insulina

Insulina është një hormon i prodhuar nga pankreas-i, një gjëndër e madhe që është e lokalizuar në pjesën abdominale, prapa stomaku-t.

Rregullimi i sheqerit

Insulina prodhohet nga qeliza të veçanta të quajtura pankreatik-e (ose ishujt e Langerhansit), të cilat janë të vogla, në formën e grumbujve të qelizave të izoluara brenda pankreasit. Ishujt e Langerhansit gjithashtu prodhojnë glukagon, një tjetër hormon i cili ndikon në nivelet e glukozës në gjak. Insulina dhe glukagoni sekretohen direkt në gjakun tuaj, dhe punojnë së bashku për rregullimin e sheqerit (glukozës) në nivelet e duhura  në trupin tuaj.

Glukagoni është prodhuar nga qelizat alfa të zonës pankreatike. Ai çlirohet kur niveli juaj i sheqerit në gjak është i ulët (p.sh. nëse ju keni qenë duke u ushtruar) duke stimul-uar çlirimin e glukozës nga trupi juaj. Si rezultat, glukagoni në mëlçi shndërrohet në glukozë dhe hyn në gjak.

Insulina nga ana tjetër prodhohet nga qelizat beta të zonës pankreatike. Ajo çlirohet kur ju sapo keni ngrënë ushqimin dhe niveli i glukozës në gjakun tuaj është i lartë. Insulina punon duke stimuluar qelizat brenda trupit tuaj që të marrin glukozën në gjakun tuaj, për energji të menjëhershme ose për magazinimin si glikogjen në mëlçinë tuaj dhe në qelizat e muskujve.

Insulina dhe diabeti

Nëse pankreasi nuk prodhon mjaftueshëm insulinë, ose nëse qelizat e trupit dështojnë ti përgjigjen insulinës që prodhohet (rezistencë e insulinës), atëherë gjaku juaj do të përmbajë shumë glukozë (hiperglikemi). Ky lloj çrregullimi metabolik është quajtur diabeti mellitus. Është karakterizuar shpesh nga etje dhe uri shumë e madhe, urinim i shpeshtë, infeksione të përsëritura (siç është myku vaginal) dhe vizion (shikim) i turbullt. Simptomat e tjera përfshijnë shërimin e ngadaltë të plagë-ve, të ndjerit të lodhur dhe të dobët, ndryshim humori, dhimbje koke, marramendje, dhimbje në këmbë dhe humbje e pashpjegueshme peshe (diabeti mellitus tipi I) ose shtim në peshë (diabeti mellitus tipi II).

Komplikacionet e diabetit

Deri në zbulimin e insulinës në vitin 1920, diabeti mellitus tipi I ishte një sëmundje fatale. Në ditët e sotme, njerëzit me diabet, të të dyja llojeve 1 dhe 2, mund të jetojnë gjatë dhe të kenë jetë aktive me një trajtim dhe menaxhim korrekt të gjendjes së tyre.

Si ndodhin komplikacionet?

Ndërsa njerëzit me diabet jetojnë më gjatë, tani e dimë se mund të ndodhin komplikime me kalimin e kohës, edhe pse nivelet e sheqerit në gjak mund të kontrollohen me anë të përdorimit të rregullt të insulinës ose duke marrë tableta të quajtura medikamente oral-e hipoglikemike (glukozë e ulët në gjak). Komplikimet në përgjithësi janë më të zakonshme tek njerëzit që kanë vështirësi në mbajtjen e sheqerit në gjak në nivele të pranueshme, një gjendje tjetër që quhet nganjëherë “diabeti i brishtë”. Si rezultat, mjekët vënë theks të madh në ruajtjen e niveleve të glukozës në gjak në normalitet, sa më afër që të jetë e mundur.

Ekzistojnë një sërë gjendjesh që një person me diabet mund të jetë në rrezik për t’i zhvilluar.

Komplikacionet e diabetit

  • Hiperglikemi – nivel i lartë i sheqerit në gjak që mund të çojë në koma;
  • Hipoglikemi – sheqer i pamjaftueshëm në gjak, shpesh si rezulat i një doze të madhe insuline;
  • Ketoacidoza – një tepricë ketone-sh (një lloj acidi) në trup. Kjo është rezultat i kontrollit të dobët të sheqerit në gjak. Kur nuk ka mjaftueshëm insulinë të pranishme për trupin që të kthejë glukozën (sheqerin) në energji, trupi fillon të kthejë yndyrat në energji. Ky proces liron ketonet si një produkt mbeturinash. Nëse nivelet e ketoneve janë lejuar për të qenë në rritje, rezultati është gjendje kome dhe vdekje;
  • Komplikimet e syve, duke përfshirë diabet retinopati-k (retina), katarakt diabetik dhe glaukoma;
  • Nefropati diabetike (dëmtim të veshkave);
  • Neuropati diabetike (dëmtim të nervave);
  • Gjendje që mund të prekin këmbët dhe shputat, veçanërisht qarkullim të dobët të gjaku-t;
  • Komplikacion-e të membranë-s së mukozës dhe të lëkurës, p.sh. mundësitë e rritjes së infeksioneve të lëkurës bakteriale dhe fungale;
Ketoacidoza: Një komplikacion i diabetit

Ketoacidoza është akumulimi i trupave të ketoneve në gjak. Kjo më pas çon në atë që gjaku të bëhet acidik.

Ketone-t janë kimikate të prodhuara nga trupi dhe që kthejnë yndyrën në energji. Kjo mund të ndodhë kur nuk ka mjaftueshëm insulinë në trup për të kthyer sheqerin në energji, kështu që ai në vend të kësaj përdor yndyrën si një karburant.

Për fat të keq, ketonet janë të dëmshme dhe trupi menjëherë do të përpiqet që ti nxjerrë ato. Kjo do të bëhet nëpërmjet urinës dhe gjithashtu përmes mushkërive, duke prodhuar një erë fruti tipike për frymëmarrjen. Të patrajtuara, ketoacidozat mund të jenë fatale. Për fat të mirë, trajtimi është në dispozicion dhe zakonisht është i suksesshëm.

Kush është në rrezik të ketoacidozës?

Ketoacidoza diabetike tipikisht ndodh kur diabeti (veçanërisht diabeti mellitus tipi I) është i pranishëm por akoma nuk është diagnostikuar, ose tek njerëzit me diabet që nuk janë duke marrë mjaftueshëm insulinë për të plotësuar nevojat e tyre. Kjo mund të ndodhë nëse personi:

  • Dështon së kuptuari mënyrën e saktë të gjendjes së tij dhe nuk njeh simptomat e kontrollit të dobët ose menaxhimit.
  • Ka një infeksion (siç është infeksioni i traktit urinar ose pneumoni-a);
  • Zhvillon një sëmundje tjetër serioze (siç është ataku në zemër)
  • Ndalon ose në mënyrë drastike zvogëlon dozën e insulinës. Dozat e humbura të insulinës nënkuptojnë që trupi nuk ka sheqer dhe do të fillojë të kthejë yndyrat në energji, gjë e cila çon në prodhimin e ketoneve;
  • Mbetet shtatzënë (diabet-i gestational, një lloj diabeti që zhvillohet gjatë shtatzënisë, mundet gjithashtu të shkaktojë ketoacidozë);
  • Vuan fizikisht ose pëson një traumë emocionale (si një aksident me makinë ose djegie); ose
  • Konsumon sasi të mëdha sheqeri ose alkool-i.