Diabeti dhe mbetja shtatzënë

Pasja e kushteve kronike si diabet-i kërkon monitorim të kujdesshëm të shëndetit gjatë shumicës së kohës dhe kjo bëhet edhe më e rëndësishme gjatë shtatzënisë, kohë kur ndryshimet në trupin tuaj janë dramatike.

Pjesa më e madhe e grave që kanë diabet dhe që mbeten shtatzëna e kanë atë kryesisht të tipit 1 (që quhet diabet me varësi insuline ose diabet juvenil), por disa prej tyre mund të kenë edhe diabet të tipit 2 (diabet pa varësi nga insulina ose i maturuar).

Një tjetër tip diabeti që quhet diabet shtatzënie është tip i përkohshëm diabeti që shfaqet tek gratë shtatzëna që nuk kanë patur më parë diabet dhe që zakonisht ikën pas lindjes së bebes.

Nëse keni diabet, nuk ka arsye që të mos keni shtatzëni të shëndetshme dhe të suksesshme dhe pasjen e një bebeje të shëndetshme. Pasja e saj do të thotë që ndoshta ju duhet që të punoni ngushtë me mjekun tuaj dhe të tjerë profesionistë shëndeti për të garantuar që të menaxhoni diabetin sa më mirë gjatë shtatzënisë.

Unë kam diabet dhe dua të mbetem shtatzënë: çfarë duhet të bëj?

Takimi me mjekun për planifikimin e shtatzënisë është një hap i rëndësishëm për të sqaruar rezultatin më të mirë të mundshëm për beben tuaj. Ju keni një kusht paraekzistues, kështu që ju mund të planifikoni më parë dhe të diskutoni me mjekun tuaj çfarë keni nevojë të bëni përpara se të mbeteni shtatzënë dhe çfarë mund të bëni ju për të mënaxhuar diabetin tuaj gjatë shtatzënisë.

P.sh. nëse keni diabet, ju keni një rrezik pak më të lartë se gratë e tjera për beben tuaj në:

  • Pasjen e një lindjeje me defekt;
  • Pasjen e një lindjeje të parakohshme;
  • Bebe me peshë shumë të madhe ose me peshë shumë të vogël;
  • Pasjen e verdhëzës;
  • Pasjen e niveleve të ulëta të rrezikshme të sheqerit në gjak pas lindjes.

Ju vetë keni një rrezik të rritur për dështim ose zhvillimin e presionit të lartë të gjakut gjatë shtatzënisë. Megjithatë, ju mund t’i minimizoni këto rreziqe duke planifikuar që më parë dhe përsëri duke bërë kontrolle në lidhje me nivelin e sheqerit në gjak në kohën e konceptimit dhe ecurisë së shtatzënisë gjatë dy muajve të parë.

Shtatzënia pas moshës 35 vjeç

Siç e thotë proverbi: Mosha nuk është gjë tjetër veç një numër. Por kur vjen puna për të mbetur shtatzënë dhe për të pasur një shtatzëni të shëndetshme, mosha ka të bëjë shumë. Kini besim, shumica e  grave të shëndetshme të cilat mbeten shtatzënë pas moshës 35 vjeç e madje edhe afër të 40-tave kanë fëmijë të shëndetshëm. Por kjo nuk do të thotë që ju nuk duhet të mendoni për hapat e mençura që mund të ndërmerrni për të maksimizuar shëndetin tuaj dhe të foshnjës gjatë shtatzënisë.

Si mund t’i rris shanset e mia për të pasur një foshnjë të shëndetshme?

Kujdesuni që herët dhe rregullisht para lindjes

Javët e para të shtatzënisë tuaj janë shumë të rëndësishme për zhvillimin e foshnjës. Kujdesi që herët dhe i rregullt para lindjes mund t’i rrisë shanset tuaja për të pasur një shtatzëni të parrezikshme dhe një foshnjë të shëndetshëm. Kujdesi i para lindjes përfshin monitorime, ekzaminime të rregullta dhe edukimin për lindjen e fëmijëve, si edhe këshillim e mbështetje.

