Psoriaza: Çfarë duhet të dini

Psoriaza (emri i plotë psoriaza vulgaris) është një kondicion i zakonshëm lëkure, që karakterizohet nga ngjyra e kuqe, luspa në lëkurë ose kruarje. Luspat janë më të zakonshme në gjunjë, bërryla dhe lëkurën e kokës, por mund të preket lëkura e tërë trupit. Mund të preken gjithashtu thonjtë dhe një numër i vogël njerëzish kanë dhimbje dhe enjtje të kyçeve (artrit psoriatik).

Psoriaza është një kondicion kronik (që vazhdon). Ka periudha kohore kur simptomat përmirësohen ose zhduken dhe kohë të tjera kur simptomat përkeqësohen.

Edhe pse të gjithë njerëzit e çdo moshe mund të preken, mosha më e zakonshme për psoriazë është adoleshenca e vonë deri te pjekuria e hershme. Ka edhe një shfaqje të saj tek të 50-at.

Çfarë e shkakton psoriazën?

Shkaku ekzakt i psoriazës nuk dihet. Megjithatë, është e ditur se sistemi imun në lëkurë është mbiaktiv në njerëzit me psoriazën. Një tip i qelizave imune të njohura si qeliza T krijohen në lëkurë. Këto qeliza T dhe kimikatet që ato prodhojnë acarojnë qelizat e lëkurës dhe i kthejnë ato në një cikël më të shpejtë se sa ai normal–në ditë sesa në javë– duke sjellë hollimin e lëkurës dhe krijimin e luspave.

Kondicioni tenton të trashëgohet kështu që faktorët e trashëgimisë luajnë një rol të madh. Gjithashtu, ka edhe faktorë të tjerë që mund të ndikojnë në episodet e psoriazës që janë:

  • Infeksionet – infeksione streptokokale (streptokoke bakteret) të fytit;
  • Dëmtimet, përfshirë edhe djegie-t nga dielli;
  • Ilaçe të caktuara (litiumi, që jepet për çrregullimet bipolare, ilaçet e tensonit si bllokuesit beta dhe ilaçet kundër malaria-s);
  • Stresi;
  • Marrja e dozave të larta të alkool-it;
  • Duhanpirja.

Simptomat e psoriazës

Simptomat e psoriazës variojnë midis njerëzve dhe në kohë të ndryshme. Ato mund të përfshijnë:

  • Skuqje lëkure e mbuluar me luspa të bardha;
  • Ënjtje lëkure ose kruarje;
  • Lëkurë të thatë dhe të plasaritur;
  • Thonj të dëmtuar, shtrembëruar dhe pa ngjyrë;
  • Dhimbje në kyçe dhe enjtje (ndodh tek pak njerëz).

Trajtimi i psoriazës

Edhe pse nuk ka kurë për psoriazën, në më të shumtën e rasteve sëmundja mund të kontrollohet mirë.

Riniti alergjik

Rinit alergjik do të thotë inflamacion i linjës së vrimave të hundës. Rinitet alergjike presupozojnë se inflamacioni shkaktohet më shpesh nga një alergji se sa nga një infeksion.

Riniti alergjik mund të kategorizohet në 2 grupe: rinit alergjik stinor, ku simptomat shfaqen në kohë të caktuara të vitit dhe rinit alergjik vjetor, ku simptomat shfaqen në çdo kohë të vitit.

Emri më i përdorshëm për rinitet alergjike është alergji nga bari. Kur njerëzit thonë që kanë alergji nga bari, ata në përgjithësi mendojnë se kanë rinit alergjik stinor.

Substancat që shkaktojnë rinitet alergjike janë prezente në ajër dhe merren nëpërmjet frymëmarrjes nga hunda. Ato përfshijnë barin, polen-in e luleve dhe të të korrave, pluhrat e shtëpisë (alergjia e pluhurave të merimangave), sporet e myqeve, mbeturina të kafshëve (pjesë lëkure dhe qimesh) kryesisht nga macet dhe më pak jashtëqitje kacabujsh. Polenet që vijnë me anë të erës janë shkaku i riniteve alergjike stinore, që zakonisht shfaqen në pranverë dhe verë. Kohëzgjatja e stinës së polenit është në varësi të vendit ku jeton dhe llojet e bimëve përreth. Pluhuri i shtëpisë është shkaku kryesor i riniteve alergjike gjithëvjetore.

