Sëmundja e indit lidhës

Sëmundja e indit lidhës i referohet një grupi sëmundjesh që përfshijnë indin e pasur me proteina që i mbështet organ-et dhe pjesë të tjera të trupit. Shembuj të indit lidhës janë dhjami, kockat dhe kërc-et. Këto sëmundje shpesh prekin nyjet, muskujt dhe lëkurën, por ato po ashtu mund të prekin organe të tjerë si dhe sisteme organesh, duke përfshirë sytë, zemrën, mushkëritë, veshkat, traktin gastrointestinal dhe enët e gjakut.

Janë më shumë se 200 çrregullime që prekin indin lidhës, shkaqet dhe simptomat e tyre specifike ndryshojnë sipas llojeve të ndryshme.

Çrregullimet e trashëguara të indit lidhës

Disa sëmundje të indit lidhës, shpesh të quajtura çrregullime të trashëguara të indit lidhës, janë rezultat i ndryshimeve në disa gene. Shumë prej tyre janë fare të rralla. Më poshtë po japim disa nga më të zakonshmet:

Sindroma Ehlers-Danlos

Në të vërtetë një grup prej më shumë se 10 çrregullimesh, karakterizohen nga nyje tepër të ndjeshme, lëkurë e tendosur dhe rritje anormal-e e indit të mbresave. Simptomat mund të jenë nga më të butat deri tek ato sakatuese. Varësisht nga format specifike, simptomat mund të përfshijnë:

  • Një shpinë të lakuar;
  • Enë të dobëta të gjakut;
  • Mishra të dhëmbëve që rrjedhin gjak;
  • Probleme me mushkëritë, valvul-at e zemrës ose tretje-n.

Epidermolisisbullosa (EB)

Personat me këtë sëmundje kanë një lëkurë që është kaq e brishtë, saqë ajo shqyhet apo bëhet me flluska si rezultat i goditjeve më të vogla, apo edhe nga fërkimi me rrobat. Disa forma të EB mund të prekin sistemin tretës, atë të frymëmarrjes, muskujt ose fshikëzën e urinës. Shkaktuar nga defektet e disa proteinave në lëkurë, EB zakonisht është evidente në lindje.

Sindroma Marfan

Përdorimet

Në profilaksi dhe mjekim të angina pektorale (dhimbje tipike të zemrës); insuficiencë (ulje të funksionit) e ventrikul-it të majtë.

Kundërpërdorimet

Pacientët me ndjeshmëri të lartë në bar (në nitrate), infarkt i miokard-it (infarkt i miokardit), anemi, trauma të kokës, hemorragji cerebrale, hipotension, glaukoma këndngushtë, hipertrofi (zmadhim) e prostatës (prostata).

Efektet anësore

Dhimbje koke, marrje mendsh, takikardi (rrahje të rritura), hipotension (tension i ulur). Dozat e larta mund të shkaktojnë methemoglobinemi (rritje methemo-globine në gjak).

Dozimi

Sub-lingual (nën gjuhë): 03-1 mg, 2-4 herë në ditë. Oral-isht (nga goja): 2.4-6.5 mg (tableta apo kapsula me veprim të zgjatur), 2-3 herë në ditë. Në anginën e rëndë: 10 mg, 3 herë në ditë. Me injeksion intravenoz (I.V): 10-100 mikrogram në minutë. Me aerosol: 1-2 doza nën gjuhë dhe pastaj goja mbyllet.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 1 mg, 2 mg, 3 mg.

Tableta (sublingual-e): 0.15 mg, 0.3 mg, 0.4 mg, 0.6 mg.

Kapsula: 2.5 mg, 6.5 mg, 9 mg, 13 mg.

Injeksion: 0.5 mg/mL, 5 mg/mL.

Aerosol (në trajtë avulli) i dozuar: 0.4 mg.

Përdorimet

Tek angina pektorale (dhimbje të forta dhe tipike gjoksi), për mjekim dhe profilaksi si dhe tek insuficienca (funksion i ulur) e ventrikul-it të majtë.

Kundërpërdorimet

Pacientët me mbindjeshmëri ndaj barit (nitrateve), infarkt i miokard-it (infarkt i miokardit), anemi e theksuar, shock kardiogjenik, kolaps, traumë e kokës, hemorragji cerebrale, hipotension (ulje e tensionit) postural, glaukoma këndngushtë.