Gjithashtu kujdesi i paralindjes ndihmon për të siguruar një mbrojtje suplementare për gratë mbi 35 vjeç. Ai e lejon mjekun tuaj t’i dalë përpara problemeve shëndetësore që janë më të zakonshme për gratë që janë më në moshë kur janë shtatzënë. P.sh. mosha juaj mund të rrisë riskun për diabet dhe preklampsi, një sëmundje që shkakton presion të rritur të gjakut krahas proteinave në urinë. Gjatë vizitave të paralindjes mjeku do të kontrollojë presionin tuaj të gjakut, do të analizojë urinën për proteina dhe sheqer si dhe nivelet e glukozë-s në gjak. Në këtë mënyrë, çdo lloj problemesh potenciale mund të kapen e të trajtohen që herët.

Merrni në konsideratë testimet fakultative për gratë mbi 35 vjeç

Mjeku juaj mund t’ju ofrojë teste të veçanta të paralindjes që janë të zbatueshme në mënyrë të veçantë për nënat në moshë. Ato ndihmojnë të përcaktohet rreziku i një foshnje me defekt në lindje. Pyeteni mjekun tuaj për këto teste në mënyrë që të mund të mësoni rreziqet dhe dobitë dhe të vendosni çfarë është e duhur për ju.

Merrni vitamina të paralindjes

Iconal tab 15 mg/tab ose Meloxikam.

Çfarë është iconal dhe për çfarë përdoret

Iconal përmban substancën aktive meloxikam. Meloxikam bën pjesë në grupin e barnave të emërtuar “josteroidal anti-inflamator” të cilët përdoren për reduktimin e inflamacionit  dhe dhimbjeve të muskujve dhe nyjeve. Iconal përdoret si trajtim afatshkurtër në acarimin e osteoartrit-it dhe si trajtim afatgjatë në artrit reumatoid dhe tek spondiliti ankilozues.

Para se të përdorni Iconal

Mos e përdorni Iconal nëse:

  • Jeni shtatzënë, planifikoni një shtatzëni ose ushqeni me gji.
  • Jeni alergji-k ndaj meloxikam apo ndonjë përbërësi tjetër të Iconal.
  • Jeni alergjik ndaj aspirinës ose ndonjë anti-inflamatori tjetër.
  • Keni patur probleme me frymëmarrjen, polipe-t nazal-e të shoqëruara me rrufë, urtikarie, enjtje të lëkurës kur keni përdorur aspirinë ose anti-inflamator të tjerë.
  • Vuani apo keni vuajtur nga ulçera gastrointestinale.
  • Keni probleme me koagulim-in ose keni vuajtur nga gjakderdhje gastrointestinal-e ose hemoragji cerebrovaskulare.
  • Vuani nga sëmundje të mëlçisë.
  • Vuani nga sëmundje të rënda të veshkave dhe nuk i jeni nënshtruar dializës.
  • Vuani nga insuficienca e zemrës.

Tregoni kujdes nëse:

  • Keni vuajtur nga ezofagit ose gastrit apo ndonjë sëmundje tjetër gastrointestinale p.sh. koliti ulçeroz, sindroma Chron.
  • Vuani nga tensioni i lartë.
  • Jeni i moshuar.
  • Vuani nga sëmundje të zemrës,veshkave apo mëlçisë.
  • Vuani nga diabet-i.
  • Vuani nga hipovolemi-a (vëllim i reduktuar i gjakut) që verifikohet nëse keni humbje të konsiderueshme gjaku ose djegie, ndërhyrje kirurgjik-ale.
  • Nëse jeni intolerant ndaj sheqernave duke qenë se ky bar përmban laktozë.
  • Ju është diagnostikuar nivel i lartë i potasit në gjak.

Mjeku mund t’ju mbajë në monitorim për të vëzhguar progresin gjatë trajtimit.

Kujdes

Nëse ndonjë nga efektet anësore rëndohet, ose nëse vëreni efekte që nuk janë të listuara në këtë fletudhëzues, referojini mjekut ose farmacistit tuaj.

ÇFARË ËSHTË AULIN DHE PËRDORIMI

Aulin është një bar josteroidal antinflamator me efekt qetësues për dhimbjet. Përdoret për trajtimin e dhimbjeve akute dhe dhimbjeve menstrual-e.

Para se t’ju përshkruajë aulinin, mjeku juaj do të vlerësojë benefitet e  përfituara nga përdorimi i ketij bari në raport me rrezikun e zhvillimit të efekteve anësore.

