Herpesi gjenital: Çfarë është

Herpesi gjenital është një infeksion viral i karakterizuar nga lëndime ose plagë rreth zonës tuaj gjenitale. Ju mund ta merrni atë gjatë aktit seksual me dikë që është i infektuar me një nga viruset që shkakton herpesin gjenital.

Në momentin që ju jeni të infektuar nga virusi i herpesit gjenital, virusi  qëndron në trupin tuaj përgjithmonë edhe pasi plaga të jetë larguar. Disa njerëz me herpesin gjenital kanë përsëritje të dëmtimeve, për shkak se virusi bëhet përsëri aktiv, ndërkohë që disa të tjerë nuk kanë fare simptoma dhe as që nuk janë në dijeni që kanë virusin në trupin e tyre. Kështu që është e mundur për të transmetuar virusin tek partneri edhe nëse ju nuk keni simptoma.

Çfarë e shkakton herpesin gjenital?

Herpesi gjenital është shkaktuar nga virusi herpes simplex i llojit 2 (HSV-2) dhe herpes simplex i llojit 1 (HSV-1).

HSV-2 është virusi që zakonisht shkakton herpesin gjenital. Ky virus zakonisht është transmetuar nëpërmjet kontaktit lëkurë me lëkurë ose nëpërmjet sekrecioneve gjenitale, p.sh. gjatë marrëdhënieve seksuale vagina-le dhe anale.

HSV–1 është virusi që rrallë shkakton herpesin gjenital. Ky virus mund të shpërndahet gjatë seksit oral nga lëkura përrreth gojës në lëkurën përreth organeve gjenitale.

Cilat janë simptomat e herpesit gjenital?

Pasi virusi hyn në lëkurën përreth organeve gjenitale, ajo udhëton për në qelizat që ndodhen në rrënjët e nervave të palcës tuaj kurrizore, ku më pas mbetet aty përgjithmonë.

Shumë njerëz që janë të infektuar me virusin e herpesit gjenital nuk zhvillojnë simptoma, ose ato mund të kenë simptoma që ato ose mjekët e tyre nuk i njohin si herpesi gjenital, kështu që ato nuk do të jenë në dijeni të pranisë së virusit të herpesit gjenital në trupin e tyre.

Kur simptomat e herpesit gjenital shfaqen për herë të parë, ato zakonisht shfaqen 2 deri në 10 ditë pasi ju të keni qenë të infektuar me virusin.

Simptomat gjatë një shpërthimi të herpesit gjenital

  • Simptoma të ngjashme me gripin që ndodhin që me atakun e parë.
  • Një ndjenjë djegie të lëkurës afër pjesës gjenitale ose anus-it.
  • Kruarje në këmbë ose në zonën gjenitale.
8 hapa të thjeshtë për banjën e parë të foshnjës tuaj

Banjat me sfungjer

Rreth javës së parë më e mira është që t’i bëni foshnjës tuaj banja me sfungjer, me një shtupë të njomur me ujë të ngrohtë. Lani shpesh fytyrën dhe duart dhe mbani të pastër zonën gjenital-e pas çdo ndërrimi të pelenave.

Banjat në vaskë

Pasi baza e të quajturit kordoni umbilikal thahet, i bie korja dhe shërohet, ju mund të filloni t’i bëni të porsalindurit (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes) tuaj banja në vaskë. Meqë foshnja është e vogël, ka kuptim të përdoret një vaskë e vogël plastike për foshnjat.

Edhe pse disa prindër i lajnë foshnjat e tyre çdo ditë, një banjë nuk është e domosdoshme më shumë se sa tre herë në javë gjatë vitit të parë të jetës. Larja shumë e shpeshtë e foshnjës mund ta thajë lëkurën e saj.

Disa foshnja e gjejnë ujin e ngrohtë shumë qetësues. Nëse ndodh kështu me foshnjën tuaj, është në rregull që ajo të zgjatet paksa. Të tjerë qajnë gjatë banjës dhe duan të dalin prej saj. Banjat nuk ka nevojë të zgjasin shumë: pesë minuta është një kohë e mjaftueshme për ta mbajtur foshnjën të pastër para se uji të ftohet më shumë se duhet.