Simptomat e riniteve alergjike

  • Teshtima të shkurtra;
  • Kruarje hundësh, sysh, veshësh dhe të gojës;
  • Rrufë në hundë, shumë fluid-e ujore nga hunda;
  • Sy të përlotur, të kuq dhe të fryrë – shpesh me kruarje;
  • Hundë të bllokuara dhe ndonjëherë edhe bllokim të veshëve;
  • Dhimbje fyti, kollë ngacmuese dhe zë i ngjirur;
  • Frymëmarrje e keqe.

Nëse rinitet alergjike janë të rënda dhe nuk trajtohen, shkaktojnë gjumë të keq gjatë natës dhe kjo bën që të ketë përgjumje gjatë ditës. Personi mund të jetë i predispozuar për infeksione të sinus-eve dhe syve. Nëse personi ka astmë, rinitet alergjike mund ti bëjnë simptomat e astmës edhe më të vështira për tu kontrolluar.

Përcaktimi nëse keni rinit alergjik

autizmi

Mundësia e të zhvilluarit me vonesë, mund të vërehet nga:  familja e fëmijës, profesionistët e shëndetësisë, kujdestari i fëmijëve apo mësuesi. Në qoftë se, vetëm disa nga sjelljet që lidhen me autizmin janë të pranishme, duhet të kërkohet një vlerësim për të konfirmuar ose për të eliminuar mundësinë e çrregullimit të spektrit të autizmit.

Vlerësimi

Një vlerësim i detajuar, në shumë disiplina siguron diagnozën e duhur. Pjesa më e madhe e fëmijëve të prekur, shfaqin shenja çrregullimi rreth moshës 2 vjeçare, por, një konfirmim diagnoze, nuk mund të jetë e mundur deri në moshën 3 vjeçare ose më shumë.

Spektri i çrregullimit të autizmit mund të bashkëjetojë me çrregullime të tjera të tilla si paaftësia intelekt-uale dhe është e mundur që një diagnozë e saktë të mungojë. Është gjithashtu e mundur për njerëzit, që të arrijnë adoleshencën e tyre apo moshën madhore, pa arritur që të identifikojnë praninë e një çrregullimi të spektrit të autizmit.

Trajtimi

Nuk ka asnjë terapi ose metodë për trajtimin e çrregullimeve autike. Nevojat e çdo personi ndryshojnë në masë të madhe. Është pranuar përgjithësisht se programet intensive, të specializuara, të bazuara në programe edukative janë të nevojshme për fëmijët me autizëm. Fëmijët më të aftë përfitojnë në masë të madhe nga të qenit me bashkëmoshatarët e tyre në një ambient parashkollor ose në shkollë, por dhe për ta do të nevojitej dhënia e ndihmës.

Terapia ose qasjet e terapive mund të ndihmojnë në komunikimin e fëmijës, aftësinë sociale dhe zhvillimin kognitiv në një mënyrë të strukturuar dhe sistematike.

Ndërhyrja e shpejtë

Ndërhyrjet e menjëhershme janë të këshillueshme, njëkohësisht edhe programet shtëpiake dhe qendrat me programe të ndërhyrjes së shpejtë, në dispozicion të fëmijës me çrregullim autik. Megjithatë, prindërit vërejnë se fondet e qeverisë në këtë kohë të rëndësishme janë larg të mjaftueshmes. Shumica e fëmijëve të moshave shkollore kanë nevojë për një specialist në shkollë në mënyrë që të kenë mbështetjen e duhur.

Ja disa këshilla të thjeshta për t'i "mbijetuar" gripit dhe të ftohurës

Lani mirë duart

Nëse këtë vit ju zë gripi ose e ftohura, mund të “falenderoni” duart tuaja të pista. Shumë viruse përhapen në këtë mënyrë. Ju merrni baktere në gishta dhe më pas i kaloni ata në gojë dhe në sy. Zgjidhja është larja e shpeshtë dhe e mirë e duarve. Ky është çelësi për të shmangur gripin dhe të ftohurën.

