Limfoma

Sistemi limfatik është pjesë e sistemit imunitar (sistemi imunitar) dhe përbëhet nga nyjet limfatike (nganjëherë referuar si gjëndra limfatike) që janë të lidhura me qeliza të vogla të njohura si enët limfatike. Shpretka dhe palca e kockave konsiderohen gjithashtu që të jenë pjesë e sistemit limfatik.

Në këtë lloj kancer-i, qelizat në sistemin limfatik të quajtura limfocitet (një lloj i qelizave të bardha të gjaku-t) bëhen abnormale dhe ndahen e rriten në mënyrë të pakontrolluar. Kjo rritje e pakontrolluar çon në zhvillimin e tumor-eve kanceroze në nyja limfatike dhe në pjesët e tjera të sistemit limfatik. Është gjithashtu e mundur për limfomën që të përfshijë organ-et jashtë sistemit limfatik.

Ka 2 lloje kryesore të Limfomë-s: Limfoma Hodgkin dhe Limfoma jo-Hodgkin.

Limfoma Hodgkin

Limfoma Hodgkin (e njohur edhe si sëmundja Hodgkin) tenton të prekë moshat e reja, më së shpeshti ato që janë në fillim të  moshës 30 vjeçare. Edhe pse Limfoma Hodgkin është një sëmundje serioze, shumë njerëz janë shëruar me trajtim pas 5 vitesh; shkalla e mbijetesës është mbi 80%.

Limfoma jo-Hodgkin

Kjo formë e limfomë-s është më e zakonshme se sëmundja Hodgkin. Në fakt, mbi 85% e të gjithë njerëzve me limfomë kanë formën e sëmundjes jo-Hodgkin. Rreziku i zhvillimit të limfomës jo-Hodgkin rritet me moshën, dhe sëmundja është më e zakonshme në njerëzit e moshës mbi 50 vjeç. Ndërsa numri i rasteve të reja të sëmundjeve jo-Hodgkin duket të jetë në rritje me kalimin e kohës, shkalla e mbijetesës është përmirësuar, dhe është aktualisht rreth 55% pas 5 vjetësh.

Cilat janë simptomat?

Simptomat e limfomës Hodgkin dhe jo-Hodgkin janë të ngjashme. Zakonisht simptoma e parë është një ënjtje apo një gjëndër në nyja limfatike. Gjëndra e nyjeve limfatike vihet re më shpesh në qafë, nën sqetull, mbi klavikula, ose në zonën e ijeve. Njerëzit me limfomë mund të përjetojnë ndonjë ose të gjitha simptomat e mëposhtme:

  • Temperaturë;
  • Djersitje, veçanërisht gjatë natës;
  • Zvogëlim të urisë;
  • Humbje të peshës;
  • Kruarje të përgjithshme; dhe
  • Lodhje të vazhdueshme.

Çfarë e shkakton limfomën?

Kolangiopankreatografia endoskopike retrograde (ERCP)

Është një investigim i përdorur për të parë fshikëzën e tëmthit, kanalet e bilës, pankreas-in dhe kanalin e pankreasit. Po ashtu mund të kryhen operacione të vogla kirurgjik-ale gjatë kësaj procedure.

Zakonisht ju duhet të merrni qetësues të lehtë para procedurës ambulatore dhe pak do t’ju kujtohet nga e gjithë kjo ngjarje.

Si kryhet testi?

Mjeku fut një endoskop, një tub të gjatë, të hollë elastik me një dritë në skaj, në ezofag-un tuaj, nëpër stomak dhe në duoden. Pastaj mjeku shikon përmes endoskopit për të gjetur papilën e duodenit. Kjo është pika ku kanali i pankreasit dhe kanali i bilës i zbrazin sekrecionet e tyre në duoden.

Pasi e gjen papilën e duodenit mjeku kalon një tub të vogël plastik të quajtur kateter nëpër endoskop dhe e përdor atë për të injektuar një bojë speciale në kanalet e pankreasit dhe të bilës. Boja speciale është një lëndë kontrasti që shfaq me anë të rrezeve X pamjet që regjistron mjeku. Rrezet X mund të bëjnë të dukshme gurë-t e tëmthit ose bllokimet në kanalin e bilës dhe të demonstrojnë ngushtimin apo bllokimin e kanalit të pankreasit.

