Koliti ulçeroz

Nëse ju, një familjar ose miku juaj, jeni diagnostikuar së fundmi me kolit ulçeroz, është e rëndësishme të filloni të mësoni sa më shumë që mundeni rreth kësaj sëmundjeje. Duke patur dije dhe duke e kuptuar sa më qartë se ç’është koliti ulçeroz, ju do të mund t’i përballoni më mirë pasojat dhe të jetoni një jetë sa më të plotë.

Koliti ulçeroz është një sëmundje kronike që prek zorrën e trashë, në të cilën muret e zorrëve inflamohen (skuqen) dhe në to shfaqen plagë të vogla, ulçera, që prodhojnë qelb dhe myk. Kombinimi i skuqjes dhe ulcerimit, sjell në zonën e barkun dhe zbrazje të zorrës.

Koliti ulçeroz është pasojë e përgjigjes anormal-e të sistemit tuaj imunitar. Normalisht, qelizat dhe proteina-t që përbëjnë sistemin imunitar, ju mbrojnë nga infeksionet. Tek njerëzit me sëmundje inflamatore të zorrës, sistemi imunitar i ngatërron ushqimet, bakteret dhe materiale të tjera të dobishme në zorrë me substanca të huaja. Kur ndodh kjo, trupi dërgon qeliza të bardha në muret e zorrës duke shkaktuar inflamacion kronik dhe ulçera.

Është e rëndësishme të theksojmë dallimin midis sëmundjes Crohn (Crohn morbus) dhe kolitit ulçeroz. Sëmundja Crohn mund të prek çdo pjesë të rrugëve gastrointestinal-e, kurse koliti ulçeroz prek vetëm zorrën e trashë.

Megjithëse të dyja këto sëmundje bëjnë pjesë tek sëmundjet inflamatore të zorrës, nuk duhen ngatërruar me sindromën e zorrës së irritueshme, një çrregullim që ndikon në kontraktim-in e muskujve të zorrës së trashë. IBS, siç njihet ndryshe, nuk karakterizohet nga inflamacione të brendshme të zorrës.

Cilat janë shenjat dhe simptomat?

Pothuajse gjysma e pacientëve me kolit ulçeroz, përjetojnë simptoma të zbehta. Kontaktoni menjëherë doktorin nëse provoni ndonjë nga simptomat në vazhdim:

  • Jashtëqitjet bëhen më të ujshme dhe më të shpeshta;
  • Diarre e vazhdueshme e shoqëruar me dhimbje barku dhe gjak në jashtëqitje;
  • Një ngjyrë më e errët (nga gjaku) e jashtëqitjes;
  • Shtrëngime të barkut.
Kur duhet të thërrisni mjekun për foshnjën tuaj?

Është normale që prindërit e rinj të shqetësohen për shëndetin e foshnjës së tyre. Edhe në qoftë se ju mund ta shihni se i porsalinduri juaj (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes) është i fortë dhe energjik, foshnjat janë të vegjël dhe të cenueshëm dhe kanë nevojë për mbrojtjen tonë. Por si do ta dini ju që ndonjë gjë nuk shkon vërtet mirë?

Ju e njihni foshnjën tuaj më mirë se kushdo, kështu që besojuni instinkteve tuaja dhe i telefononi mjekut në qoftë se ndjeni se diçka nuk është në rregull. Disa gjëra kryesore për t’i pasur kujdes.

Temperamenti

Nëse foshnja juaj është si zakonisht i gjallë, i kënaqur dhe e merr mirë ushqimin, ai ndoshta nuk është i sëmurë seriozisht. Një foshnjë me hundë që i kullojnë dhe me një buzëqeshje në fytyrë, ka gjasa të mos jetë dhe aq sëmurë, sa një foshnjë me hundë që kullojnë dhe është i përgjumur.

E qara e pazakonshme

Nëse foshnja juaj fillon papritmas të qajë më shumë se zakonisht dhe ju nuk mund ta qetësoni me mënyrat tuaja të zakonshme, ose në qoftë se e qara e saj është e dobët ose jashtëzakonisht e mprehtë, ajo mund të jetë seriozisht e sëmurë. Edhe e kundërta është e vërtetë: nëse foshnja juaj duket e pakënaqur dhe nuk qan por është jashtëzakonisht pasive dhe e vështirë për ta zgjuar, telefonojini mjekut tuaj.

