Kur duhet të thërrisni mjekun për foshnjën tuaj?

Është normale që prindërit e rinj të shqetësohen për shëndetin e foshnjës së tyre. Edhe në qoftë se ju mund ta shihni se i porsalinduri juaj (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes) është i fortë dhe energjik, foshnjat janë të vegjël dhe të cenueshëm dhe kanë nevojë për mbrojtjen tonë. Por si do ta dini ju që ndonjë gjë nuk shkon vërtet mirë?

Ju e njihni foshnjën tuaj më mirë se kushdo, kështu që besojuni instinkteve tuaja dhe i telefononi mjekut në qoftë se ndjeni se diçka nuk është në rregull. Disa gjëra kryesore për t’i pasur kujdes.

Temperamenti

Nëse foshnja juaj është si zakonisht i gjallë, i kënaqur dhe e merr mirë ushqimin, ai ndoshta nuk është i sëmurë seriozisht. Një foshnjë me hundë që i kullojnë dhe me një buzëqeshje në fytyrë, ka gjasa të mos jetë dhe aq sëmurë, sa një foshnjë me hundë që kullojnë dhe është i përgjumur.

E qara e pazakonshme

Nëse foshnja juaj fillon papritmas të qajë më shumë se zakonisht dhe ju nuk mund ta qetësoni me mënyrat tuaja të zakonshme, ose në qoftë se e qara e saj është e dobët ose jashtëzakonisht e mprehtë, ajo mund të jetë seriozisht e sëmurë. Edhe e kundërta është e vërtetë: nëse foshnja juaj duket e pakënaqur dhe nuk qan por është jashtëzakonisht pasive dhe e vështirë për ta zgjuar, telefonojini mjekut tuaj.

Oreksi

Se sa e uritur është foshnja juaj, kjo ndryshon nga dita në ditë. Në qoftë se është e uritur do ta kërkojë ushqimin energjikisht. Një foshnjë që largohet lehtë nga gjiri apo nuk është e interesuar të pastrohet, ndërrohet dhe ushqehet ka gjasa të jetë e sëmurë. Gjithashtu, në qoftë se vini re që ajo e nxjerr ushqimin më shumë se zakonisht apo ajo që nxjerr është në ngjyrë të gjelbër, atëherë telefonojini mjekut.

Jashtëqitja e parregullt

8 hapa të thjeshtë për banjën e parë të foshnjës tuaj

Banjat me sfungjer

Rreth javës së parë më e mira është që t’i bëni foshnjës tuaj banja me sfungjer, me një shtupë të njomur me ujë të ngrohtë. Lani shpesh fytyrën dhe duart dhe mbani të pastër zonën gjenital-e pas çdo ndërrimi të pelenave.

Banjat në vaskë

Pasi baza e të quajturit kordoni umbilikal thahet, i bie korja dhe shërohet, ju mund të filloni t’i bëni të porsalindurit (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes) tuaj banja në vaskë. Meqë foshnja është e vogël, ka kuptim të përdoret një vaskë e vogël plastike për foshnjat.

Edhe pse disa prindër i lajnë foshnjat e tyre çdo ditë, një banjë nuk është e domosdoshme më shumë se sa tre herë në javë gjatë vitit të parë të jetës. Larja shumë e shpeshtë e foshnjës mund ta thajë lëkurën e saj.

Disa foshnja e gjejnë ujin e ngrohtë shumë qetësues. Nëse ndodh kështu me foshnjën tuaj, është në rregull që ajo të zgjatet paksa. Të tjerë qajnë gjatë banjës dhe duan të dalin prej saj. Banjat nuk ka nevojë të zgjasin shumë: pesë minuta është një kohë e mjaftueshme për ta mbajtur foshnjën të pastër para se uji të ftohet më shumë se duhet.

Kur ju i bëni banjë një të porsalinduri, në fillim mund të jetë paksa frikësuese. Mbajtja e një krijese të lagur e të rrëshqitshme kërkon praktikë dhe besim në vetvete, kështu që qëndroni e qetë dhe ruani një kontroll të mirë mbi të.

