Ja si të mbeteni shtatzënë me "program"

Jeni duke u përpjekur të mbeteni shtatzënë? Mos u shqetësoni nëse kjo nuk ndodh shpejt. Thjesht do t’ju duhet të punoni me orarin.
Ndërkohë që përjetoni ciklin tuaj menstrual, trupi juaj ju jep të dhëna në lidhje me kohën kur jeni duke lëshuar vezë. Për të ndjekur ciklin, ju duhet të dini kur keni shansin më të mirë të konceptimit.

Pse duhet të mbani shënim ciklin tuaj menstrual?
Shënimet mund t’ju ndihmojnë:

  • Të mbeteni më shpejt shtatzënë.
  • Të krijoni një listë të dhënash në lidhje me ciklet tuaja të cilat mund t’i ndani me një ekspert fertiliteti, nëse është e nevojshme.

Masni temperaturën bazale të trupit.
Temperatura bazale e trupit (BBT) ndryshon gjatë gjithë muajit në varësi të etapës së ciklit tuaj. Ndjekja e BBT-së tuaj mund t’ju ndihmojë të përcaktoni kur jeni më pjellore.

  • Para ovulacion-it, temperatura juaj bazale është zakonisht rreth 34.6° C – 36.6° C.
  • Gjatë ovulacionit, trupi lëshon hormonin progesteron. Kjo e rrit temperaturën tuaj bazale me 0,4 – 0,8° një ose dy ditë pas ovulacionit.
  • Kjo rritje e temperaturës zakonisht zgjat deri sa të fillojë perioda.
  • Nëse ju mbeteni shtatzënë, temperatura do të mbetet e lartë gjatë shtatzënisë. Pasi të keni klasifikuar të dhënat për dy – tre muaj, ju do të shihni që do të ndërtohet një model i caktuar.
  • Ju jeni më pjellore dy deri në tre ditë para ovulacionit dhe 12-24 orë pas ovulacionit.
  • Sperma mund të jetojë deri në gjashtë ditë në trupin e një femre. Pra, shansi juaj më i mirë për konceptimin është që të kryeni marrëdhënie seksuale disa ditë para ovulacionit.

Klasifikimi i temperaturës bazale përdoret gjerësisht, por nuk është i pagabueshëm.

  • Disa femra nuk do të shohin një model të qartë.
  • Ju mund të ovuloni në periudha të ndryshme në ciklin tuaj, nga muaji në muaj. Kjo mund ta bëjë ovulacionin të vështirë për t’u parashikuar.

Këshilla për matjen e temperaturës bazale të trupit

  • Juve do t’ju duhet një termometër bazal. Ju mund t’i gjeni ata në shumicën e farmacive. Një termometër i thjeshtë nuk mund të zbulojë një ndryshim kaq të vogël në temperaturë.
  • Mbajeni termometrin, lapsin dhe letrën në krah të krevatit.

Nëse ndonjë nga efektet anësore rëndohet, ose nëse vëreni efekte që nuk janë të listuara në këtë fletudhëzues, referojini mjekut ose farmacistit tuaj.

ÇFARË ËSHTË AULIN DHE PËRDORIMI

Aulin është një bar josteroidal antinflamator me efekt qetësues për dhimbjet. Përdoret për trajtimin e dhimbjeve akute dhe dhimbjeve menstrual-e.

Para se t’ju përshkruajë aulinin, mjeku juaj do të vlerësojë benefitet e  përfituara nga përdorimi i ketij bari në raport me rrezikun e zhvillimit të efekteve anësore.