Kur ju i bëni banjë një të porsalinduri, në fillim mund të jetë paksa frikësuese. Mbajtja e një krijese të lagur e të rrëshqitshme kërkon praktikë dhe besim në vetvete, kështu që qëndroni e qetë dhe ruani një kontroll të mirë mbi të.

Siguria gjatë banjës

• Asnjëherë mos e lini foshnjën pa mbikëqyrje, as edhe për një minutë. Nëse bie zilja apo telefoni dhe ju mendoni që ju duhet të përgjigjeni, mbështilleni atë me peshqir dhe merreni me vete.
• Asnjëherë mos e lini foshnjën kur uji është duke rrjedhur. (Ai mund të jetë shumë i nxehtë dhe me thellësi më të madhe nga sa duhet).
• Kufizoni temperaturën e ujit në jo më shumë se 45° C. Një foshnjë mund të pësojë djegie të shkallës së tretë në më pak se një minutë në temperaturën 60° C.

Shqetësimet gjatë ushqyerjes me gji

Thimtha të pezmatuar dhe gjinj të ndjeshëm, këto janë probleme të zakonshme për nënat e reja që i ushqejnë me gji foshnjat e tyre. Më poshtë tregohet se si të qetësohen gjinjtë që ushqejnë foshnjën.

Kujdesi për gjinjtë tuaj

Është një ide e mirë që të filloni të mendoni për kujdesin e duhur për gjinjtë që ushqejnë foshnjën madje edhe para se foshnja të lindet dhe ju të filloni ta ushqeni me gji. Shumë ekspert-ë shprehen kundër përdorimit të sapunit për të larë thimthat dhe areolë-n rreth tyre gjatë disa muajve të fundit të shtatzënisë. Shqetësimi është se sapuni mund të acarojë dhe thajë thimthat. Pasi ju filloni ta ushqeni foshnjën me gji, ai do të fillojë të ndukë dhe disa herë edhe t’i kafshojë thimthat dhe sikleti që do të ndjeni në gjinjtë do të shumëfishohet. Në qoftë se lëkura juaj është e thatë provoni një krem të butë apo një lëng për fërkim, por përsëri, mos e vendosni atë mbi thimthat apo rreth tyre (atje provoni një krem me bazë lanoline).

Dhimbja nga fryrja  

Në ditët e para pasi e keni lindur fëmijën, gjinjtë tuaj ndoshta nuk do të jenë shumë më të mëdhenj nga sa kanë qenë gjatë shtatzënisë. Pasi qumështi t’ju vijë rregullisht rreth ditës së tretë apo të katërt pas lindjes gjinjtë tuaj do të shndërrohen nga të rëndë në shumë të mëdhenj sepse do të mbushen plot me lëng dhe do të fryhen deri në tre herë më shumë nga madhësia e tyre e mëparshme. Kjo fryrje e madhe do të zgjasë vetëm disa ditë e deri në një javë (ndërkohë dhimbja mund të qetësohet me veshje të ngrohta para ushqyerjes, pako të ftohta më pas dhe me masazh të lehtë).

Sëmundja e indit lidhës

Sëmundja e indit lidhës i referohet një grupi sëmundjesh që përfshijnë indin e pasur me proteina që i mbështet organ-et dhe pjesë të tjera të trupit. Shembuj të indit lidhës janë dhjami, kockat dhe kërc-et. Këto sëmundje shpesh prekin nyjet, muskujt dhe lëkurën, por ato po ashtu mund të prekin organe të tjerë si dhe sisteme organesh, duke përfshirë sytë, zemrën, mushkëritë, veshkat, traktin gastrointestinal dhe enët e gjakut.

Janë më shumë se 200 çrregullime që prekin indin lidhës, shkaqet dhe simptomat e tyre specifike ndryshojnë sipas llojeve të ndryshme.