Siguria gjatë banjës

• Asnjëherë mos e lini foshnjën pa mbikëqyrje, as edhe për një minutë. Nëse bie zilja apo telefoni dhe ju mendoni që ju duhet të përgjigjeni, mbështilleni atë me peshqir dhe merreni me vete.
• Asnjëherë mos e lini foshnjën kur uji është duke rrjedhur. (Ai mund të jetë shumë i nxehtë dhe me thellësi më të madhe nga sa duhet).
• Kufizoni temperaturën e ujit në jo më shumë se 45° C. Një foshnjë mund të pësojë djegie të shkallës së tretë në më pak se një minutë në temperaturën 60° C.

Jeni shtatzënë? Bëni ushtrime

Llojet e duhura të ushtrimeve janë kryesore për të mbetur në formë të mirë fizike, e shëndetshme dhe e lumtur gjatë shtatzënisë suaj. Tashmë që ju jeni duke pritur, një program i shëndetshëm ushtrimesh duhet të vendoset në krye të listës tuaj të prioriteteve menjëherë në krah të vitaminave të para lindjes dhe netëve të plota në gjumë.

Përse? Fillimisht ju do të ndiheni më në ngritje dhe më energjike. Gjithashtu ju do të ruani shëndetin kardiovaskular, po ashtu si edhe një grua që nuk është shtatzënë, thotë Dr. Raul Artal, profesor dhe shef departamentit të obstetrikë-s, gjinekologji-së dhe shëndetit të gruas në Fakultetin e Mjekësisë së Universitetit St. Louis dhe autor kryesor i direktivave për ushtrimet gjatë shtatzënisë botuar nga Kolegji Amerikan i Obstetër-ve dhe Gjinekolog-ëve.

Po aq i rëndësishëm, shton ai, të qëndruarit fizikisht aktive gjatë shtatzënisë ndihmon në parandalimin e shtimit të tepërt në peshë dhe diabet të shtatzënisë si edhe të preklampsi-së (presionit të lartë të gjaku-t që mund të ndodhë gjatë shtatzënisë). Dhe ja se ku janë disa të reja me të vërtetë të mirëpritura: Dobitë mund të shtrihen deri në sallën e lindjes, sipas Artal. “Ne e dimë se ato gra që janë  në formë të mirë fizike mund ta shtyjnë jashtë më me lehtësi foshnjën”.

Masat paraprake për ushtrimet e shtatzënisë

Megjithatë, ushtrimi mund të jetë i rrezikshëm në disa kushte, duke përfshirë rrezikun për lindje të parakohshme, anemi të rëndë, probleme të zemrës, ose diabet i kontrolluar dobët. Jo të gjithë problemet shëndetësore e përjashtojnë aktivitetin fizik. Pyesni mjekun tuaj për të qenë e sigurt që në qoftë se merrni lejen e tij, ju mund të ecni, notoni, ushtroheni me pesha të lehta. Vetëm mos e teproni. Do t’ju duhet të merrni disa masa paraprake siç janë më shumë pushime gjatë stërvitjeve tuaja. Por vetë stërvitja është një lëvizje e mençur si për ju ashtu edhe për foshnjën tuaj.

Në qoftë se nuk jeni stërvitur para shtatzënisë, mund të filloni tani

Siguroni zonën ku luan foshnja juaj

Pasi foshnja juaj bëhet i lëvizshëm, koha e lojës merr një dimension krejt tjetër. Këtu gjeni si ta ruani të lëvizshmin tuaj të vogël të pa rrezikuar.

Foshnja juaj që më parë ishte i palëvizshëm, tashmë vjen vërdallë pa pushim. Ai tani ka të ngjarë që zvarritet, sillet vërdallë ose i bën të dyja këto. (Ju do të habiteni se sa shpejt mund të lëvizë ai me ato duar dhe gjunjë topolake!) Në qoftë se nuk jeni vënë në gjendje alarmi, duhet të mprihni vigjilencën dhe të zbatoni teknikat për të siguruar fëmijën tuaj në mënyrë që të mos rrezikohet, veçanërisht në zonën ku ai luan. Sigurohuni që të realizoni këto pesë gjëra themelore për sigurinë e foshnjës tuaj.