PARA SE TË PËRDORNI AULIN

Mos përdorni aulinin nëse:

  • Keni mbindjeshmëri (alergji) ndaj nimesulide ose ndonjë përbërësi tjetër të aulinit (listuar në seksionin 6 në fund të kësaj fletushke);
  • Janë verifikuar sindromat e mëposhtme pas përdorimit të aspirinë-s ose barnave të tjerë të tipit IJS:
    1. Vështirësi në frymëmarrje, shtërngim kraharori, marrje fryme (astmë);
    2. Bllokim i hundëve si pasojë e enjtjes së pjesës së brëndshme (polipe nazal-e);
    3. Skuqje e lëkurës /urtikaria;
    4. Enjtje e papritur e lëkurës ose mukozës, si ënjtje rreth syve, fytyrës, buzëve, gojës ose fytit, duke vështirësuar frymarrjen (angioedemë).
  • Pas terapisë me  IJS dhe efekte të tipit:
    1. Gjakderdhje në stomak ose intestine;
    2. Perforacion  në stomak ose intestine;
    3. Probleme me ulçera gastrike apo intestinal-e ose gjakderdhje (ulçeracion ose gjakderdhje që ndodhin të paktën dy herë);
    4. Gjakderje në tru (stroke);
    5. Cfardo problemi me gjakderdhjen apo problem si shkak i mos koagolimit të gjakut;
    6. Dëmtim të mëlçisë;
    7. Jeni duke marrë ilaçe të tjera qe njihen për ndikimin në mëlçi, p.sh. paracetamol apo ndonjë trajtim tjetër kundër dhimbjeve  ose IJS;
    8. Po merni barna që krijojnë varësi, apo keni zhvilluar varësi ndaj ndonjë substance;
    9. Konsumoni rregullisht pije alkool-ike;
    10. Keni zhvilluar një reagim në të kaluarën ndaj nimesulides që ka prekur mëlçinë;
    11. Dëmtim i rëndë i veshkave, jo nën dializë;
    12. Insuficienca e zemrës;
    13. Keni ethe apo grip (ndjenjë këputje në përgjithësi, temperaturë, të dridhura apo ethe );
    14. Jeni në tre muajt e fundit të shtatzënisë;
    15. Ushqeni me gji;
    16. Nuk duhet të përdoret aulin tek fëmijët nën 12 vjeç.

Kujdes!

Ilaçi i vogël ose pilula progestogjen (POP) është një alternativë kontraceptive orale e kombinimit të pilulës. Ajo përmban një nivel të ulët të progestogjenit, por nuk përmban asnjë nga estrogjenet. Markat në dispozicion përfshijnë Microlut 28, Microval 28, Locilan 18, Micronor, dhe Noriday.

Si funksionon?

Është e mundur të prodhojë progestogjen sintetik që imiton hormonet natyrale – progesteronin – i cili është prodhuar nga trupi juaj çdo muaj kryesisht në 2 javët e fundit të ciklit tuaj menstrual. Progesteron-i trash mukus-in cervikal dhe bën rreshtimin e hollë të mitrës.
Trashësia e mukusit cervikal e bën shumë të vështirë marrjen e spermës për të fekonduar vezën dhe rreshtimi i hollë i mitrës e bën shumë të vështirë për një vezë që të implantohet edhe nëse ajo nuk arrin të fekondohet. Gjithashtu, progestogjeni mund të pengojë lirimin e vezës nga vezorja në disa (por jo në të gjitha) ciklet menstruale.

Sa efektiv është?

Ilaçi i vogël është 96-99.5% efektiv kur merret në përputhje me instruksionet.

Cilat janë avantazhet?

Disa nga avantazhet e ilaçit të vogël janë që:

  • Mund të jetë i përshtatshëm për gratë që nuk mund të marrin pilulën e kombinuar për shkak të estrogjenit që përmban (p.sh. ato me sëmundje kardiovaskular-e ose që kanë efekte anësore nga pilula e kombinuar, të tilla si ndjeshmëri të gjirit ose mbajtje likuid-esh);
  • Është më i përshtatshëm për duhanpirësit sesa pilulat e kombinuara;
  • Zvogëlon rrezikun e efekteve anësore negative të tilla si mpiksjet e gjakut dhe presioni i lartë i gjakut, që lidhen me pilulën e kombinuar;
  • Zvogëlon rrezikun e sëmundjes inflamatore pelvik-e;
  • Mund të përdoret nëse ju po ushqeni me gji;
  • Mund të fillohet direkt pas lindjes ose abort-it dhe;
  • Lejon që fertiliteti të kthehet pa vonesa pasi ju ta keni lënë atë.