Gurët e tëmthit

Në qoftë se me anë të rrezeve X shfaqet një gur i tëmthit në kanalin e bilës, mjeku mund ta largojë gurin duke futur një instrument të vogël nëpërmjet endoskopit dhe duke bërë një prerje në muskulin që rrethon hapjen e kanalit (sfinkterektomi). Guri largohet nëpër prerje dhe futet në një shportë të vogël ose lihet të kalojë nëpër zorrë. Shporta largohet duke e tërhequr atë me anë të endoskopit.

Bllokimet dhe ngushtimi

Rrezet X mund të tregojnë një ngushtim (të quajtur strukturë) ose bllokim të një kanali, i cili pengon rrjedhjen e lirë të bilës. Në këto raste, mjeku mund të jetë në gjendje të fusë një pajisje të quajtur stendë me anë të endoskopit. Stenda është një tub i ngushtë plastik që futet në kanal për ta mbajtur atë të hapur dhe për të lejuar kalimin e bilës përmes kanalit për në zorrë në rrugë normale.

Biopsia

Hepatiti C: Biopsia e mëlçisë/fibroskaneri

A nuk mundeni të merrni informacion të mjaftueshëm nga testet e gjakut?

Kur një person mund të ketë sëmundje të mëlçisë, mjeku do të përdorë një larmi mjetesh për të përcaktuar nivelin e sëmundjes së mundshme. Këto metoda përfshijnë vlerësimin e ashpërsisë së simptomave, teste të gjakut, ultratingujt (ose radiografi të tjera të mëlçisë) dhe biopsi-në e mëlçisë. Çdonjëri prej tyre jep informacion të ndryshëm. Së bashku, ata mund të përdoren për të vlerësuar impaktin e hepatitit C mbi shëndetin e personit, riskun për komplikacion-e në të ardhmen dhe për të optimizuar menaxhimin e sëmundjes së tij.

Simptomat e një personi janë të rëndësishme sepse ato tregojnë se si hepatiti C ndikon në jetën e tyre. Sidoqoftë, ka pak korrelacion midis ashpërsisë së simptomave dhe shtrirjes së dëmtimit të mëlçisë.

Skanimi me ultratingull apo radiografitë e tjera mund të tregojnë nëse ka ndonjë bllokim të enëve të gjakut që hyjnë në apo dalin nga mëlçia siç është një tumor dhe mund të sugjerojnë që pacienti mund të ketë cirrozë të avancuar, megjithatë duhet theksuar fjala “mund”.

Një nga problemet me këto teknika me rreze X është se ato kanë vështirësi të dallojnë cirrozën nga sëmundje të tjera siç është akumulimi i yndyrave në mëlçi. Kjo është veçanërisht e vërtetë në cirrozën e hershme para se indi i vrarë të ketë prekur konturet e mëlçisë dhe rrjedhën e gjakut në venën kryesore që çon gjakun nga zorra në mëlçi. Diagnoza e cirrozës në të vërtetë mund të përcaktohet vetëm me anë të biopsisë së mëlçisë.

Përse është e rëndësishme cirroza

Kanceri i vezoreve: Alternativat e trajtimit

Trajtimi i kancerit të vezoreve zakonisht përfshin ndërhyrjen kirurgjik-ale dhe kemioterapinë. Ndonjëherë ai përfshin radioterapi-në.

Kirurgjia

Trajtimi parë për kancerin e vezoreve zakonisht është një operacion i quajtur laparotomi. Në këtë operacion bëhet një prerje në abdomen dhe kjo e lejon mjekun të gjejë dhe të largojë sa më shumë kancer që është e mundshme.

Në shumë raste mjeku do të bëjë një biopsi të tumor-it në fillim të operacionit për që qenë i sigurt që ai është kancer. Kjo quhet një “prerje e ngrirë”. Në qoftë se kanceri konfirmohet, atëherë operacioni do të vazhdojë. Operacioni zakonisht heq vezoret dhe tubat fallopianë (tubat uterine), mitrën dhe omentum majus dhe disa nyja limfatike në atë zonë. Gjithashtu mund të hiqet edhe apendicit-i. Ndonjëherë nevojitet të hiqet edhe një pjesë e zorrëve dhe madje edhe fshikëza e urinës.