  • Bllokoni aksesin e foshnjës në zona dhe substanca të rrezikshme. Përdorni bllokues në rafte, para oxhakut, pranë pajisjeve delikate elektron-ike ose kompjuterëve dhe në derën e dhomës së tij të gjumit. Instaloni bllokues të dritareve, vendosni çelësa që mund të përdoren vetëm nga të rriturit, mbuloni prizat dhe këndet e mprehtë.
  • Lëvizni objektet e brishtë dhe të rrezikshëm atje ku nuk mund të arrihen nga foshnja ose pas dyerve të kyçura. Mbërthejini mobiliet e rënda në mur në mënyrë që foshnja të mos mund t’i lëvizë ato. Sigurojini kordonët elektrikë dhe ata të perdeve apo grilave larg duarve të tij kureshtare dhe që të mos mund të mbështillen rreth qafës së tij.
  • Jini vigjilente. Përpjekjet tuaja parandaluese nuk janë gjithmonë të mjaftueshme për një foshnjë veçanërisht të mençur (apo djallëzor) dhe asnjë portë sigurie nuk funksionon në qoftë se nuk përdoret. Pra gjithmonë mbajeni foshnjë tuaj para syve e madje edhe që mund ta arrini ta kapni, jini veçanërisht syçelët në kuzhinë dhe banjë. Në qoftë se ju duhet ta lini vetëm për një a për dy minuta, futeni në shtratin e tij apo në rrethore dhe largoni prej tij vëllezër apo motra të moshës para shkollore apo kafshë shtëpiake.
  • Shmangni rreziqet si kimikatet toksik-e, ilaçet, instrumentet me korrent e sigurojini ato ndërkohë që ai merr një sy gjumë apo kur mund ta lini nën mbikëqyrjen e një të rrituri tjetër.
Piketat e zhvillimit të fëmijës tuaj: Socializimi

Kur dhe si zhvillohet ai

Si ka filluar fëmija juaj të lidhet me njerëz të tjerë? Si dhe ku ai fillon të bëjë miq? E gjithë kjo ka filluar me juve. Si prind i tij, ju keni qenë miku e shoku i tij i parë, i pari që ka qeshur me sjelljet e tij të çuditshme dhe që i është përgjigjur bashkëbisedimit të tij me belbëzime. Me ndihmën tuaj ai ka mësuar se si të bashkëveprojë me të tjerët dhe ka zbuluar se sa lehtë dhe gazmore është t’i bësh ata të qeshin, të marrin pamje komike në fytyrë, madje edhe të nxjerrësh tinguj të çuditshëm bashkë me ta. Për dy vjetët që pasojnë, ai do të grumbullojë përvoja të tilla të para duke mësuar të luajë lojëra, të bisedojë, të bëjë miq dhe të mrekullojë të afërmit. Të mësuarit me socializmin është një proces që zgjat tërë jetën, një proces që vogëlushi juaj tani po e zbulon drejtpërdrejt.

12 deri 18 muaj

Gjatë vitit të parë të jetës, vogëlushi është fokusuar kryesisht në zhvillimin e aftësive fizike si kapja dhe ngritja e objekteve dhe të mësuarit me ecjen. Ai është kënaqur me shpërthimet e shkurtra në kohën e lojës me të tjerët, si gjyshi dhe gjyshja, por mbi të gjithë ju ka parapëlqyer juve, e ndoshta një dado të dashur.

Tashmë është më ndryshe. Ai gjithnjë e më shumë interesohet për botën rreth tij, megjithëse ende shikon çdo gjë se si lidhet me të. Ndërsa fëmija juaj mëson të flasë dhe të komunikojë me të tjerët, ai po zbulon njerëz të tjerë dhe se sa gëzim është t’u afrohet atyre dhe të shikojë reagim-in e tyre. Natyrisht, këtu është edhe kulmi i ankth-it të ndarjes, kështu që vogëlushi juaj mund të jetë i ndrojtur dhe i ngjitur pas jush. Mos u shqetësoni, kjo gjë zakonisht reduktohet pas moshës 18 muajsh.

Problemet me daljen e dhëmbëve

Një problem që përjetojnë të tëra bebet është ndjerja keq gjatë daljes së dhëmbëve. Kjo zakonisht fillon rreth muajit të gjashtë dhe ndodh me intervale gjatë tre viteve të para. Dalja e dhëmbëve për së dyti fillon në moshën 5-6 vjeçare.