Bëni vaksinën kundër gripit

Ju mund të mendoni se gripi është një problem fare i vogël, por kjo sëmundje mund t’ju lërë në shtrat për ditë me rradhë. Gripi është veçanërisht i rrezikshëm për fëmijët, gratë shtatzëna apo të moshuarit. Një vaksinë e vogël mund t’ju kursejë ju dhe familjes tuaj shumë vuajtje. Mendimi se vaksinat e gripit të bëjnë me grip është thjesht një mit.

Bëhuni gati për stinën e ftohtë

Para se të luftoni të ftohurën dhe bakteret e gripit, sigurohuni që të keni mjetet e duhura për këtë. Mbusheni sirtarin e barnave me çdo lloj ilaçi që mund të përdorni, si p.sh. qetësues të dhimbjeve apo dekongjesantë. Mos harroni facoletat, sapunin dhe higjienizuesin e duarve. Sigurohuni që termometri të punojë. Mbusheni trastën e ushqimeve me lëngje, çajëra bimorë dhe ushqime të thjeshta dhe qetësuese (si supë pule), që mund t’ju nevojiten kur të jeni të sëmurë.

Jini të vëmendshëm ndaj simptomave

Grip apo e ftohur? Nuk ka një mënyrë të sigurt për t’i ndarë simptomat nga njëra-tjetra. Edhe doktori juaj mund të mos jetë i sigurt. Zakonisht të ftohurat janë më të lehta. Ju mund të keni hundë që rrjedhin apo të bllokuara. Gripi është zakonisht më i ashpër dhe vjen menjëherë (mund t’ju “presë këmbët” për disa ditë). Temperatura, dhimbjet e trupit dhe tejlodhja janë më të zakonshme tek gripi.

Merrni medikamentet e duhura

Kolesteroli: Kontrolloni nivelet tuaja

Sasia e kolesterolit dhe yndyrave të tjera të njohura si trigliceride në gjaku-n e njeriut janë një indikacion i fortë i mundësisë së atakut të zemrës. Nivelet e larta të quajtura kolesterol “i keq” dhe trigliceridet janë shkak për shqetësim pasi ato mund të shkaktojnë aterosklerozë dhe sëmundjen koronare të zemrës, një faktor rreziku madhor për atakun e zemrës.

Për këtë arsye, është e rekomandueshme për të gjithë të rriturit për të matur nivelet e kolesterolit dhe triglicerideve të paktën një herë. Nëse nivelet janë të ulëta dhe ju nuk ndryshoni dietën dhe të ushtruarit, atëherë nuk do të jetë e nevojshme që t’i kontrolloni ato përsëri, të paktën për një kohë. Por, nëse nivelet e kolesterolit janë anormalisht të larta, mjeku duhet t’ju këshillojë rreth menaxhimit të kolesterolit.

Fondacioni i zemrës rekomandon që të gjithë të rriturit e moshës 45 vjeçare dhe mbi të duhet të bëjnë kontrolle të rregullta të gjakut për të kontrolluar nivelin e kolesterolit dhe të triglicerideve. Ato, të cilët janë më të rinj se 45 vjeç dhe kanë faktorë të tjerë rreziku për sëmundjen e zemrës, siç janë diabet-i ose historia familjare e kolesterolit të lartë, gjithashtu duhet të kontrollojnë rregullisht nivelet e tyre të gjakut–të paktën njëherë në vit.

Si mund të reduktohet kolesteroli?

Nivelet e yndyrave në gjak mund të reduktohen në mënyra të ndryshme. Humbja e peshës nëse jeni mbipeshë ose obez, përmirësimi i dietës tuaj, rritja e nivelit të të ushtruarit, lënia e duhanit dhe reduktimi i konsumimit të alkool-it shpesh ndihmon.

Disa njerëz do të kenë nivele të larta kolesteroli pavarësisht dietës së mirë dhe të ushtruarit të shumtë. Për ato, mund të jetë e domosdoshme marrja e tabletave për të ulur nivelin e kolesterolit dhe të triglicerideve dhe për të reduktuar rrezikun e atakut të zemrës.