Çrregullimet e trashëguara të indit lidhës

Disa sëmundje të indit lidhës, shpesh të quajtura çrregullime të trashëguara të indit lidhës, janë rezultat i ndryshimeve në disa gene. Shumë prej tyre janë fare të rralla. Më poshtë po japim disa nga më të zakonshmet:

Sindroma Ehlers-Danlos

Në të vërtetë një grup prej më shumë se 10 çrregullimesh, karakterizohen nga nyje tepër të ndjeshme, lëkurë e tendosur dhe rritje anormal-e e indit të mbresave. Simptomat mund të jenë nga më të butat deri tek ato sakatuese. Varësisht nga format specifike, simptomat mund të përfshijnë:

  • Një shpinë të lakuar;
  • Enë të dobëta të gjakut;
  • Mishra të dhëmbëve që rrjedhin gjak;
  • Probleme me mushkëritë, valvul-at e zemrës ose tretje-n.

Epidermolisisbullosa (EB)

Personat me këtë sëmundje kanë një lëkurë që është kaq e brishtë, saqë ajo shqyhet apo bëhet me flluska si rezultat i goditjeve më të vogla, apo edhe nga fërkimi me rrobat. Disa forma të EB mund të prekin sistemin tretës, atë të frymëmarrjes, muskujt ose fshikëzën e urinës. Shkaktuar nga defektet e disa proteinave në lëkurë, EB zakonisht është evidente në lindje.

Sindroma Marfan

Vezët, pjelloria dhe mosha: Si funksionojnë?

Pjelloria bie natyrshëm me rritjen e moshës së gruas, por rënia ka pak të bëjë me plakjen që ndodh në kocka, lëkurë dhe pjesën më të madhe të organ-eve të trupit. Është mosha dhe cilësia e vezëve të një gruaje arsyeja primare për rënien e pjellorisë me plakjen e gruas. Ja sepse gratë në të pesëdhjetat e madje edhe në të gjashtëdhjetat kanë qenë në gjendje të mbeten shtatzënë duke përdorur vezët e dhuruara nga një grua më e re.

Ju ndoshta keni dëgjuar që vajzat lindin me një pasuri të tërë vezësh-ose para vezësh- tashmë brenda vezoreve të tyre. Kjo do të thotë që vezët e një gruaje janë gjithmonë në moshën që është dhe gruaja. Këto një milion deri në dy milionë vezë në pritje quhen oocite primare. Ato në të vërtetë ende nuk janë vezë, por janë mbështjellë në një fshikëz mbrojtëse, në folikulë dhe ruhen në një lloj gjumi, duke pritur për hormonet e pubertet-it që t’i zgjojnë. Me kalimin e kohës, oocitet vdesin vazhdimisht. Në kohën që vajza arrin pubertetin kanë mbetur vetëm 300 000 deri në 500 000. Pjesa tjetër janë shpërbërë dhe absorbuar nga trupi në një proces natyror të quajtur atresia.

Ndarja e vezëve

Shumica e qelizave në trup përmbajnë dy kopje të strukturave të quajtura kromozome. Kromozomet përmbajnë ADN-në tonë, informacionin tonë gjenetik. Qeniet njerëzore kanë 23 çifte kromozomesh të ndryshëm, domethënë 46 kromozome në secilën qelizë. Kur një oocit primar ndahet, çdo pjesë ka vetëm një kromozom. Pasi oociti i nënshtrohet kësaj ndarje, quhet vezë. Qelizat e spermës po ashtu kanë vetëm një kopje të secilit kromozom, 23 në total. Kjo siguron që kur veza dhe sperma takohen dhe shkrihen me njëra tjetrën, veza e fekonduar që vjen si rezultat, që së shpejti do të bëhet embrion, do të ketë dy kopje të secilit nga kromozomet në çdo qelizë.

Grisjet e perineumit

A është e zakonshme që të shkaktohen grisje gjatë një lindje vaginale?

Po. Me hyrjen e foshnjës tuaj në botë, ju mund të përfundoni me një grisje. Shpesh kjo ndodh në perineum (zona midis anusit dhe vaginës tuaj). Grisjet janë më të zakonshme tek gratë të cilat bëjnë lindjen e tyre të parë vagina-le dhe luhaten nga prerje dhe gërricje të vogla deri në shqyerje të thella që prekin disa muskuj të dyshemesë së pelvisi-t. Është e mundshme që të griseni edhe në qoftë se keni një epiziotomi. Në fakt, një epiziotomi e shton rrezikun e grisjeve të rënda.