Efektet anësore

Dhimbje koke, marrje mendsh dhe dobësim kalimtar si dhe shenja të tjera të ishemi-së cerebrale për shkak të hipotensionit postural, skuqja e fytyrës, takikardi (rrahje të rritura), çrregullim gastrointestinal, vjellje, asteni, hipotension, djersitje dhe kolaps. Pas përdorimit të gjatë mund të shfaqet ekzantemë (skuqje) ndërsa dozat e larta të barit mund të shkaktojnë methemoglobinemi (rritje methemo-globine në gjak).

Dozimi

Nën gjuhë, 5-10 mg në ditë. Nëpërmjet gojës, në anginë pektoral-e 30-130 mg në ditë, në doza të ndara: në insuficiencë-n e ventrikul-it të majtë: 40-160 mg dhe në rast nevoje deri në 240 mg, në ditë, në doza të ndara. Intravenoz: 2-10 mg/orë duke pasur parasysh të mos kalohet doza prej 20 mg/orë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 5 mg, 10 mg, 20 mg.

Injeksion: 1 mg/mL në 10 mL ampulë.

Përdorimet

Tek artrit reumatoid; osteoartrit; spondiliti ankilozues; në dhimbje të lehta dhe ato mesatare; në an-algjezi-në postoperatore; në ethe dhe dhimbje tek fëmijët.

Kundërpërdorimet

Tek pacientët me ndjeshmëri të lartë në bar; ulçerë peptik-e aktive dhe të kaluar; sindromi i polipe-ve nazal-e (të hundës); bronkospazmë (ngushtim i muskulaturës së rrugëve të frymëmarrjes dhe si pasojë vështirësi në frymëmarrje).

Efektet anësore

Dispepsi (vështirësi në tretje), intolerancë gastrointestinal-e (stomak-zorrë), hemorragji, dhimbje koke, anemi, trombocitopeni (ulje të trombociteve), agranulocitozë.

Dozimi

Të rriturit: në fillim 1200 mg në ditë, në doza të ndara. Në raste të rënda deri në 1800 mg në ditë. Doza mbajtëse është 600-1200 mg në ditë. Doza nuk duhet të tejkalohet mbi 2400 mg, në 24 orë.

Fëmijët: 20 mg/kg në ditë, në doza të ndara. Nuk rekomandohet tek fëmijët me masë trupore nën 7kg.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 100 mg, 200 mg, 300 mg, 400 mg, 600 mg, 800 mg.

Suspension oral: 100 mg/5 mL.

Përdorimet

Në infeksionet serioze të traktit respirator (të frymëmarrjes), intra abdominale (brenda barkut), gjinekologji-ke dhe infeksionet e lëkurës; bakteremi, septikemi (sepsis) të shkaktuar nga Streptococcus pneumoni-a dhe Streptococcus pyogenes, Staphylococcus aureus dhe Staphylococcus epidermidis; E. coli, Klebsiella, Haemophilus influenzae, Enterobacter, Citrobacter, Proteus, Pseudomonas aeruginosa dhe Bacteroides fragilis.

Kundërpërdorimet

Nuk përdoret tek pacientët me ndjeshmëri të rritur në bar dhe në cefalosporina-t e tjera.

Efektet anësore

Kolit pseudomembranoz (pseudomembranë), ndjenjë të vjelle, vjellje, diarre, neutropeni (ulje të neutrofileve të gjakut) kalimtare, eozinofili (rritje të eozinofileve), anemi, hipo-protrombinemi (mungesa e protrombinës), anafilaksi.

Dozimi

Të rriturit: 1-2 g, në 12 orë injeksion intramuskular apo injeksion intravenoz sipas nevojës, doza mund të rritet deri në 16 g në ditë (në raste të veçanta).

Format farmaceutike dhe dozat

Injeksion: 0.5 g, 1 g, 2 g.

Përdorimet

Tek infeksionet e traktit respirator (infeksione të mushkërive) dhe urinar, otit media (veshi i mesëm) dhe infeksionet e lëkurës të shkaktuara nga: Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoni-a, S. pyogenes, Escherichia coli, Proteus mirabilis, Klebsiella species dhe nga Staphyloccoc-ët.

