Sëmundja e indit lidhës

Sëmundja e indit lidhës i referohet një grupi sëmundjesh që përfshijnë indin e pasur me proteina që i mbështet organ-et dhe pjesë të tjera të trupit. Shembuj të indit lidhës janë dhjami, kockat dhe kërc-et. Këto sëmundje shpesh prekin nyjet, muskujt dhe lëkurën, por ato po ashtu mund të prekin organe të tjerë si dhe sisteme organesh, duke përfshirë sytë, zemrën, mushkëritë, veshkat, traktin gastrointestinal dhe enët e gjakut.

Janë më shumë se 200 çrregullime që prekin indin lidhës, shkaqet dhe simptomat e tyre specifike ndryshojnë sipas llojeve të ndryshme.

Çrregullimet e trashëguara të indit lidhës

Disa sëmundje të indit lidhës, shpesh të quajtura çrregullime të trashëguara të indit lidhës, janë rezultat i ndryshimeve në disa gene. Shumë prej tyre janë fare të rralla. Më poshtë po japim disa nga më të zakonshmet:

Sindroma Ehlers-Danlos

Në të vërtetë një grup prej më shumë se 10 çrregullimesh, karakterizohen nga nyje tepër të ndjeshme, lëkurë e tendosur dhe rritje anormal-e e indit të mbresave. Simptomat mund të jenë nga më të butat deri tek ato sakatuese. Varësisht nga format specifike, simptomat mund të përfshijnë:

  • Një shpinë të lakuar;
  • Enë të dobëta të gjakut;
  • Mishra të dhëmbëve që rrjedhin gjak;
  • Probleme me mushkëritë, valvul-at e zemrës ose tretje-n.

Epidermolisisbullosa (EB)

Personat me këtë sëmundje kanë një lëkurë që është kaq e brishtë, saqë ajo shqyhet apo bëhet me flluska si rezultat i goditjeve më të vogla, apo edhe nga fërkimi me rrobat. Disa forma të EB mund të prekin sistemin tretës, atë të frymëmarrjes, muskujt ose fshikëzën e urinës. Shkaktuar nga defektet e disa proteinave në lëkurë, EB zakonisht është evidente në lindje.

Sindroma Marfan

Paronikia (Inflamacioni i thoit)

Një infeksion që zhvillohet në skajin e thonjve të gishtave të duarve apo të këmbëve quhet paroniki. Ai është infeksioni më i zakonshëm i dorës dhe në qoftë se lihet pa u trajtuar mund të përparojë në një infeksion më të rëndë të gishtave të duarve apo të këmbëve.

Shkaqet e Paroniki-as

Paroniki shkaktohet më shpesh nga një baktere e zakonshme e lëkurës që depërton lëkurën rreth thoit të dëmtuar nga një traumë, si kafshimi, thithja e thoit, e gishtave, larja e enëve ose acaruesit kimikë. Infeksioni mykotik mund të jetë po ashtu shkak i formimit të paronikias dhe duhet të merret në konsideratë veçanërisht tek personat me infeksion të përsëritur. Kjo sëmundje nuk duhet ngatërruar me malcimin herpetik të gishtit që mund të formojë një puçërr të vogël në gisht dhe që shkaktohet nga një virus por që nuk lokalizohet në skajin e thoit. Malcimi herpetik nuk trajtohet me anë të një prerje dhe drenazhimi dhe kësisoj duhet dalluar nga paroniki.

Simptomat dhe shenjat e paronikias

Një paroniki mund të fillojë si një skuqje dhe ënjtje rreth thoit, që quhet celulit. Shpesh ajo është shumë e dhimbshme kur preket dhe ndonjëherë mund të jetë me një ngjyrë të verdhë në të gjelbër që tregon se nën lëkurë është formuar një grumbullim qelb-i (i quajtur absces).

Simptomat dhe shenjat më të zakonshme janë si më poshtë:

  • Ënjtje;
  • Skuqje;
  • Grumbullim i qelbit;
  • Dhimbje dhe ndjeshmëri ndaj prekjes.

Kur duhet kërkuar pakujdesje mjekësore për një inflamacion të thoit?