Dalja e dhëmbëve mallkohet për shumë gjëra, por nuk është kjo çështja. Problemet e zakonshme janë irritimi, oreks i reduktuar, prirja për të tërhequr veshët dhe për të futur në gojë gjithçka që bebja merr në duar.

Të ndjerit keq nga dalja e dhëmbëve mund të reduktohet duke i dhënë bebes një rreth dhëmbësh për ta mbajtur në gojë, fërkimin e akullit në mishrat e dhëmbëve, dhënia bebes që të hajë një karrotë ose selino të freskët (mos e lini beben vetëm me këto në dorë) dhe përdorimi i paracetamolit nëse ata janë shumë të shqetësuar.

Sapo të dalë dhëmbi i parë, është një ide e mirë për të mësuar beben të lajë dhëmbët. Kjo mund të fillojë si lojë në kohën e banjës. Sa më herët të mësojë fëmija të pijë me gotë dhe jo nga shishet aq më mirë është. Jepini më mirë ujë se sa pije të ëmbla bebeve të etura dhe mos përdorni shishe për të qetësuar fëmijët, ose për t’i çuar në shtrat.

Është e natyrshme që të krahasosh beben tënde më të tjerët, por mbaj mend se ka shumë gjëra të ndryshme që ndikojnë tek bebet kur dhëmbët fillojnë të dalin.

Lëvizja e fetusit: Të ndjeni shkelmat e foshnjës tuaj

Kur duhet të filloj të ndjej lëvizjen e foshnjës time?

Ju ndoshta nuk do ta ndjeni shkelmimin e foshnjës tuaj deri midis javës së 16-të dhe të 22-të të shtatzënisë, edhe pse ajo ka filluar të lëvizë në javën e 7-të apo të 8-të dhe ju ndoshta e keni dëshmuar akrobacinë e tij në qoftë se keni bërë një skaner me ultratingull.

Nënat veterane tentojnë të vënë re këto shkelmime të para të buta, të njohura gjithashtu si “shenjat e para të fetus-it” më përpara se nënat që e kanë për herë të parë. Një grua që ka qenë më parë shtatzënë mundet që më me lehtësi t’i dallojë shkelmimet e foshnjës nga zhurmat e tjera të barkut, siç janë gazrat.

Trupi juaj mund të ketë gjithashtu të bëjë me atë kur jeni në gjendje të dalloni një goditje nga një sëmbim prej urisë. Gratë më elegante kanë tendencën ta ndjejnë lëvizjen më herët dhe më shpesh se sa gratë që mbartin më shumë peshë.

Si ndjehet kjo?

Gratë e kanë përshkruar ndjesinë si të ngjashme me kërcimin e kokoshkave, një peshk i kuq dekorativ që noton rreth e qark, ose fluturat që rrahin krahët. Ju ndoshta do t’i regjistroni këto trokitje të lehta ose rrahje kamxhiku në barkun tuaj si nga gazi apo sëmbime nga uria, por pasi të filloni të ndjeni ato më rregullisht do ta njihni dallimin. Ju ka më shumë të ngjarë që të ndjeni këto lëvizje të hershme kur jeni ulur apo shtrirë në qetësi.

Sa shpesh do t’i ndjej këto lëvizje?

Në fillim shkelmimet që ju vini re do të jenë të pakta dhe të larguara nga njëra tjetra. Në fakt ju mund të ndjeni disa lëvizje një ditë dhe ditën tjetër të mos ndjeni asnjë. Megjithëse foshnja juaj lëviz dhe shkelmon rregullisht, shumë nga shkundjet dhe goditjet nuk janë ende mjaft të forta që ju t’i ndjeni. Por më pas në tremujorin e dytë këto shkelmime bindëse do të bëhen më të forta dhe më të rregullta.

Udhëheqës Vizual: Stërvitja 20 minutëshe e një nëne të zënë me punë

[ssba_hide]
Piketa të zhvillimit të foshnjës tuaj: Qëndrimi ulur

Qëndrimi ulur

Qëndrimi ulur në mënyrë të pavarur i jep foshnjës tuaj një perspektivë të re për botën. Pasi muskujt e shpinës dhe të qafës së tij të jenë mjaft të forta për ta mbajtur atë drejt dhe ai të kuptojë se ku duhet t’i verë këmbët që të mos rrëzohet, është vetëm çështje kohe, deri sa ai të kalojë në zvarritje, të ngrihet më këmbë dhe të fillojë të ecë.