Oreksi

Se sa e uritur është foshnja juaj, kjo ndryshon nga dita në ditë. Në qoftë se është e uritur do ta kërkojë ushqimin energjikisht. Një foshnjë që largohet lehtë nga gjiri apo nuk është e interesuar të pastrohet, ndërrohet dhe ushqehet ka gjasa të jetë e sëmurë. Gjithashtu, në qoftë se vini re që ajo e nxjerr ushqimin më shumë se zakonisht apo ajo që nxjerr është në ngjyrë të gjelbër, atëherë telefonojini mjekut.

Jashtëqitja e parregullt

Diarreja: Çfarë mund të bëni

Diarre-ja mund të ketë shkaqe të ndryshme, duke përfshirë ndryshimet në dietë, intolerancë-n e ushqimeve (p.sh. Laktoza), inflamacion-in e çrregullimit të zorrëve, ilaçet (p.sh. antibiotikët), infeksionet bakteriale (helmim nga ushqimet) ose infeksionet virale.

Diarreja tek fëmijët shumë të vegjël, shpesh është shkaktuar nga rotavirus. Tashmë, ekziston një vaksinë që mund ta parandalojë atë. Vaksina është dhënë si pjesë e rutinës së fëmijërisë.

Diarreja mundet gjithashtu që të shkaktohet nga dieta, p.sh. shumë fruta ose shumë lëngje frutash. Njerëzit me diarre, veçanërisht të vegjëlit dhe të moshuarit, janë nën rrezikun e dehidratimit. Kjo kërkon një vëmendje të menjëhershme mjekësore.

Çfarë mund të bëni për të ndihmuar?

Nëse keni diarre, ju duhet të:

  • Mos pini shumë limonata ose pije të tjera të ngrohta, pasi niveli i lartë i glukozë-s mund të shkaktojë diarrenë;
  • Kufizoni futjen e ushqimit për 24 orë (për fëmijët, jepini vetëm lëngje të pastra ose ujë);
  • Hani vetëm gjëra të buta, ushqime të thata pas 24 orësh, shmangni drithërat dhe frutat e pagatuara dhe zarzavatet;
  • Kufizoni yndyrat dhe produktet e qumështit për 48 orë; dhe
  • Shikoni për shenjat e dehidratimit, veçanërisht tek fëmijët dhe të moshuarit.

Disa fëmijë mund të përjetojnë intolerancën e laktozë-s, pas një periudhe kur diarreja të jetë përmirësuar. Nëse ky është rasti, duhet të ripërdorni gradualisht produktet e qumështit.

Kur duhet të kërkoni këshillë mjekësore?

Duhet të kërkoni këshillë mjekësore, nëse:

  • Fëmija ose një person i moshuar ka diarre të rëndë, pasi ato mund të dehidratohen shumë shpejt;
  • Diarreja zgjat më shumë se 48 orë tek të rriturit;
  • Kapsllëku është i alternuar me diarrenë;
  • Diarreja është përfituar gjatë të udhëtuarit;
  • Diarreja është përfituar pas trajtimeve të fundit me antibiotikë;
  • Ekzistojnë shenja dehidratimi, siç është letargji-a, humbja e elasticitetit të lëkurës, tharja e mukozës së membranë-s, rrahjet e forta të zemrës dhe konfuzion-i;
  • Keni të vjella, dobësi dhe marramendje; dhe
Antibiotikët dhe fëmijët

Antibiotikët janë ilaçe që përdoren për të trajtuar infeksionet e shkaktuara nga bakteret. Ato janë ilaçe shumë të mira që kanë shpëtuar jetën e shumë fëmijëve me sëmundje serioze si meningjit, pneumoni dhe septikemi (sepsis).

Fëmijët dhe antibiotikët

Shumë prindër shqetësohen nëse fëmijët e tyre kanë nevojë në mënyrë frekuent-e për antibiotikë me recetë. Disa shqetësohen se fëmijët mund të zhvillojnë imunitet ndaj antibiotikëve, ndërsa të tjerë shqetësohen për efektet anësore—duke patur frikë se trajtimi mund të bëjë më shumë keq se sa mirë.