Ju duhet t’i drejtoheni një mjeku në qoftë se skuqja përhapet përtej lëkurës rreth thoit ose në mollëzën e gishtit. Kjo skuqje tregon se infeksioni është duke formuar një infeksion më serioz të gishtit me formim të qelbit në indet e thella të majave të gishtave, që quhet felon (një infeksion i rrëzës së thoit).

Gjithashtu, ju duhet t’i drejtoheni mjekut në qoftë se është duke u formuar një absces. Ai kërkon drenazhim nga ana e një mjeku. Hapja (ose prerja) e një abscesi për ta kulluar qelbin nuk duhet të provohet të bëhet në shtëpi.

Përdorimet

Hipertension primar pulmonar (tension i rritur i mushkërive). Pengimi i agregimit trombocitar gjatë dializës renal-e (veshkave).

Kundërpërdorimet

Hipersensibilitet, RDS, qarkullimi fetal persistent, shantet nga ana e majtë në të djathtën.

Efektet  anësore

SNQ (Sistemi Nervor Qendror): Dhimbje koke, parestezione, mundim, anksiozitet (ankth), agjitim.

SKV (Sistemi Kardiovaskular): Dhimbje gjoksi, takikardi (rrahje të shtuara), bradikardi, hipotension.

SGI (Sistemi Gastrointestinal): Nauze (ndjenjë të vjelle), dispepsi (çrregullim ne tretje), dhimbje abdominale (barku), vjellje.

SR (Sistemi Respirator): Dispne (çrregullime të frymëmarrjes).

Lëkura: Flesh.

Të tjera: Trombocitopeni (ulje të trombociteve), ethe, sepsis (infeksion gjaku), mialgji (dhimbje muskujsh).

Dozimi

Në fillim, 2 nanogram/kg/min. me infuzion intravenoz duke e rritur këtë dozë çdo 15 min për 2 nanogram/kg/min. deri sa të arrihet efekti i dëshiruar. Doza mbajtëse fillestare duhet të jetë për 4 nanogram/kg/min. më e vogël se sa doza maksimale që është arritur gjatë dozimit fillestar.

Format farmaceutike dhe dozat

Injeksion: 0.5 mg/17mL,  1.5 mg/17 mL.

Përdorimet

Ulçera gastrike, ulçera duodenale, Sindroma Zollinger-Ellison, refluks ezofageal, gjendjet hiper-sekretore hiper-acidike (aciditet i rritur) të Sistemit Gastrointestinal.

Kundërpërdorimet

Mbindjeshmëri ndaj medikamentit.

Efektet anësore

SNQ (Sistemi Nervor Qendror): Dhimbje koke, mundim, vjellje, parestezi (letargji).

SGI (Sistemi Gastrointestinal): Diarre, konstipacion (kapsllëk), tharje goje, anoreksi (mungesë oreks-i).

SUGJ (Sistemi Urogjenital): Rritje e nivelit të uresë dhe kreatininë-s.

Lëkura: Tharje e lëkurës, akne, flesh (skuqje).

Të tjera: Tinitus (zhurmë në vesh), ndryshim i shijes, edemë orbital-e (ënjtje e orbitë-s të syve), ethe, palpitacionet e zemrës (puls i çrregullt), dhimbje muskulo-skeletore.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 10 mg, 20 mg, 40 mg.

Pluhur për suspension oral: 40 mg/5mL.

Injeksion: 10 mg/mL.

Preparat i parapërgatitur injektues: 20 mg/50 mL në 0.9 % NaCl.

Përdorimet

Tek simptomat dhe lezion-et mukozale të shoqëruara me refluks ezofageal.

Kundërpërdorimet

Nuk përdoret tek pacientët me mbindjeshmëri në bar, tek perforimet e traktit gastrointestinal, tek hemoragji-të, tek obstruksion-et mekanike.

Efektet anësore

Dhimbje koke, insomnia (pagjumësi), nervozë, diarre, dhimbje abdominale (barku), ndjesi të vjelle, konstipacion (kapsllëk), flatulencë (gazra të shtuara), dispepsi (probleme në tretje), rinit, sinusit (infeksion i sinus-eve), kollë, infeksione të traktit të sipërm respirator, prurit (kruarje), ethe, infeksione virale etj.