Mund të tingëllojë që shumë nga pjesët ose organ-et e trupit tuaj hiqen në këtë operacion. Megjithatë këto organe janë fare të vegjël në krahasim me çdo gjë tjetër në abdomen-in dhe pelvisi-n tuaj dhe heqja e tyre nuk le ndonjë hapësirë bosh.

Disa gra mund të mos kenë nevojë për një kirurgji ekstensive. P.sh. një grua e re me një kancer epitelial të vezoreve në fazë të hershme mund të mos ketë nevojë t’i hiqet uterus (mitra) dhe të dy vezoret. Në këtë rast për të është ende e mundur që të ketë fëmijë.

Përcaktimi i fazave të sëmundjes

Pas operacionit, kampionë të një pjese të organeve që janë hequr dërgohen për ekzaminim në laborator. Rezultatet, të kombinuara me disa rezultate të testeve diagnostike japin informacion për llojin dhe shtrirjen e kancerit tuaj. Kjo bën të mundur që mjekët të përcaktojnë fazat e sëmundjes në mënyrë që të munden të përpunojnë trajtimin më të mirë për ju. Në qoftë se kanceri i vezoreve është kufizuar vetëm tek vezoret ose fare pranë tyre, ai mund të quhet i fazës 1 ose 2. Në qoftë se ai është përhapur në organe të tjerë ai mund të jetë i fazës 3 ose 4. Njohja e fazës së sëmundjes e ndihmon mjekun tuaj që të diskutojë me ju zgjedhjet për trajtimin e mëtejshëm.

Trajtimet e kancerit të zorrëve

Fazat e kancerit të zorrëve

Ekzistojnë disa sisteme për të përcaktuar fazat e kancerit të zorrëve. I pari është sistemi ACPS, i treguar më poshtë:

Stadi A – Kanceri gjendet vetëm në muret e zorrës.

Stadi B – Kanceri është përhapur në sipërfaqen e jashtme të mureve të zorrës.

Stadi C – Kanceri është përhapur në nyja limfatike në afërsi të zorrës.

Stadi D – Kanceri është përhapur përtej nyjeve limfatike, në zona të tjera të trupi si mëlçia apo mushkëritë.

Një sistem tjetër i përdorur është ai që quhet sistemi TNM. Ky sistem tregon sa i përhapur është tumor-i (T) në muret e zorrës; a janë infektuar nyjet limfatike (N) dhe a është përhapur kanceri në zona të tjera të trupit (metastazë-M). Në sistemin TNM, çdo shkronje i bashkëngjitet një numër, i cili tregon sa ka përparuar kanceri.

Ndoshta do të dëgjoni edhe për sistemin Dukes, i cili është një sistem më i vjetër, i ngjashëm me sistemin ACPS.

Trajtimi

Trajtimi kryesor për kancerin e zorrës është ndërhyrja kirurgjik-ale. Mund t’ju nevojitet edhe kemioterapi apo radioterapi. Mund t’ju nevojitet vetëm njëra prej tyre, por ndonjëherë mund të nevojitet një kombinim i tyre.

Ndërhyrja kirurgjikale

Ekzistojnë disa lloje të ndërhyrjeve për kancerin e zorrës. Secila prej tyre do të përcaktohet nga vendndodhja e kancerit në zorrë, nga lloji dhe madhësia e kancerit dhe nga përhapja e tij. Doktori do të marrë në konsideratë edhe moshën dhe shëndetin tuaj.

Kirurgji minimalisht invazive

Me termin kirurgji minimalisht invazive, e quajtur ndryshe edhe vrima e çelësit apo kirurgji laparoskopike duhet të kuptojmë një teknikë kirurgjikale, e cila përbëhet prej disa çarje të vogla në vend të një prerjeje të madhe në abdomen.

Kirurg-u fut një tub të hollë dhe fleksibël, i quajtur laparoskop, në një nga çarjet. Laparoskopi ka një dritë dhe një kamera, në mënyrë që kirurgu të shohë brenda abdomen-it dhe të heqë kancerin. Kjo teknikë zakonisht ka më pak dhimbje dhe më pak shenja, një rrezik më të vogël për infeksione dhe shërim më të shpejtë, duke kaluar më pak kohë në spital.