PARA SE TË PËRDORNI AULIN

Mos përdorni aulinin nëse:

  • Keni mbindjeshmëri (alergji) ndaj nimesulide ose ndonjë përbërësi tjetër të aulinit (listuar në seksionin 6 në fund të kësaj fletushke);
  • Janë verifikuar sindromat e mëposhtme pas përdorimit të aspirinë-s ose barnave të tjerë të tipit IJS:
    1. Vështirësi në frymëmarrje, shtërngim kraharori, marrje fryme (astmë);
    2. Bllokim i hundëve si pasojë e enjtjes së pjesës së brëndshme (polipe nazal-e);
    3. Skuqje e lëkurës /urtikaria;
    4. Enjtje e papritur e lëkurës ose mukozës, si ënjtje rreth syve, fytyrës, buzëve, gojës ose fytit, duke vështirësuar frymarrjen (angioedemë).
  • Pas terapisë me  IJS dhe efekte të tipit:
    1. Gjakderdhje në stomak ose intestine;
    2. Perforacion  në stomak ose intestine;
    3. Probleme me ulçera gastrike apo intestinal-e ose gjakderdhje (ulçeracion ose gjakderdhje që ndodhin të paktën dy herë);
    4. Gjakderje në tru (stroke);
    5. Cfardo problemi me gjakderdhjen apo problem si shkak i mos koagolimit të gjakut;
    6. Dëmtim të mëlçisë;
    7. Jeni duke marrë ilaçe të tjera qe njihen për ndikimin në mëlçi, p.sh. paracetamol apo ndonjë trajtim tjetër kundër dhimbjeve  ose IJS;
    8. Po merni barna që krijojnë varësi, apo keni zhvilluar varësi ndaj ndonjë substance;
    9. Konsumoni rregullisht pije alkool-ike;
    10. Keni zhvilluar një reagim në të kaluarën ndaj nimesulides që ka prekur mëlçinë;
    11. Dëmtim i rëndë i veshkave, jo nën dializë;
    12. Insuficienca e zemrës;
    13. Keni ethe apo grip (ndjenjë këputje në përgjithësi, temperaturë, të dridhura apo ethe );
    14. Jeni në tre muajt e fundit të shtatzënisë;
    15. Ushqeni me gji;
    16. Nuk duhet të përdoret aulin tek fëmijët nën 12 vjeç.

Kujdes!

Goja e thatë (kserostomia)

Çfarë është një gojë e thatë?

Goja e thatë është një gjendje shëndetësore e cila zakonisht vjen si rezultat i prodhimit të reduktuar të pështymës. Me kalimin e kohës, kserostomi-a mund ta bëjë të vështirë të folurën dhe mund të çojë në kequshqyerje. Goja ekstremisht e thatë dhe mosfunksionimi i gjëndrës së pështymës mund të prodhojnë çrregullime të përhershme të gojës dhe fytit dhe mund të keqësojë cilësinë e jetës së një personi.

Sa e zakonshme është goja e thatë?

Kjo sëmundje prek rreth 10% të gjithë njerëzve dhe është dominuese më shumë tek gratë se tek burrat. Çrregullimet e prodhimit të pështymës prekin personat e moshuar dhe ata që marrin ilaçe me dhe pa recetë shumë shpesh.

Cilat janë dobitë e pështymës?

Pështyma është një pjesë thelbësore e një goje të shëndetshme dhe shpesh merret si një gjë që vetëkuptohet. Cilësitë lubrifikuese të pështymës sigurojnë komfort dhe ndihmojnë të mbrohen indet e gojës kundër plagë-ve, lëndimeve dhe efekteve të tjerë të fërkimit. Pështyma ndihmon të tretet ushqimi dhe ndihmon rimineralizimin e dhëmbëve. Pështyma është po ashtu një kontribuese shumë e rëndësishme e aftësisë së një personi për të shijuar meqenëse vepron si shkrirëse për stimujt e shijimit.

Çfarë e shkakton gojën e thatë?