Në më të shumtën e rasteve antibiotikët nuk dëmtojnë fëmijët. Shumë fëmijë kanë nevojë për këto ilaçe për disa javë e ndoshta deri në një muaj, për shkak të infeksioneve kronike në veshka, veshin e mesëm, bajamet e të tjera pjesë të trupit. Duke u përdorur kur duhet, antibiotikët janë midis ilaçeve më të vlefshme.

Bakteret dhe viruset

Jo të tëra infeksionet mund të trajtohen me antibiotikë. Shumë infeksione siç janë shqetësimet e vogla të stomaku-t që shkaktojnë diarre vijnë nga viruset, që mund të shkatërrohen nga vetë mekanizmat mbrojtës të trupit.

Në shumë raste nuk është e mundur të përcaktohet nëse infeksioni vjen nga viruset apo nga bakteret. Kjo kryesisht ndodh në disa infeksione të traktit të sipërm respirator. Këto infeksione që shkaktojnë lëndime të fytit, kollë, rrufë, dhimbje veshi etj, janë të zakonshme. Shumë fëmijë, kryesisht kur fillojnë të luajnë me fëmijë të tjerë, mund të kenë deri në mesatarisht 6 infeksione të tilla në vit.

Kur janë të nevojshëm antibiotikët?

Vendimi për rekomandimin e një antibiotiku varion nga mjeku në mjek dhe nga pacienti në pacient. Në vendim ndikojnë  zgjatja dhe shpeshtësia e sëmundjes ashtu sikundër edhe prezenca e faktorëve të tjerë komplikues. Disa teste mund të jenë të nevojshëm për të gjetur se cili mikrob e shkakton infeksionin.

Cili antibiotik është i përshtatshëm?

Kapsllëku

Fjala “kapsllëk” ka kuptime të ndryshme për njerëz të ndryshëm. Disa njerëz thonë se kuptimi i saj lidhet me mosvajtjen e shpeshtë në tualet, por ky nuk është rasti. Kapsllëku nuk lidhet me sesa shpesh shkoni në tualet, po se çfarë ndodh kur ju shkoni atje.

Edhe pse shumica e të rriturve shkojnë në tualet mesatarisht një herë në ditë, çdo e shkuar nga 3 herë në ditë deri në një herë në çdo 3 ditë mund të konsiderohet si “normale”. Me plakjen, shumica prej nesh mund të shkojë më rrallë në tualet.

Kapsllëku ndodh kur kemi vështirësi në zbrazjen e zorrëve. Ajo që ne kalojmë (e njohur në mënyrë mjekësore si “jashtëqitje”) do të jetë e vështirë, shpesh kërkon përpjekje të madhe muskulare dhe dhimbje.

Kapsllëku shpesh është i lidhur me dietën dhe për pjesën më të madhe të njerëzve, problemi do të largohet me një dietë të pasur me fibra (kornflekse, fruta dhe zarzavate) dhe me pirjen e shumtë të lëngjeve.

Fëmijët me kapsllëk

Fëmijët janë veçanërisht të prirur për kapsllëk dhe kjo ndodh shpesh kur ka një tranzicion në dietë, p.sh. kur një fëmijë gjatë rritjes është duke provuar shije të reja.

Disa fëmijë do të zhvillojnë kapsllëkun kronik, me dhimbje të stomaku-t, acarim dhe një “fryrje” që është e lidhur me simptoma të barkut. Ndonjëherë fëmija do të ketë shumë “aksidente”, njollosje të të brëndshmeve të tyre me jashtëqitje të lëngshme. Prindërit mund ta ngatërrojmë këtë me diarre-në, por ajo zakonisht është për shkak të kapsllëkut.

Fëmijët duhet të kurajohen për të shkuar në tualet kur ato e ndjejnë të nevojshme, dhe jo duke e mbajtur atë ngaqë mund të jenë shumë të zënë duke luajtur me shokët e tyre.

Çrregullime të gjëndrës tiroide

A është gjëndra tiroide fajtore? Sa herë i keni dëgjuar këto fjalë?