Cilat janë disavantazhet?

Disa nga disavantazhet e ilaçit të vogël janë që:

  • Mund të merret në të njëjtën kohë çdo ditë;
  • Është më pak efektive sesa pilula e kombinuar;
  • Mund të merret vetëm me recetë;
  • Mund të rezultojë në gjakderdhje të parregullta;
  • Nuk të mbron ndaj sëmundjeve seksualisht të transmetueshme;
Kontracepsioni: Pilula e kombinuar

Pilula kontraceptive e kombinuar orale (shpesh referuar vetëm si “pilula”) përmban në mënyrë sintetike estrogjen dhe progestogjen. Këto hormone sintetike imitojnë hormonet natyrale të prodhuara nga vezoret e femrës.

Si funksionon pilula?

Pilula kryesisht funksionon duke parandaluar çdo muaj lirimin e vezës nga vezoret. Pilula gjithashtu trash mukus-in cervikal për të formuar një barrierë për spermën, në mënyrë që të mos hyjë në mitër dhe në tubat fallopianë (tubat uterine).

Efektiviteti në parandalimin e shtatzënisë

Efektiviteti i një metode kontraceptive mund të matet për përdorim të përsosur dhe përdorim tipik:

  • Përdorimi i përsosur ndodh kur instruksionet janë ndjekur në mënyrë të saktë. Norma e dështimit për përdorimin e përsosur të pilulës së kombinuar është 0.3%. Kështu që, kur përdoret në mënyrën e saktë, më pak se një grua në 100 do të mbetet shtatzënë në një vit;
  • Përdorimi tipik është ajo se çfarë synohet që të ndodh në realitet. Dështimet e përdorimit tipik përfshijnë dështimet si rezultat i përdorimit të pasaktë. Norma e dështimit për pilulën e kombinuar është rreth 8-9% në vitin e parë të përdorimit tipik.

Avantazhet

  • Pilula është shumë efektive dhe e besueshme kur merret sipas udhëzimeve;
  • Ajo mund të ndikojë tek periodat, të cilat do të jenë më të shkurtra, më të lehta, më me pak dhimbje dhe më të rregullta;
  • Pilula e kombinuar mund të përdoret për të manipuluar ciklin menstrual (p.sh. pilula mund të përdoret për të kaluar ngjarje të caktuara, siç janë pushimet);
  • Fertiliteti nuk preket përgjithmonë dhe zakonisht kthehet shpejt pas ndalimit të pilulës;
  • Kjo pilulë mund të përdoret për të përmirësuar akne-t;
  • Ajo mund të ndihmojë për të përmirësuar sindromën paramenstruale;
  • Pilula mund të reduktojë rrezikun e cist-eve të mitrës dhe mund të ndihmojë në menaxhimin e simptomave të sindromës policistike (sindroma policistike e ovareve) të mitrës;
  • Femrat që përdorin pilulën kanë një rrezik më të reduktuar të kancer-it të mitrës dhe të kancerit endometrial (kanceri i shtresës që vesh brendësinë e mitrës).

Disavantazhet

Nga çdo 100 djem të lindur, 3 deri në 5 do të kenë mungesë të një ose të dy testikujve nga skrotumi  i tyre, qese të vogla të lëkurës ku testikujt gjenden zakonisht.

Gjatë zhvillimit të testikujve brenda barkut të foshnjës, lëviz poshtë një pasazh i vogël në ije, në kanalin inguinal (inguinal kanali), në vendndodhjen e tyre të zakonshme. Kjo zakonisht ndodh para se fëmija të lind. Kur kjo nuk ndodh, foshnja është e thënë të ketë “moszbritjen e testikujve” (i njohur mjekësisht si kriptokridizëm). Në shumë raste vonesa është e përkohshme, por nga mosha njëvjeçare disa djem ende do të kenë probleme.