Kur zhvillohet kjo aftësi?

Ka mundësi që foshnja juaj do të mësojnë të qëndrojë ulur në mënyrë të pavarur midis moshës 4 dhe 7 muajsh. Afërsisht kjo është koha kur ai ka zotëruar rrotullimet dhe mbajtjen lart të kokës. Shumica e foshnjave mund të qëndrojnë mirë ulur për disa minuta pa mbështetje në kohën kur ata janë 8 muajsh. Edhe foshnjat që kanë zotëruar të qëndruarit ulur, herë pas here rrëzohen, shpesh për shkak se e humbasin interesin për të qëndruar drejt.

Si zhvillohet ajo?

Ndërsa ju mund ta mbështesni foshnjën tuaj që ai të qëndrojë ulur qysh nga dita e parë, të qëndruarit ulur në mënyrë të pavarur, nuk do të fillojë deri sa ai të ketë kontrollin mbi kokën e tij. Duke filluar nga mosha 5 muajsh, muskujt e qafës dhe të kokës të foshnjës tuaj forcohen me shpejtësi dhe ai mësohet ta mbajë kokën lart, ndërsa qëndron shtrirë mbi bark.
Pastaj, ai do të kuptojë se si të mbështetet mbi krahët e tij dhe ta ngrejë gjoksin e tij, një lloj ulje ngritje e vogël mbi krahë. Në moshën 5 muajsh, ai mund të jetë i aftë që qëndrojë ulur për disa çaste pa u ndihmuar, megjithëse ju duhet të qëndroni pranë për t’i dhënë mbështetje dhe për ta rrethuar me jastëkë për të zbutur ndonjë rënie të mundshme.
Së shpejti, foshnja juaj do të kuptojë sesi ta ruajë ekuilibrin duke qenë ulur dhe duke u anuar përpara mbi njërën apo të dyja duart në pozicionin e një trekëmbëshi. Nga mosha 7 muajsh, ndoshta do të jetë në gjendje të qëndrojë ulur pa mbështetje (duke i lënë të lira duart që të eksplorojnë) dhe do të mësojë se si të arrijë një objekt të dëshiruar ndërsa qëndron ulur.

Në qoftë se foshnja juaj nuk po ecën, tashmë ajo ka të ngjarë që t’i bëjë hapat e para të pavarura së shpejti. Në qoftë se jo, mos u shqetësoni. Disa foshnja plotësisht normale janë 17 ose 18 muaj para se të fillojnë të ecin.

Ju mund ta inkurajoni foshnjën tuaj të ecë duke qëndruar më këmbë ose në gjunjë përpara saj dhe duke zgjatur duart. Ose mbajeni nga të dy duart dhe bëjeni të ecë para jush. Në qoftë se ajo është si shumica e fëmijëve, foshnja juaj do t’i bëjë këta hapa të mëdhenj të parë me duart e shtrira anash (për të ruajtur drejtpeshimin) dhe do të përkulet mbi pëllëmbët me këmbët e hapura jashtë dhe barkun para përballë e të ndenjurat pas. Si gjithmonë, sigurohuni që foshnja juaj të ketë një mjedis të parrezikshëm në të cilin të praktikojë aftësitë e saj të reja. Asnjëherë mos e lini vetëm. Dhe mbajeni kamerën gati për të filmuar.

Mposhtja e pasigurisë së prindërve

Pothuaj çdo nënë e baba ndihet e pasigurt në lidhje me ndryshimin e drejtimit të tyre si prindër në një pikë apo në një tjetër. Përpiquni t’ju besoni instinkteve tuaja, por mbani mend gjithashtu se një pjesë e madhe nga aftësia juaj (dhe besimi) vjen nga përvoja dhe edukimi. Çdokush bën gabime hera herës, kështu ne mësojmë. Pyesni për gjërat për të cilat nuk jeni e sigurt çfarë të bëni. Me kohë, do të ndiheni më e sigurt në aftësinë tuaj për të njohur nevojat e foshnjës dhe se si t’i përmbushni ato. Ankth-i mund të mos largohet asnjëherë plotësisht, por kjo gjithashtu është pjesë e të qenit prind.