Dozimi

Të rriturit: në fillim, 10 mg P.O.(nga goja) 15 minuta para ushqimit. Nëse nuk arrihet qëllimi atëherë të rritet doza në 20 mg.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 10 mg, 20 mg.

Suspension: 1 mg/mL.

Përdorimet

Trajtimi i tuberkuloz-it (TBC) dhe sëmundjeve te tjera mykobakterale së bashku më antituberkular-ët e tjerë.

Kundërpërdorimet

Çrregullime hepatike (të mëlçisë), porfiri.

Efektet anësore

Ndjenjë të vjelle, anoreksi (humbje oreks-i), ethe, hepatomegali (zmadhim mëlçie), artralgji (dhimbje të kyçeve), urtikarie (pika të kuqe).

Dozimi

15-20 mg/kg/ditë maks.2 g/ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 500 mg.

Përdorimet

Infeksion urinar, bronkit kronik ose akut.

Kundërpërdorimet

Funksion i ulur i veshkave e theksuar, diskrazi.

Efektet anësore

Dermatologjike (të lëkurës), anemi megaloblast-ike, ethe, çrregullime gastrointestinal-e.

Dozimi

Oral-isht (nga goja) në infeksionet akute (të menjëhershme): 200 mg, çdo 12 orë.

– Fëmijët 6 javë-5 muaj: 25 mg çdo 12 orë; 6 muaj-5 vjeç: 50 mg çdo 12 orë; 6 –12 vjeç: 100 mg çdo12 orë.

– Infeksionet kronike dhe profilaksi: 100 mg në mbrëmje; -fëmijët: 1-2 mg/kg në mbrëmje.

– Me injeksion intramuskular (I.M) të ngadalshëm ose injeksion intravenoz (I.V): 150-250 mg çdo 12 orë.

– Fëmijët nën 12 vjeç: 6-9 mg/kg në ditë në 2-3 doza të ndara.

Përdorimet

Parandalim i largimit të transplanteve, sëmundje autoimune (autoimune çrregullime).

Kundërpërdorimet

Tejndjeshmëri ndaj azatrioprinës; në shtatzëni dhe laktacion.

Efektet anësore

Ethet, hipotension, predispozitë e rritur ndaj infeksioneve, pështirosje, anoreksi (mungesë oreks-i), diarre, trombocitopeni, leukopeni, anemi.

Dozimi

Oral-isht ose me injeksion intravenoz (I.V) që zgjat së paku 1 min: (e pasuar nga 50 mL NaCl) ose infuzion. Në sëmundjet autoimune 1-3 mg/kg në ditë e përshtatur sipas nevojës.

Në parandalimin e mospranimit të transplantim-eve fillimisht 5 mg/kg e përshtatur në bazë të përgjigjes në intervalin 1-4 mg/kg në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 50 mg.

Përdorimet

Agamaglobulinemi (mungesa e gamaglobulinave në gjak) ose hipo-gamaglobulinemi (ulja e gamaglobulinave në gjak), eksponim ndaj hepatitit A, modifikimi ose parandalimi i morbileve, eksponim ndaj morbileve te fëmijët me çrregullime të imunitet-it.

Kundërpërdorimet

Hipersensibilitet (mbindjeshmëri).

Efektet anësore

Dhimbje koke, urtikarie (njolla të kuqe), vjellje, ethe, anafilaksi, nauze (ndjesi të vjelle), dhimbje gjoksi, dhimbje trupi, shkurtim i frymëmarrjes, eritemë (skuqje).

Dozimi

Agamoglobulinemia dhe hipo-gamaglobulinemia:

Fillimisht 1.2 mL/kg injeksion intramuskular (I.M) dhe vazhdon me 0.6 mL/kg një herë çdo 2-4 javë. Doza maksimale individuale është 30-50 mL.

Fëmijëve u jepen 20-40 mL I.M në muaj.

Eksponim ndaj hepatitit A:

0.02 mL/kg I.M sa më shpejt pas eksponimit. Terapia vazhdon çdo 4-6 muaj me doza që varen nga gjatësia e eksponimit të mëtejshëm.

Eksponim ndaj morbili-t:

0.25–5 mL/kg I.M brenda 6 ditëve pas eksponimit.

Format farmaceutike dhe dozat

Injeksion IM: 16%/2 mL, 16%/5 mL, 16%/10 mL.