Kundërpërdorimet

Nuk përdoret tek pacientët me ndjeshmëri të lartë në cefalosporina.

Efektet anësore

Dhimbje koke, marrje mendsh, somnolencë (përgjumje), ndjenjë të vjelle, vjellje, diarre, anoreksi (mungesë oreks-i), dispepsi (vështirësi në tretje të ushqimeve), vaginit (infeksion i vaginës), kandidozë oral-e, leukopeni kalimtare (ulja e leukocite-ve të gjaku-t), anemi, eozinofili (rritja e numrit të eozinofileve të gjakut), trombocitopeni (ulja e trombociteve të gjakut), limfocitozë (rritja tek limfocitet e gjaku-t), dermatit (infeksion i lëkurës), prurit (kruarje), reaksione hiper-sensitiv-e (shume të ndjeshme), anafilaksi, ethe, rritje kalimtare e enzimave të mëlçisë.

Dozimi

Të rriturit: çdo 4-8 orë, 0.2-2 g injeksion intramuskular (I.M), injeksion intravenoz (I.V), doza maksimale:12 g në ditë. Fëmijët: 50-100 mg/kg peshë në ditë e ndarë në 3-4 doza. Nuk tejkalohet doza e të rriturve.

Format farmaceutike dhe dozat

Injeksion: ampulë 0.5 g/10 mL, 0.75 g/1o mL, 1 g/10 mL, 1.5 g/10 mL, 2 g/10 mL, 3 g/50 mL, 3 g/100 mL, 4 g/100 mL.

Përdorimet

Parandalim i largimit të transplanteve, sëmundje autoimune (autoimune çrregullime).

Kundërpërdorimet

Tejndjeshmëri ndaj azatrioprinës; në shtatzëni dhe laktacion.

Efektet anësore

Ethet, hipotension, predispozitë e rritur ndaj infeksioneve, pështirosje, anoreksi (mungesë oreks-i), diarre, trombocitopeni, leukopeni, anemi.

Dozimi

Oral-isht ose me injeksion intravenoz (I.V) që zgjat së paku 1 min: (e pasuar nga 50 mL NaCl) ose infuzion. Në sëmundjet autoimune 1-3 mg/kg në ditë e përshtatur sipas nevojës.

Në parandalimin e mospranimit të transplantim-eve fillimisht 5 mg/kg e përshtatur në bazë të përgjigjes në intervalin 1-4 mg/kg në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 50 mg.

Përdorimet

Trajtimi i karcinomë-s kolo-rektal-e (zorrës së trashë dhe të rektumit) rezistente në terapi me fluorouracil.

Efektet anësore

SNQ (Sistemi Nervor Qendror): Insomnia (pagjumësi), akatizi, mundim, asteni, dhimbje koke.

SKV (Sistemi Kardiovaskular): Vazodilatacion (zgjerim i enëve të gjaku-t), edemë.

SGI (Sistemi Gastrointestinal): Nauze (ndjenjë të vjelle), konstipacion, vjellje, stomatit (infeksion i gojës), anoreksi (mungesë oreks-i), flatulim (gazra), konstipacion, shtërngime abdominale (barku).

Hematologjike (gjaku): Leukopeni (ulje e leukocite-ve), neutropeni (ulja e neutrofileve), anemi.

Metabolike: Humbje peshe, dehidrim (humbje të lëngjeve), fosfataza alkaline dhe AST  të rritura.

SR (Sistemi Respirator): Dispne (ulje e thellësisë së frymëmarrjes), kollë, rinit (inflamacion i mukozës së hundës). Lëkura: alopeci (rënie flokësh), ekzantemë (skuqje), djersitje.

Të tjera: Ethe, dhimbje trupi, infeksione minore.

Dozimi

125 mg/m2  injeksion intravenoz (I.V) gjatë 90 minutash. Rekomandohet që ky trajtim të bëhet 1 herë në javë, gjatë 4 javëve që duhet të pasojë me 2 javë pushim nga terapia. Dozat gjatë trajtimit mund të akordohen më tutje varësisht prej tolerimit dhe efektit të medikamentit.

Format farmaceutike dhe dozat

Injeksion: 100 mg / 5 mL.