit për që qenë i sigurt që ai është kancer. Kjo quhet një “prerje e ngrirë”. Në qoftë se kanceri konfirmohet, atëherë operacioni do të vazhdojë. Operacioni zakonisht heq vezoret dhe tubat fallopianë (tubat uterine), mitrën dhe omentum majus dhe disa nyja limfatike në atë zonë. Gjithashtu mund të hiqet edhe apendicit-i. Ndonjëherë nevojitet të hiqet edhe një pjesë e zorrëve dhe madje edhe fshikëza e urinës.

Mund të tingëllojë që shumë nga pjesët ose organ-et e trupit tuaj hiqen në këtë operacion. Megjithatë këto organe janë fare të vegjël në krahasim me çdo gjë tjetër në abdomen-in dhe pelvisi-n tuaj dhe heqja e tyre nuk le ndonjë hapësirë bosh.

Disa gra mund të mos kenë nevojë për një kirurgji ekstensive. P.sh. një grua e re me një kancer epitelial të vezoreve në fazë të hershme mund të mos ketë nevojë t’i hiqet uterus (mitra) dhe të dy vezoret. Në këtë rast për të është ende e mundur që të ketë fëmijë.

Përcaktimi i fazave të sëmundjes

Pas operacionit, kampionë të një pjese të organeve që janë hequr dërgohen për ekzaminim në laborator. Rezultatet, të kombinuara me disa rezultate të testeve diagnostike japin informacion për llojin dhe shtrirjen e kancerit tuaj. Kjo bën të mundur që mjekët të përcaktojnë fazat e sëmundjes në mënyrë që të munden të përpunojnë trajtimin më të mirë për ju. Në qoftë se kanceri i vezoreve është kufizuar vetëm tek vezoret ose fare pranë tyre, ai mund të quhet i fazës 1 ose 2. Në qoftë se ai është përhapur në organe të tjerë ai mund të jetë i fazës 3 ose 4. Njohja e fazës së sëmundjes e ndihmon mjekun tuaj që të diskutojë me ju zgjedhjet për trajtimin e mëtejshëm.

talasemia

Talasemi-a  është një çrregullim i trashëguar i gjakut që e bën trupin të prodhojë më pak hemoglobinë ose hemoglobinë anormal-e. Hemoglobina ndihmon qelizat e kuqe të gjakut të shpërndajnë oksigjenin në të gjithë trupin. Niveli i ulët i hemoglobinës mund të shkaktojë anemi, një sëmundje që ju bën të ndiheni të dobët dhe të lodhur. Anemia e rëndë mund të dëmtojë organ-et dhe të shkaktojë vdekje.

Cilat janë llojet e talasemisë?

Ka dy lloje kryesore: alfa dhe beta. Talasemia beta është më e zakonshme.

Talasemia beta

Nevojiten të dyja llojet e globinë-s, alfa dhe beta, për të prodhuar hemoglobinën. Talasemia beta ndodh kur njëri ose të dy genet që  përbëjnë beta-globinën nuk funksionojnë, ose funksionojnë pjesërisht.

  • Nëse ju keni një gen të dëmtuar, mund të vuani nga një anemi e butë dhe ndoshta nuk do të keni nevojë për trajtim. Kjo quhet talasemia beta minore ose talasemia beta. Kjo ndodh kur ju merrni një gen normal nga njëri prind dhe një gen talasemik nga tjetri.
  • Kur të dy genet janë të dëmtuar, do të thotë se ju keni një gen talasemik nga secili prind. Në këtë rast mund të shfaqni anemi të moderuar ose të rëndë.
    • Nëse keni anemi të moderuar (talasemia beta mesdhetare), ju mund t’ju nevojitet transfuzion gjaku.
    • Njerëzit me anemi të rëndë (të quajtur talasemi beta madhore apo anemia e Cooley-it) kanë  nevojë për transfuzione gjaku gjatë gjithë jetës. Simptomat e anemisë zakonisht fillojnë brenda disa muajve pas lindjes.

Talasemia alfa

Ky tip talasemie ndodh kur një ose më shumë nga katër genet alfa-globinë që formojnë hemoglobinën, mungojnë apo janë të dëmtuar.

  • Në qoftë se një gen mungon ose është i dëmtuar: Qelizat e kuqe të gjakut mund të jenë më të vogla se normalisht. Në këtë rast ju nuk do të përjetoni simptoma dhe  nuk do të keni nevojë për trajtim. Por ju jeni një bartës i heshtur. Kjo do të thotë se nuk keni sëmundje, por mund të kaloni genin defektoz tek fëmijët tuaj.
  • Nëse dy gene mungojnë apo janë të dëmtuar: Ju do të përjetoni anemi tepër të lehtë, që zakonisht nuk ka nevojë për trajtim. Kjo quhet talasemia alfa minore ose talasemia alfa.
zemres

Statistikat mbi sëmundjet e zemrës janë alarmuese. Është shkaku numër një i vdekjeve në SHBA dhe në botë dhe për më tepër, nuk është e thënë të jesh i moshuar ose të kesh një trashëgimi në familje. Edhe pse numrat janë kokëfortë, ti mund të mos jesh thjesht një statistikë edhe nëse tashmë je diagnostikuar me sëmundje zemre. Fillo duke e edukuar veten me një strategji dhe qëndroji besnik asaj. Sa më shpejt të fillosh, aq më shumë e ul rrezikun.

Nga të filloj?

Fillo duke lënë takim me doktorin. I thuaj recepsionistes se dëshironi të bëni një vlerësim të rriskut kardiak. Doktori do të vlerësojë të gjithë faktorët që përbëjnë rrezik si mosha, historia personale dhe familjare e shëndetit, pesha, presioni i gjakut dhe aktiviteti fizik. Një vlerësim i rriskut kardiak mund të përfshijë dhe:

  • Analizat e gjakut, si profili i lipid-eve (kolesterol-it, triglicerideve etj);
  • EKG (elektrokardiogram). Kjo shërben për të parë aktivitetin elektrik të zemrës dhe ndihmon për të diagnostikuar disa nga sëmundjet e zemrës;
  • Ekokardiograma. Përdor valë zanore për të nxjerrë një imazh të zemrës suaj. Kjo shërben për të diktuar ndonjë çrregullim të rrahjeve dhe ndonjë dëmtim nga një atak i mëparshëm;
  • Angiografia. Kjo ka të bëjë me fotografimin e gjakut që rrjedh në arteriet e zemrës dhe dikton nëse keni ndonjë arterie të bllokuar;
  • Kontroll për stresin. Ky kontroll shërben për të parë se sa ndikon aktiviteti juaj fizik tek zemra dhe si rrjedh gjaku nga arteriet në vena;

Për të parë rrezikshmërinë e një ataku kardiak, bëni testin tek rubrika TESTONI VETEN 

Çfarë të bëjë më pas?

Do t’ju duhet të shihni përsëri doktorin pas testeve për të diskutuar rezultatet. Dëgjoni me vëmendje vlerësimin e doktorit dhe bëni sa më shumë pyetje që mundeni. Ju duhet për të kuptuar sa më mirë dhe për të ulur riskun e sëmundjeve të zemrës.