Grisjet më sipërfaqësore përfshijnë lëkurën e perineumit dhe indit rreth hapjes së vaginës ose shtresës më të jashtme të vetë vaginës, por jo muskujt. Këto grisje, të quajtura laceracione të shkallës së parë shpesh janë kaq të vogla saqë kërkojnë pak apo aspak qepje. Zakonisht shërohen shpejt dhe shkaktojnë pak apo aspak siklet.

Laceracionet e shkallës së dytë shkojnë më thellë në muskujt poshtë. Këto grisje duhet qepur që të mbyllen, shtresë pas shtrese. Ato do shkaktojnë njëfarë sikleti dhe zakonisht kërkojnë disa javë për t’u shëruar. Qepjet treten vetë gjatë periudhës së shërimit.

Rreth 4% e grave që lindin në rrugë vaginale përfundojnë me një grisje më serioze në perineumin e tyre, që shtrihet deri në anus dhe përtej. Kjo lloj grisje mund të shkaktojë dhimbje të konsiderueshme për shumë muaj dhe rrit rrezikun e mospërmbajtjes anale.

Këto grisje të rënda quhen laceracione të shkallës së tretë ose të katërt. Një laceracion i shkallës së tretë është një grisje në indet vaginale, lëkurën dhe muskujt e perineumit që shtrihet në sfinkter (muskuli që rrethon anusin tuaj). Një grisje e shkallës së katërt shkon nëpër sfinkterin anal dhe indin nën të.

Gjithashtu është e mundshme që të griseni edhe në vende të tjera. Disa gra grisen në pjesën e sipërme të vagjinës, pranë preterit (kjo njihet si lacerim peri-ureter-al). Këto grisje janë shpesh krejt të vogla dhe në qoftë se ju pësoni një të tillë, ndoshta do të keni nevojë për vetëm pak ose aspak qepje.

Paronikia (Inflamacioni i thoit)

Një infeksion që zhvillohet në skajin e thonjve të gishtave të duarve apo të këmbëve quhet paroniki. Ai është infeksioni më i zakonshëm i dorës dhe në qoftë se lihet pa u trajtuar mund të përparojë në një infeksion më të rëndë të gishtave të duarve apo të këmbëve.

Shkaqet e Paroniki-as

Paroniki shkaktohet më shpesh nga një baktere e zakonshme e lëkurës që depërton lëkurën rreth thoit të dëmtuar nga një traumë, si kafshimi, thithja e thoit, e gishtave, larja e enëve ose acaruesit kimikë. Infeksioni mykotik mund të jetë po ashtu shkak i formimit të paronikias dhe duhet të merret në konsideratë veçanërisht tek personat me infeksion të përsëritur. Kjo sëmundje nuk duhet ngatërruar me malcimin herpetik të gishtit që mund të formojë një puçërr të vogël në gisht dhe që shkaktohet nga një virus por që nuk lokalizohet në skajin e thoit. Malcimi herpetik nuk trajtohet me anë të një prerje dhe drenazhimi dhe kësisoj duhet dalluar nga paroniki.

Simptomat dhe shenjat e paronikias

Një paroniki mund të fillojë si një skuqje dhe ënjtje rreth thoit, që quhet celulit. Shpesh ajo është shumë e dhimbshme kur preket dhe ndonjëherë mund të jetë me një ngjyrë të verdhë në të gjelbër që tregon se nën lëkurë është formuar një grumbullim qelb-i (i quajtur absces).

Simptomat dhe shenjat më të zakonshme janë si më poshtë:

  • Ënjtje;
  • Skuqje;
  • Grumbullim i qelbit;
  • Dhimbje dhe ndjeshmëri ndaj prekjes.

Kur duhet kërkuar pakujdesje mjekësore për një inflamacion të thoit?