  • Është diçka psikosomatik-e, është çdo gjë në kokën tuaj;
  • Është një sindromë e lodhjes kronike (sindroma e lodhjes kronike), nuk ka asgjë më shumë që mund të bëni në lidhje me të;
  • Jeni duke vuajtur nga stresi dhe ankthi;
  • Është në gjenet tuaja, mësoni që të jetoni me të;
  • Kalojeni atë lehtë dhe jetoni jetën tuaj.

Dëgjimi i shpeshtë i këtyre deklarimeve, nga miq të mirë, të afërm dhe madje edhe mjekë, mund të jetë shumë dekurajuese, veçanërisht kur ato që ndodhen përreth jush nuk e kuptojnë vuajtjen tuaj mendore dhe fizike. Ju mund të dëshironi që ato të jetojnë vetëm një ditë brenda trupit tuaj dhe të përjetojnë simptomat që ju duhet që të përballoni vazhdimisht. Megjithatë, ju sikur gjeni një qetësim kur takoni një mjek ose një person që ju kupton në një farë mënyre ose që ndan të njëjtën eksperiencë me ju.

Ekzistojnë shumë sëmundje që kanë simptoma të njëjta dhe mund të jetë e vështirë për mjekun që të bëjë një diagnostikim të shpejtë. Është gjithshtu e rëndësishme për të bërë test-in e funksionit të tiroides për të zbuluar çfarëdolloj mundësie anormaliteti të funksionit të tiroides. Çrregullimi i tiroides mund të prodhojë një sërë simptomash që mund të prekin ndonjë ose çdo pjesë të trupit.

Gjëndra e tiroides

Gjëndra tiroide është një gjëndër endokrin-e që sekreton hormonet e saj direkt në gjak. Ajo është e lokalizuar në pjesën e poshtme të qafës. Ajo përfundon përreth laringu-t tuaj (trakeja) si në formën e lidhjes së kravatës, me dy lobe lidhëse, dhe është e mirë furnizuar me enët e gjakut.

Hormonet e tiroides

Gjëndrat e tiroides përmbajnë qeliza që sekretojnë substanca kimike të quajtur hormone. Dy llojet kryesore të hormoneve të prodhuara nga gjëndrat tiroide janë quajtur tiroksin (T4) dhe triodotironin (T3), ku T4 prodhon më shumë sasi sesa T3.

Diarreja

Diarreja ndodh kur lëvizjet e zorrëve bëhen më të ujshme dhe më të shpeshta se zakonisht ose të dyja së bashku. Të ndenjurat mund të përmbajnë mukus, qelb, gjak ose sasi të madhe yndyre. Diarreja shpesh mund të shoqërohet edhe me dhimbje të mëdha barku dhe dobësi të përgjithshme.

Çfarë e shkakton diarrenë?

Diarreja vjen kur zorrët janë të paafta të absorbojnë lëngjet ose ato në mënyrë aktive sekretojnë lëngje.

Diarreja më shpesh shkaktohet nga viruset që kalojnë nga një person tek tjetri, ose nga konsumimi i ushqimeve dhe ujit të kontaminuar me viruse ose baktere.

Të tjera shkaqe të diarresë përfshijnë parazitët e zorrëve (p.sh. amebën), gjithashtu konsumimin e lartë të alkool-it, reaksionin nga ilaçe të caktuara, ose intolerancë-n ushqimore.

Sëmundje që shkaktojnë diarre

Disa sëmundje që ndikojnë tek trakti digjestiv mund të shkaktojnë diarre dhe kjo është një simptomë e zakonshme edhe e sëmundjes Crohn (Crohn morbus), koliti ulçeroz, sindromës së irritimit të zorrëve, tumor-eve gastrointestinal-e dhe sindromës së keq-absorbim-it, siç është sëmundja celiake.

Trajtimi i diarresë

Parandalimi i dehidratimit është fokusi kryesor i trajtimit në fazat e para të diarresë. Kryesisht janë fëmijët dhe bebet ato që kanë dehidratim kur kanë diarre.

Për të luftuar dehidratimin pihet shumë ujë i pastër, i sheqerosur lehtësisht. Nëse keni të përziera, merrni lëngje shpesh dhe nga pak. Lëngjet e përshtatshme janë supat me pak kripë, lëngjet e holluara të frutave etj. Është shumë e rëndësishme që lëngjet e frutave që përmbajnë sheqer të hollohen mirë. Evitoni çajin, kafenë, qumështin, kolën, pijet me dioksid karboni (dyoksidi i karbonit) dhe alkoolin.