Kolesteroli i lartë tek fëmijët

Siguroni zonën ku luan foshnja juaj

Pasi foshnja juaj bëhet i lëvizshëm, koha e lojës merr një dimension krejt tjetër. Këtu gjeni si ta ruani të lëvizshmin tuaj të vogël të pa rrezikuar.

Foshnja juaj që më parë ishte i palëvizshëm, tashmë vjen vërdallë pa pushim. Ai tani ka të ngjarë që zvarritet, sillet vërdallë ose i bën të dyja këto. (Ju do të habiteni se sa shpejt mund të lëvizë ai me ato duar dhe gjunjë topolake!) Në qoftë se nuk jeni vënë në gjendje alarmi, duhet të mprihni vigjilencën dhe të zbatoni teknikat për të siguruar fëmijën tuaj në mënyrë që të mos rrezikohet, veçanërisht në zonën ku ai luan. Sigurohuni që të realizoni këto pesë gjëra themelore për sigurinë e foshnjës tuaj.

  • Bllokoni aksesin e foshnjës në zona dhe substanca të rrezikshme. Përdorni bllokues në rafte, para oxhakut, pranë pajisjeve delikate elektron-ike ose kompjuterëve dhe në derën e dhomës së tij të gjumit. Instaloni bllokues të dritareve, vendosni çelësa që mund të përdoren vetëm nga të rriturit, mbuloni prizat dhe këndet e mprehtë.
  • Lëvizni objektet e brishtë dhe të rrezikshëm atje ku nuk mund të arrihen nga foshnja ose pas dyerve të kyçura. Mbërthejini mobiliet e rënda në mur në mënyrë që foshnja të mos mund t’i lëvizë ato. Sigurojini kordonët elektrikë dhe ata të perdeve apo grilave larg duarve të tij kureshtare dhe që të mos mund të mbështillen rreth qafës së tij.
  • Jini vigjilente. Përpjekjet tuaja parandaluese nuk janë gjithmonë të mjaftueshme për një foshnjë veçanërisht të mençur (apo djallëzor) dhe asnjë portë sigurie nuk funksionon në qoftë se nuk përdoret. Pra gjithmonë mbajeni foshnjë tuaj para syve e madje edhe që mund ta arrini ta kapni, jini veçanërisht syçelët në kuzhinë dhe banjë. Në qoftë se ju duhet ta lini vetëm për një a për dy minuta, futeni në shtratin e tij apo në rrethore dhe largoni prej tij vëllezër apo motra të moshës para shkollore apo kafshë shtëpiake.
  • Shmangni rreziqet si kimikatet toksik-e, ilaçet, instrumentet me korrent e sigurojini ato ndërkohë që ai merr një sy gjumë apo kur mund ta lini nën mbikëqyrjen e një të rrituri tjetër.
Konjuktivitet

Çfarë është konjuktiviti?

Konjuktivit-i është një inflamacion i indeve përreth syve dhe kapakëve të tyre—konjuktivë-s. Është një gjendje e shpeshtë dhe mund të jetë shumë ngjitëse.

Çfarë e shkakton konjuktivitin?

Shkaqet e konjuktivitit përfshijnë:

  • Infeksione virale ose bakteriale;
  • Alergji nga substanca si polen-i dhe sporet;
  • Në bebet e sapolindura (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes), një infeksion nga bakteret në kanalin e lindjes së nënës; mund të jetë serioz dhe problematik nëse nuk trajtohet;
  • Në bebet deri në rreth 12 muaj, bllokim i pjesshëm i kanalit të lotëve.

Simptomat e konjuktivitit

Nëse keni konjuktivit do të keni sy të kuq, të lënduar, të përlotur dhe kruarje. Mund të ketë edhe papastërti ose qelb të verdhë ose të gjelbër që mbyll qepallat. Këto sekrecione janë infektuese dhe duhet të trajtohen me kujdes për të parandaluar përhapjen e infeksionit.