Ka shumë shkaqe për një gojë të thatë. Më shpesh ajo ndodh si efekt anësor i medikamenteve që shkaktojnë pakësimin e pështymës, duke përfshirë medikamentet për hipertension, antihistaminikë-t, antidepresantët, diuretikë-t, anti inflamatorët jo steroidalë dhe shumë të tjerë. Shkaqe të tjera janë trajtimet me rrezatim për të trajtuar tumor-et kanceroze të kokës dhe qafës, sëmundjet e gjëndrave të pështymës, diabet, mosbalancimet hormonale, apne e gjumit dhe çrregullimet autoimune (autoimune çrregullime) si sindroma Sjorgen, artrit reumatoid (AR) dhe lupus eritematoz sistemik.

Po vijojmë me këshilla dhe informacione në lidhje me ngërçet muskulare (vazhdim)

Po vazhdojmë t’ju tregojmë këshilla dhe informacione në lidhje me ngërçet muskulare.

Si mund të parandalohen ngërçet muskulare?

Ndërkohë që përjetoni ngërç në qetësi: Ngërçet e natës dhe ngërçet e tjera kur trupi është në qetësi, shpesh mund të parandalohen me ushtrime të rregullta tendosjeje (ajo që quhet streching në termat stërvitorë), sidomos nëse bëhen para se të flini.

Madje dhe manovrat e thjeshta të tendosjes së pulpës (përshkruar në paragrafin e parë të pjesës për trajtimin), nëse mbahen për 10-15 sekonda dhe përsëriten dy ose tri herë para se të shkoni në shtrat, mund të jenë një ndihmesë e madhe, për parandalimin e ngërçeve të natës. Manovra mund të përsëritet sa herë që ngriheni për të shkuar në banjë gjatë natës, si dhe një ose dy herë gjatë ditës.

Nëse ngërçet e natës në këmbë janë të rënda dhe të përsëritura, ju mund të përdorni një platformë për këmbët (një copë dërrase apo materieli tjetër) për të simuluar ecjen edhe kur jeni shtrirë. Ky veprim mund të parandalojë pozicionimin e papërshtatshëm të këmbëve gjatë gjumit. Pyesni mjekun në lidhje me këtë recetë.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm i parandalimit të ngërçeve të natës është marrja në sasi të mjaftueshme e mjaftueshme të kalcium-it dhe magnezit. Nivelet e këtyre mineraleve në gjak mund të mos jenë mjaftueshëm të ndjeshme, për të pasqyruar saktësisht se çfarë po ndodh në sipërfaqet e indit, ku ndodh hiperaktiviteti i nervit.

Marrja  e të paktën 1 gram kalciumi në ditë është e arsyeshme dhe sasia prej 1.5 gramësh mund të jetë e përshtatshme, sidomos për gratë që vuajnë nga sëmundja e osteoporozës, ose që janë në rrezik për t’u prekur nga ajo. Një dozë shtesë kalciumi në kohën para gjumit, mund të ndihmojë në parandalimin e ngërçeve.

Të moshuarit që vuajnë nga rënia e aktivitetit mendor mund të përballen më shpejt me vdekjen

Studimi i ri i klinikë-s Mayo tregon se njerëzit e moshuar me simptoma të buta të rënies mendore mund të përballen me një rrezik më të lartë për të vdekur më herët, krahasuar me ata që nuk kanë probleme me të menduarit dhe kujtesën.

Njerëzit me dëmtime të lehta të kujtesës apo të aktivitetit mendor kishin një normë vdekshmërie 80% më të lartë gjatë studimit gjashtë vjeçar, në krahasim me njerëzit që i kanë të paprekura fakultetet e tyre mendore, në bazë të rezultateve që do të paraqitet të mërkurën në takimin vjetor të akademisë Amerikane të Neurologji-së në Filadelfia.

Hulumtimi gjithashtu tregoi se humbja e aftësisë për të menduar është shumë më e tmerrshme se humbja e kujtesës.

Njerëzit me aftësinë për të folur (gjuhën), vëmendje dhe aftësitë e vendim-marrjes në rënie, por pa humbje të kujtesës, kishin shkallë dy herë më të lartë vdekshmërie, gjatë studimit, sesa ata që nuk kishin asnjë lloj rënieje mendore.

Po t’i krahasosh, njerëzit që vuanin vetëm nga humbja e kujtesës kishin një normë vdekshmërie prej vetëm 68% më të lartë gjatë studimit, krahasuar me njerëzit pa probleme të kujtesës apo të të menduarit.