Në mënyrë alternative, pini një përzierje që zëvendëson humbjen e kripës dhe të sheqerit (p.sh. një solucion oral hidratimi si Gastrolit, Hidralit ose Repalit). Këto përzierje mund të blihen në farmaci dhe rekomandohen kryesisht për fëmijët që kanë diarre.

Kur të shkoni tek mjeku

Shkoni tek mjeku nëse keni diarre dhe keni:

  • Gjak ose qelbëzim në të ndenjura;
  • Temperaturë mbi 38° C;
Helmimi nga ushqimi

Zakonet e të ngrënit janë duke ndryshuar. Pjesa më e madhe e ushqimeve, janë duke u konsumuar shumë kohë pas përgatitjes. Kjo do të thotë se trajtimi i sigurt i ushqimit për të parandaluar helmimin nga ushqimi, është duke u bërë gjithnjë e më shumë i rëndësishëm.

Ngrënia e ushqimeve të kontaminuara me sasi të dëmshme bakteresh, që trupi ynë nuk toleron, shkakton helmimin nga ushqimi. Simptomat e zakonshme janë të vjellat, dhimbja e stomaku-t, përzierja, diarre-ja dhe dhimbja e kokës.

Si kontaminohet ushqimi?

Bakteret janë kudo, në ajër, tokë dhe ujë. Insektet dhe kafshët (duke përfshirë edhe njerëzit) mbartin baktere dhe infektoj-në çdo sipërfaqe që ato prekin.

Në kushtet e caktuara (lagështia dhe i ngrohti) bakteret shumëfishohen, duke prodhuar brenda ushqimeve, në shumë pak orë, koloni të shumta bakteresh. Ushqimi i prekur, prapë do të shfaqet normal, i shmangur nga shija dhe aroma e pakëndshme. Mishi, pula, produktet e detit, vezët, kremi dhe disa ushqime drithërash (kryesisht orizi), janë veçanërisht të pambrojtur.

Si të shpëtoj nga bakteret?

Gatimi deri në pikën e vlimit, do të shkatërrojë pjesën më të madhe të baktereve. Megjithatë, nëse ushqimi i gatuar do të lihet në vend, në një temperaturë ndërmjet 5° C dhe 60° C për më shumë se 2 orë — duke përfshirë kohën e shpenzuar për përgatitje, shërbim dhe ngrënie, niveli i baktereve mund të rrisë nivelin e rrezikshmërisë.

Udhëzimet për të mbrojtur familjen nga helmimi i ushqimeve

Rastet më të raportuara të helmimit nga ushqimi, ndodhin gjatë verës. Mund të mbroni familjen tuaj nga helmimi nga ushqimi, duke ndjekur rregullat e mëposhtme.

  • Pas blerjes, vendosini menjëherë ushqimet e ftohta dhe të ngrira në akull;
  • Lani duart me sapun dhe ujë të ngrohtë, përpara dhe pas trajtimit të ushqimit dhe ndërmjet trajtimit të ushqimeve të papërpunuara dhe të gatuara;
  • Kontrolloni nëse temperatura e frigoriferit është ndërmjet 0° dhe 4° C dhe ngrirja është më poshtë se -15° C;
  • Shkrini ushqimet e ngrira në frigorifer në mikrovalë, për të parandaluar rritjen e baktereve në pjesën e jashtme, ndërkohë që pjesa e brendshme qëndron e ngrirë;
Astma - qumështi dhe nënproduktet e tij

Mitet mbi mukusin

Ekziston një pikëpamje e përgjithshme se njerëzit me astmë duhet të shmangin qumështin dhe nënproduktet e tij, pasi thuhet se ato nxitin prodhimin e mukus-it dhe rrjedhimisht shkaktojnë sulmet e astmës. Ky perceptim daton më shumë se 2000 vjet më parë, kur disa sisteme të mjekësisë alternative i atribuan konsumimit të qumështit, prodhimin e tepërt të mukusit.

Sipas specialistëve më me emër në fushën e imunologji-së klinik-e dhe alergji-së, është e rrallë që qumështi dhe nënproduktet e tij të shkaktojë një sulm të astmës.