Trajtimi i konjuktivitit

  • Laj sytë. Përpara se ti prekësh ato; laj duart me sapun dhe ujë të ngrohtë. Thaji ato me një peshqir të pastër (ose mjete të tjera të disponueshme). Pastro dhe largo papastërtitë dhe qelbin nga sytë me shkopa pambuku dhe me solucion të lehtë uji me kripë (1 lugë çaji kripë në 500 ml ujë të zier dhe të ftohur).
  • Pastroi sytë një herë nga cepi në cep dhe pastaj hidhe shkopin me pambuk me kujdes në koshin e mbeturinave. Vazhdo kështu deri sa sytë të pastrohen. Laj dhe thaj duart përsëri. Copat e pambukut dhe leshit nuk janë ideale sepse lenë fije në sy. Garzat e marra tek mjeku ose larguesit e tualetit të syve janë më të mirat për t’u përdorur.
  • Përdor ilaç me pika në sy dhe pomada që rekomandohen me recetë nga ana e mjekut. Butësisht ul poshtë qepallën e poshtme, që të formohet një xhep i vogël. Ngrije kokën lart dhe shiko tavanin. Hidh sasinë e përshtatshme të lëngut në sy dhe pasi ta mbyllësh lëvizi sytë ose fërkoji fare lehtë me gisht. Përpiqu që të mos e prekësh grykën e shishes së ilaçit me pika ose pjesën e fillimit të tubetit të pomadës me sytë e infektuar ose me gishta. Laji duart.
Shtatzënia pas moshës 35 vjeç

Siç e thotë proverbi: Mosha nuk është gjë tjetër veç një numër. Por kur vjen puna për të mbetur shtatzënë dhe për të pasur një shtatzëni të shëndetshme, mosha ka të bëjë shumë. Kini besim, shumica e  grave të shëndetshme të cilat mbeten shtatzënë pas moshës 35 vjeç e madje edhe afër të 40-tave kanë fëmijë të shëndetshëm. Por kjo nuk do të thotë që ju nuk duhet të mendoni për hapat e mençura që mund të ndërmerrni për të maksimizuar shëndetin tuaj dhe të foshnjës gjatë shtatzënisë.

Si mund t’i rris shanset e mia për të pasur një foshnjë të shëndetshme?

Kujdesuni që herët dhe rregullisht para lindjes

Javët e para të shtatzënisë tuaj janë shumë të rëndësishme për zhvillimin e foshnjës. Kujdesi që herët dhe i rregullt para lindjes mund t’i rrisë shanset tuaja për të pasur një shtatzëni të parrezikshme dhe një foshnjë të shëndetshëm. Kujdesi i para lindjes përfshin monitorime, ekzaminime të rregullta dhe edukimin për lindjen e fëmijëve, si edhe këshillim e mbështetje.

Gjithashtu kujdesi i paralindjes ndihmon për të siguruar një mbrojtje suplementare për gratë mbi 35 vjeç. Ai e lejon mjekun tuaj t’i dalë përpara problemeve shëndetësore që janë më të zakonshme për gratë që janë më në moshë kur janë shtatzënë. P.sh. mosha juaj mund të rrisë riskun për diabet dhe preklampsi, një sëmundje që shkakton presion të rritur të gjakut krahas proteinave në urinë. Gjatë vizitave të paralindjes mjeku do të kontrollojë presionin tuaj të gjakut, do të analizojë urinën për proteina dhe sheqer si dhe nivelet e glukozë-s në gjak. Në këtë mënyrë, çdo lloj problemesh potenciale mund të kapen e të trajtohen që herët.

Merrni në konsideratë testimet fakultative për gratë mbi 35 vjeç

Mjeku juaj mund t’ju ofrojë teste të veçanta të paralindjes që janë të zbatueshme në mënyrë të veçantë për nënat në moshë. Ato ndihmojnë të përcaktohet rreziku i një foshnje me defekt në lindje. Pyeteni mjekun tuaj për këto teste në mënyrë që të mund të mësoni rreziqet dhe dobitë dhe të vendosni çfarë është e duhur për ju.

Merrni vitamina të paralindjes

Ulja e kolesterolit

Rreziku i zhvillimit të sëmundjes kardiovaskular-e është e përcaktuar nga një numër i ndryshëm faktorësh rreziku. Disa faktorë rreziku, siç janë mosha, seksi dhe familja janë jashtë kontrollit, ato nuk janë të modifikueshme. Megjithatë, ekzistojnë edhe faktorë të tjerë rreziku që janë të modifikueshëm dhe që mund të kontrollohen nëpërmjet ndryshimeve të jetesës ose nëpërmjet ndërhyrjeve mjekësore. Këtu përfshihen duhani, presioni i lartë i gjakut, të qenit fizikisht aktiv, të qenit mbipeshë ose obez dhe rritja e niveleve të kolesterol-it në gjak.