Lichen sclerosis

Lichen sclerosis është një gjendje jo e zakonshme e lëkurës që mund të zhvillohet kudo në trup. Më shpesh ajo prek organ-et gjenital-e (vulvë-n tek gratë dhe gjithashtu edhe lëkurën përreth anus-it). Çdonjeri mund ta marrë lichen sclerosis në çfarëdo moshe, duke përfshirë edhe fëmijët, por gratë pas menopauzë-s kanë një rrezik më të lartë. Për shkak se lichen sclerosis mund të shkaktojë një kruarje të vazhdueshme vulvale, ajo si fillim mund të merret gabimisht si myk.

Simptomat e lichen sclerosis

Në lichen sclerosis, lëkura është e inflamuar. Ajo zakonisht është e kuqe dhe mund të ketë disa pika të bardha. Lëkura shpesh është e kruajtshme, por mund të shkaktojë dhimbje të lehta. Kur është e fortë, mund të ketë edhe gjakderdhje. Ashtu sikundër një kruarje e vazhdueshme, gratë me lichen sclerosis vulvale mund të përjetojnë dhimbje gjatë marrëdhënies seksuale dhe gjatë urinim-it. Nëse ajo prek vulvën, ajo mund të ndikojë edhe në hyrjen e vaginës edhe në marrëdhënien seksuale.

Diagnostikimi i lichen sclerosis

Lichen slerosis shpesh mund të diagnostikohet nga paraqitja e lëkurës dhe nëse ka ndonjë dyshim konfirmohet nëpërmjet biopsi-së. Kjo do të thotë heqjen e një pjese të vogël të indeve të prekura për ekzaminim. Tek të rriturit, zakonisht është mirë për të konfirmuar diagnozë-n në këtë mënyrë.

Trajtimi i lichen sclerosis

Lichen sclerosis është trajtuar zakonisht  duke aplikuar një krem të fortë steroidal në zonën e prekur. Kjo aplikohet çdo ditë për disa javë dhe pastaj më pak për disa javë të tjera.

Ju mund të keni nevojë për të aplikuar një krem steroidal afatgjatë, disa herë në javë, për të parandaluar ripërsëritjen e lichen sclerosis.

Si mund ta marr lichen sclerosis?

Alternativa të trajtimit të kancerit të lëkurës

Diskutimi i kancerit të lëkurës, zakonisht bëhet për melanomat (deri tani forma më e rrezikshme) dhe për kancerin e lëkurës që nuk është melanomë.

Trajtimi i këtij lloji të dytë të kancerit të lëkurës ka një shkallë të lartë suksesi, me kushtin që kanceri të jetë diagnostikuar në fazën e hershme të tij.

Nëse ju keni një histori të kësaj sëmundje, atëherë duhet të bëni kontrolle të rregullta të zonave të lëkurës të trajtuara më parë si edhe në zona të tjera të ndjeshme ndaj kancerit të lëkurës.

Diagnostikimi i kancerit të lëkurës

Mjeku juaj do të shikojë një plagë të dyshimtë (ose një njollë në lëkurë) dhe të ekzaminoj nyja limfatike pranë saj. Nëse dyshon se mund të keni një kancer të lëkurës, do të sugjerojë një biopsi për të konfirmuar diagnozë-n. Kjo është një procedurë e shpejtë dhe relativisht e thjeshtë, e cila kryhet me anestezi lokale. Mund të jetë një biopsi e një grumbulli indesh me anën e së cilës mblidhet një pjesë e vogël e lëkurës ose një biopsi me prerje, në të cilën hiqet e gjithë zona e dyshuar.

Po ashtu, ju duhet t’u nënshtroheni testimeve suplementare, si biopsisë së nyjeve limfatike, e cila tregon nëse kanceri është i përhapur.

Trajtimi

Gjatë planifikimit të trajtimit, mjeku juaj do të marrë parasysh një numër faktorësh, duke përfshirë:

• Llojin dhe madhësinë e kancerit;

• Vendndodhjen; dhe

• Nëse kanceri është përhapur në pjesë të tjera të trupit.