Alergjitë e vërteta nga qumështi i lopës, shkaktohen nga një proteinë e qumështit dhe mund të shkaktojnë një shumëllojshmëri simptomash, duke përfshirë urtikarie, ekzemë, vjellje, diarre dhe frymëmarrje të shpejtë.

Si ndikojnë në astmë qumështi dhe nënproduktet e tij?

Kur qumështi konsumohet ai përkohësisht do të trashë pështymën në gojë, një ndjesi që shumë njerëz e ngatërrojnë me prodhimin e mukusit të frymëmarrjes. Kjo ndjesi nuk është për shkak të rritjes së prodhimit të mukusit – ndodh nga përbërja kremoze e vetë lëngut, ashtu sikundër ndodh dhe me lëngje të tjera që kanë strukturë të ngjashme.

Nuk ka prova klinik-e për të treguar se zvogëlimi ose ndalimi i konsumit të qumështit dhe nënprodukteve të tij, do të ndihmojë në lehtësimin e simptomave të astmës. Simptomat e astmës kryesisht  shkaktohen nga substancat që thithen (të tilla si alergjen-ët pluhur), jo ato që janë të ngrënshëm.

Disa njerëz mund të kolliten pasi kanë pirë qumësht të ftohtë, por kjo zakonisht ndodh për shkak të frymëmarrjes në ajër të ftohtë gjatë pirjes. Ngrohja e qumështit mund të ndihmojë.

Astma dhe dieta juaj

Reagim-et negative nga çdo ushqim, duke përfshirë nënproduktet e qumështit, janë relativisht të rralla në njerëzit me astmë – më pak se 5% të njerëzve me astmë janë të prekur nga ushqimet, pijet apo kimikatet e ushqimeve.

Nevoja për kalcium

Kapsllëku: Shkaqet dhe simptomat

Kapsllëku i referohet mocioneve të parregullta të zorrëve dhe/ose dhimbjeve. Një lëvizje e zorrëve çdo ditë nuk është gjithmonë e nevojshme. Zakonet e zorrëve të njerëzve ndryshojnë. Kapsllëku nuk është i njëjtë me zakonet e parregullta të zorrëve. Kapsllëku ndodh kur duhet të sforcoheni për të shkaktuar lëvizjen e zorrëve, e cila është zakonisht e vështirë. Hemorroide-t mund të tregojnë kapsllëk. Ju mund të keni dhimbje koke, frymë të keqe, gjuhë me qime, humbje oreks-i, fryrje, nervozizëm, dhimbje barku, pagjumësi dhe një ndjenjë të përgjithshme sëmundjeje. Herë pas here, disa njerëz ankohen për diarre që vjen si pasojë e kapsllëkut.

Çfarë mund të bëni për të ndihmuar lehtësimin e kapsllëkut?

Dieta është një faktor i rëndësishëm për kapsllëkun. Një dietë e pasur me fibra (fruta, zarzavate dhe produkte gruri) është shumë e rekomandueshme. Kjo duhet të provohet përpara se çdo laksativ të përdoret. Kur në dietë ka mjaftueshëm fibra, atëherë problemet e kapsllëkut do të reduktohen. Ushtrimet ndihmojnë në parandalimin e kapsllëkut dhe duhet të provoni që të pini të paktën 6 gota ujë çdo ditë.

Lakstivët nuk duhet të përdoren për rrethana afatgjata. Përdorimi i shumtë i laksativë-ve mund të shkaktojë zhbalancimin e elektrociteve, që mund të jenë të rrezikshme.

Kur duhet të kërkoni këshilla mjekësore?

Duhet të kërkoni këshilla mjekësore nëse:

  • Kapsllëku është i shoqëruar nga të vjella;
  • Ka ndodhur humbje e menjëhershme e peshës;
  • Mocionet e zorrëve janë shumë të errëta ose përmbajnë gjak;
  • Kapsllëku është përsëritur ose është përkeqësuar;
  • Ekzistojnë dhimbjet e barkut;
  • Jeni duke përdorur sasi të mëdha lakstivësh;
  • Kapsllëku është i alternuar me diarre-në;
  • Keni temperaturë; ose
  • Kapsllëku ka zgjatur për më shumë se 7 ditë.