Hiperkolesterolemia

Rritja e kolesterolit, ose hiperkolesterolemi, është një nga faktorët e rrezikut për sëmundjen kardiovaskulare. Studimet përcaktojnë se niveli i lartë i kolesterolit sjell një rrezikshmëri vdekjeje tek njerëzit në 30 deri në 40% nga sëmundja koronare e zemrës. Kjo, sepse bllokohen indet e gjaku-t dhe mund të sjellin atak të zemrës.

Reduktimi i rrezikut nëpërmjet dietës

Lajmi i mirë është që kolesteroli në gjak është një faktor rreziku i modifikueshëm për sëmundjen kardiovaskulare. Një nga shkaqet kryesore të kolesterolit të lartë në gjak është konsumimi i tepërt i yndyrave të ngopura. Këto ushqime duhet të shmangen.

Reduktimi i rrezikut nëpërmjet ilaçeve

Disa njerëz kanë një sensibilitet gjenetik që është i lidhur me nivelin e kolesterolit, ndërkohë që të tjerët janë diagnostikuar me nivele të larta ose disa forma të sëmundjes kardiovaskulare. Disa njerëz mund të kenë nevojë për mjekime në vënd të ndryshimeve të jetesës. Edhe nëse jeni nën mjekimin e uljes së kolesterolit, duhet të hani një dietë të shëndetshme, të ushtroheni rregullisht dhe të mbani një peshë trupore të pranueshme.

Reduktimi i rrezikut në njerëzit me sëmundjen e zemrës

Disa gjykime klinik-e të ndërmarra kohët e fundit kanë treguar se ulja e densitetit të lipoproteinë-s (LDL) dhe të niveleve të kolesterolit në njerëzit me sëmundjen koronare të zemrës reduktojnë ndjeshëm rrezikun e të paturit të një ataku në zemër dhe të vdekjes nga sëmundjet koronare të zemrës.

Astma dhe të qenit aktiv

Aktiviteti i rregullt fizik është një pjesë e rëndësishme e menaxhimit të astmës, dhe kjo ndihmon për të përmirësuar shëndetin tuaj të përgjithshëm dhe mirëqenien. Nëse astma juaj është e kontrolluar në mënyrë aktive ju nuk duhet të ndaloheni apo të kufizoheni nga bërja e aktiviteteve të përditshme të tilla si punët e shtëpisë, ecje apo ushtrime.

Nëse simptomat tuaja të astmës ndodhin gjatë apo pas aktivitetit fizik, kjo mund të tregojë se astma juaj është kontrolluar në mënyrë të dobët, ose që ju kryeni ushtrime – nxitëse të astmës. Konsultohuni me mjekun tuaj për këshilla.

Për të menaxhuar astmën tuaj më mirë dhe për të parandaluar astmën nga ndërhyrjet në aktivitetet tuaja të përditshme, studiuesit rekomandojnë veprimet e mëposhtme:

  • Ndiqni “Planin e Veprimit Astma” të personalizuar e cila shpjegon sesi të menaxhoni astmën tuaj në baza ditore dhe çfarë të bëni kur astma juaj përkeqësohet. Mjeku juaj do t’ju japë një Plan Veprimi të astmës posaçërisht për nevojat tuaja.
  • Merrni ilaçet e astmës sipas këshillës nga mjeku juaj, edhe kur duket që astmën tuaj e keni nën kontroll.
  • Njihni shkaktarët tuaj të astmës dhe shmangini ato ku është e mundur, ose pyesni doktorin tuaj sesi ti menaxhoni ato.
  • Takoni mjekun tuaj për një kontroll të rregullt edhe nëse astma juaj duket që është e kontrolluar mirë. Merrni filtrat tuaj të ajrit dhe aparatet në mënyrë që mjeku juaj  të shqyrtojë sesi ju i përdorni ato.