Kur mjeku ka mësuar se në çfarë faze ka përparuar kanceri, ai mund të vendosë për llojin e trajtimit që kërkohet në këtë rast. Shpesh trajtimi përfshin disa lloj procedura kirurgjik-ale ose radioterapi.

Llojet e trajtimit për formën jo melanomë të kancerit të lëkurës

Kirurgjia

Kur merret një biopsi, shpesh largohet tërë zona ku është shfaqur kanceri lëkurës. Në këtë rast kjo është procedura e nevojshme e trajtimit. Por në disa raste, në qoftë se kanceri i lëkurës është i madh apo i përhapur, mund të nevojitet që të hiqet një sasi e madhe e lëkurës dhe mund të duhet lëkurë tjetër për ta mbuluar zonën.

Operacioni Moh

Kanceri i gjirit: Trajtimet

Trajtimi i kancerit të gjirit përgjithësisht do të fillojë pasi gjendja juaj shëndetësore ka qenë e vlerësuar plotësisht sepse lloje të ndryshme të kancerit të gjirit kërkojnë trajtim të ndryshëm. Një numër faktorësh duhet të merren në konsideratë në zgjedhjen e trajtimit më të përshtatshëm për ju. Kampionët e marrë nga një biopsi mund të përdoren për të gjetur nëse qelizat kanceroze kanë receptor estrogjen ose progesteron.

Mjekët nevojitet të gjejnë nëse kancer-i është përhapur në nyja limfatike nën krahun tuaj ose mbi kockën e qafës ose kudo tjetër në trup. Faktorë të tjerë për t’u marrë në konsideratë kur zgjidhet trajtimi më i përshtatshëm janë madhësia e bllokut të qelizave dhe sa shpejt ai rritet. Fakti nëse e keni kaluar menopauzë-n apo jo mund të ndikojë po ashtu në trajtim.

Alternativat e trajtimit

Alternativat e trajtimit përfshijnë ndërhyrjen kirurgjik-ale për të hequr ose bllokun e qelizave ose tërë gjirin, radioterapi-në dhe terapitë suplementare hormonale apo kemioterapinë.

Ndërhyrja kirurgjikale

Ajo përfshin ose heqjen e të gjithë gjirit (mastektomi) ose vetëm bllokun e qelizave dhe një zonë të indit normal që rrethon atë (lumpektomi). Një lumpektomi është një ndërhyrje kirurgjikale që e ruan gjirin. Llojet të tjera të ndërhyrjes kirurgjikale janë mastektomia e pjesshme ose një prerje e gjerë në të cilën hiqet më shumë ind i shëndetshëm dhe kuadrantektomia në të cilën hiqet një e katërta e gjirit.

Ndërhyrja kirurgjikale që e ruan gjirin

Studimet kanë treguar se në kancerin e hershëm të gjirit, lumpektomia (heqja e tumori-t) e pasuar nga një trajtim me rrezatim ka pothuaj të njëjtën shkallë kurim-i të suksesshëm sa edhe mastektomia (heqja e të tërë gjirit). Kirurgjia që e ruan gjirin me heqje të nyjeve limfatike, e pasuar nga radioterapia e gjirit është trajtimi më i zakonshëm i përdorur për kancerin e gjirit të zbuluar herët. Ideja është që të largohen qelizat kanceroze para se ato të mund të përhapen në pjesë të tjera të trupit.

Nyjat limfatike dhe limfoedema

Cilat janë rreziqet dhe efektet anësore të kirurgjisë së kancerit?

Ekzistojnë rreziqe që shoqërojnë çdo lloj procedure mjekësore dhe kirurgji-a nuk bën përjashtim. Pjesërisht suksesi varet nga lloji i operacionit kirurgjikal që ju do t’i nënshtroheni dhe nga lloji i operacionit si edhe nga përvoja e kirurgut me të. Kohëzgjatja e operacionit dhe lloji i anestezisë së përdorur janë faktorë të tjerë të rëndësishëm. Shëndeti fizik i pacientit ndikon në masë të konsiderueshme mbi procesin dhe rezultatin. Më e rëndësishmja është nëse dobia e pritshme peshon më shumë se rreziqet e mundshme.