Komplikacionet e lidhura me moszbritjen e testikujve

Moszbritja e testikujve mund të jetë një problem serioz pasi mund të prekë të ardhmen e fertilitetit. Dy në 3 djem të cilët arrijnë moshën e rritur me dy testikuj të pazbritur do të jenë jopjellorë. Kjo është ndoshta për shkak të faktit se kur testikujt janë në skrotum ata janë relativisht “jashtë” dhe janë në një temperaturë më të ulët se sa kur janë në brendësi të barkut. Një shqetësim tjetër është se kancer-i është më shumë i zakonshëm në testikujt që nuk janë të vendosur siç duhet.

Futja brenda e testikujve

Në disa djem, testikujt janë “mbledhshëm”, që do të thotë se edhe pse ata janë plotësisht të zbritur, kontraktim-et e vogla të muskujve bëjnë që ato të tërhiqen përkohësisht nga skrotumi. Kjo shpesh ndodh në mot të ftohtë.

Fitimi i kriptokridizmit

Ndonjëherë testikujt janë të pranishëm në lindje, por “zhduken” një apo dy vjet më vonë. Ky “fitim” i quajtur kriptokridizëm mund të ndodhë deri në moshën 10 vjeçare dhe mendohet që të jetë si rezultat i kordës së parregullt e të shkurtër të spermës e cila lëviz nga testikujt për në ije. Me rritjen e fëmijës ajo nuk zgjatet, duke shkaktuar që testikujt të tërhiqen pas për në kanalin inguinal.

Trajtimi i moszbritjes së testikujve

Disa raste të moszbritjes së testikujve kërkojnë një operacion për t’i sjellë ato në vendndodhjen e tyre të saktë. Kjo bëhet zakonisht në moshën 6 muajshe. Testikujt kanë gjasa të zbresin, nëse janë pa trajtim, pas moshës 6 muajshe.

Vetë-ekzaminimi testikular (TSE)

sistemi riprodhues mashkullor

Rreziqet e kancerit testikular

Kancer-i testikular është një nga format më të kurueshme të kancerit kur zbulohet herët dhe trajtohet në mënyrën e duhur. Meshkujt që mund të jenë në rrezikun e kancerit testikular janë:

  • Ato me testikuj të patrajtuar gjatë foshnjërisë ose fëmijërisë;
  • Ato me një histori familjare kanceroze;
  • Ato me një binjak identik me kancerin testikular; dhe
  • Ato me probleme të rralla kongjenital-e.

Problematikë janë dhe meshkujt, mamatë e të cilave kanë marrë hormonin DES  (diethylstilbestrol) gjatë shtatzënisë për të parandaluar abort-in.

Vetë-ekzaminimi testikular (TSE)

Mjekët më të dëgjuar specialistë në këtë fushë thonë se është një element i ndjeshëm për burrat, nga pubertet-i e tutje, që të njihen me nivelin e zakonshëm të testiseve të tyre dhe të kontaktojnë mjekun e tyre nëse ata vënë re ndonjë ndryshim. Burrat me një histori familjare të kancerit testikular (babai ose vëllai) ose një histori personale të testiseve duhet të kontrollohen rregullisht për gjëndra apo ënjtje në sipërfaqen e testiseve. Testikujt janë të lokalizuar nën penis dhe mbahen brenda në skrotum. Ato duhet të jenë në një masë të barabartë dhe të ndihen të butë. Testikuli i majtë zakonisht është më i ulët sesa ai i djathtë. Vetë-ekzaminimi i testiseve (TSE Testicular Self Examinaation) është mënyra më e mirë që duhet bërë kur skrotumi është i relaksuar, pas një dushi të ngrohtë. Kjo gjithashtu do të lejojë testikujt që të zbresin plotësisht poshtë.

Si bëhet TSE-ja

  1. Ekzaminoni ngadalë çdo testikul me të dyja duart. Gishti tregues dhe gishtat e mesëm janë vendosur poshtë testikujve ndërkohë që gishti i madh është i vendosur në fillim. Me një lëvizje të ngadaltë, rrotulloni testikujt ndërmjet gishtit të madh dhe gishtave.
  2. Ndjeni për ndonjë gjëndër anormal-e, në pjesën e parme ose të prapme të testikujve. Zakonisht këto gjëndra janë të dhimbshme.

Çfarë duhet bërë nëse ju gjeni një gjëndër