Sëmundjet thelbësore kronike ka të ngjarë që të kontribuojnë në rënien mendore dhe të rrisin rrezikun e vdekjes, tha Dr. Mark Gordon, shef i neurologjisë në spitalin Zucker Hillside në Glen Oaks, NY.

Problemet e shëndetit, si sëmundjet kardiovaskular-e, mund të shkaktojnë sëmundje të tilla si demencë vaskulare, në të cilën fluksi i ulët i gjaku-t në tru shkakton një rënie të aftësisë të të menduarit të një personi, tha Gordon, i cili është gjithashtu një studiues i sëmundjes Alzheimer (sëmundja Alzheimer) në Institutin Feinstein për Kërkime Mjekësore në Manhasset, NY.

“Unë mendoj se është procesi i një sëmundjeje themelore i cili do të shfaqet më herët si mosfunksionim cerebral dhe më pas të çojë në vdekje”, tha Gordon. Këto forma të rënies mendore kanë tendencë të dëmtojnë me tepër arsyen dhe të menduarit sesa kujtesën, shtoi ai.

Përdorimet

Në mjekim dhe profilaksi të insuficiencë-s (ulje të funksionit) koronare; angina pektorale (dhimbje tipike të zemrës); gjendje pas infarkt-it. I indikuar edhe tek hipertension-i (tensioni arterial i rritur), hipertensioni primar dhe sekondar.

Kundërpërdorimet

Pacientët me mbindjeshmëri ndaj barit; shock kardiogjenik; stenoza e aortës ; shtatzëni; porfiri; hipotension (tensioni arterial i ulur).

Efektet anësore

Janë të lehta dhe kalimtare si dhe shfaqen në fillim të mjekimit. Si efekte më të zakonshme janë: dhimbje koke, mundim, edemë e gjymtyrëve të poshtme, hipotension i lehtë, palpitacionet e zemrës (çrregullime të puls-it), reaksione në lëkurë, shpeshtim i urinim-it, çrregullime të të parit, hiperplazi e gingiva-ve (mishrave të dhëmbëve).

Dozimi

10-20 mg, 2 deri 3 herë në ditë; doza maksimale ditore është 120 mg në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 10 mg, 20 mg, 40 mg.

Kapsula: 5 mg, 10 mg.

Përdorimet

Hipertension (tensioni arterial i rritur) i lehtë dhe mesatar; hiperplazi beninj-e prostatës (prostata).

Efektet anësore

Marrje mendsh, mungesë energjie, edemë periferike. Janë raportuar shpeshtësitë  e urinim-it.

Dozimi

Në hipertension 1 mg para gjumit (komplianca me kohën para gjumit është e rëndësishme); doza dyfishohet pas 7 ditësh nëse është e nevojshme; doza e rëndomtë e mbajtjes është 2-10 mg, një herë në ditë; dozat më tepër se 20 mg në ditë rrallëherë përmirësojnë efikasitetin.

Forma farmaceutike dhe doza

Tableta: 2 mg, 5 mg, 10 mg.

Përdorimet

Hipertension (tensioni arterial i rritur).

Kundërpërdorimet

Dëmtimi i rëndë i mëlçisë, cirozë, obstruksion (bllokim) i traktit biliar, laktacion (qumësht gjiri). Antagonistët e angiotenzinës II sikurse edhe ACE inhibuesit do të duhej të shmangeshin gjatë shtatzënisë.

Efektet anësore

Lodhje, rrallëherë epistaksi (hemorragji nga hunda); është raportuar neutropeni (ulje e neutrofileve në gjak).

Dozimi

Rëndom 80 mg një herë në ditë (më të moshuarit se 72 vjeç, dëmtimi i lehtë deri mesatar i mëlçisë, zvogëlim i vëllimit intravaskular d.m.th. brenda enëve të gjaku-t, fillimisht 40 mg një herë në ditë); nëse është e nevojshme të rritet doza pas më së paku 4 javësh deri në 160 mg në ditë (80 mg tek dëmtimi i mëlçisë).

Forma farmaceutike dhe doza

Kapsula: Valsartan 40 mg, 80 mg dhe 160 mg.