Mjekët kryejnë operacione qysh prej një kohe të gjatë. Përparimet në teknikat kirurgjikale dhe në të kuptuarit nga ana jonë të parandalimit të infeksioneve e kanë bërë kirurgjinë moderne më të parrezikshme dhe me më pak të ngjarë të dëmtojë indet e shëndetshme se më parë. Por ende ka gjithmonë një shkallë rreziku të pranishme, pavarësisht se sa e vogël është ajo.

Para se ju të vendosni t’i nënshtroheni një procedure mjekësore, është e rëndësishme që të kuptoni rreziqet. Procedura të ndryshme kanë lloje të ndryshme të rreziqeve dhe të efekteve anësore. Këtu nuk mund të rendisim të gjithë problemet e mundshme të çdo lloj operacioni kirurgjikal. Sigurohuni t’i diskutoni detajet e rastit tuaj me mjekun i cili mund t’u japë një ide më të mirë për atë se cilat janë rreziqet tuaja aktuale.

Gjatë operacionit

Ndërlikimet e mundshme gjatë operacionit mund të shkaktohen nga vetë operacioni, ilaçet e përdorura (anestezi) ose një sëmundje. Përgjithësisht, sa më kompleks të jetë operacioni aq më i madh është rreziku.

Operacionet e vegjël dhe marrja e kampioneve për biopsi zakonisht paraqesin më pak rrezik se sa një operacion i madh. Dhimbja në vendin e operuar është problemi më i zakonshëm. Infeksionet dhe reaksionet ndaj ilaçeve të përdorura për të mpirë zonën e trajtuar (anestezi lokale), janë po ashtu të mundshme. Ndërlikimet në operacionet e mëdha nuk janë të zakonshme, por mund të përfshijnë:

Hemorragjia

Diagnoza e kancerit të pankreasit dhe zbulimi i hershëm

Kanceri i pankreas-it mund të kalojë i pazbuluar deri sa të jetë i avancuar. Në kohën kur shfaqen simptomat, diagnostikimi i kancerit të pankreasit është relativisht i drejtpërdrejtë. Fatkeqësisht, në këtë pikë, kurim-i është rrallëherë i mundshëm.

Diagnostikimi i kancerit të pankreasit zakonisht ndodh kur dikush vjen tek mjeku pasi ka përjetuar javë apo muaj simptomash. Këto simptoma shpesh janë dhimbje abdominale, humbje e peshës, të kruara, ose verdhëza. Atëherë mjeku fillon të kërkojë shkakun duke përdorur instrumentet profesionale:

  • Duke marrë historinë e sëmundjes një mjek mëson zhvillimin e sëmundjes, si kohën kur ajo është shfaqur, natyrën dhe vendndodhjen e dhimbjes dhe probleme të tjera mjekësore.
  • Gjatë një ekzaminimi fizik, një mjek mund të ndjejë një masë në bark dhe të vërë re nyja limfatike të ënjtura në qafë, lëkurë të zverdhur ose humbje të peshës.
  • Testet laboratorike mund të tregojnë prova që rrjedhja e bilës po bllokohet ose çrregullime të tjera.

Bazuar në ekzaminimin e një personi, testet laboratorike dhe përshkrimin e simptomave, një mjek urdhëron një test në imazheri:

  • Tomografi të kompjuterizuar (skaner): Një skaner merr foto të shumta me rreze X dhe një kompjuter i sjell ato në imazhe të detajuara të pjesës së brendshme të abdomen-it. Një skaner i tillë e ndihmon mjekun të përcaktojë diagnozën e kancerit të pankreasit.
  • Rezonancë magnetike: Duke përdorur valët magnetike, një skaner krijon imazhe të detajuara të abdomen-it, në veçanti zonën rreth pankreasit, mëlçisë dhe fshikëzës së tëmthit.
  • Ultratingujt: Valë zanore të padëmshme të pasqyruara nga organ-et në bark krijojnë imazhe që potencialisht i ndihmojnë mjekët të përcaktojnë një diagnozë të kancerit të pankreasit.
  • Tomografia me emetime të pozitroneve: Glukoza radioaktiv-e e injektuar në vena absorbohet nga qelizat kanceroze. Ky skaner mund të ndihmojë të përcaktohet shkalla e përhapjes së kancerit të pankreasit.