Ju duhet t’i drejtoheni një mjeku në qoftë se skuqja përhapet përtej lëkurës rreth thoit ose në mollëzën e gishtit. Kjo skuqje tregon se infeksioni është duke formuar një infeksion më serioz të gishtit me formim të qelbit në indet e thella të majave të gishtave, që quhet felon (një infeksion i rrëzës së thoit).

Gjithashtu, ju duhet t’i drejtoheni mjekut në qoftë se është duke u formuar një absces. Ai kërkon drenazhim nga ana e një mjeku. Hapja (ose prerja) e një abscesi për ta kulluar qelbin nuk duhet të provohet të bëhet në shtëpi.

Testime ekzaminuese për të porsalindurin: Cilat teste duhen kryer për foshnjën tuaj dhe pse?

Çfarë është një testim ekzaminues për një të porsalindur?

Testimet ekzaminuese për një të porsalindur (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes) kontrollojnë për sëmundje të rralla por serioze të foshnjave menjëherë pas lindjes. Disa testime ekzaminuese janë të detyrueshme të bëhen për të porsalindurit edhe në qoftë se ata duken të shëndetshëm. Këto teste përgjithësisht përfshijnë një larmi testesh të gjaku-t dhe një test të dëgjimit (tashmë në disa vende bëjnë edhe ekzaminime për defekte të zemrës).

Shumica e çrregullimeve për të cilat kontrollohet foshnja juaj nuk kanë shenja të dukshme në lindje. Kapja e këtyre sëmundjeve qysh herët u jep mjekëve një mundësi për t’i trajtuar ato para se t’i shkaktojnë foshnjës tuaj dëmtime kronike dhe serioze.

Testimet ekzaminuese japin vetëm informacion paraprak që u tregon mjekëve nëse duhet të bëjnë testime më precize diagnostikuese, të cilat nevojiten për të përcaktuar nëse vërtet ekziston ndonjë problem. Shumica dërrmuese e foshnjave të ekzaminuara nuk janë të prekura nga sëmundjet për të cilat kontrollohen. Vetëm rreth një e treta e 1% të fëmijëve të ekzaminuar diagnostikohen me të vërtetë se kanë diçka.

Kur dhe ku do t’i nënshtrohet foshnja ime testimit?

Në qoftë se ju e lindni foshnjën tuaj në spital, personeli mjekësor do të kujdeset për të bërë ekzaminimin e dëgjimit dhe të zemrës dhe do të marrin gjak prej tij për testime të tjera para se ju të largoheni nga spitali. Zakonisht ata do ta dërgojnë kampionin e gjakut në një laborator për t’u analizuar dhe rezultatet do të dërgohen përsëri në spital. Mjeku i fëmijës tuaj do t’u bëjë të ditur hapat e mëtejshëm që duhen marrë në qoftë se rezultatet tregojnë ndonjë shkak për t’u shqetësuar.

Kujdesi ndaj rrezeve të diellit

Është shumë e rëndësishme për të mbrojtur lëkurën gjatë ekspozimit në diell, për shkak të rrezikut të kancer-it të lëkurës. Ekspozimi afatgjatë në diell mund të shkaktojë plakjen e parakohshme, ku lëkura bëhet më pak elastike dhe rrudhat fillojnë të shfaqen.

Mbrojtja e mirë diellore përfshin:

  • Përpjekjet për të qëndruar larg diellit në verë nga ora 11 deri në 14.
  • Vendosjen e një kapeleje mbrojtëse, syzeve të diellit, rrobave dhe buzëkuqit;
  • Përdorimin e kremrave për të parandaluar djegie-n e lëkurës;
  • Përdorimin e kremrave pas ekspozimit diellor.

Mbrojtja kundër rrezeve të diellit (SPF)

SPF është faktori mbrojtës kundër diellit dhe është i lidhur me sasinë e absorbim-it të rrezeve ultraviolet të llojit B (UBV). SPF përcakton teorikisht sesa gjatë ju mund të qëndroni në diell përpara se ju të digjeni. Nëse koha juaj e djegies pa mbrojtës diellor është 10 minuta, atëherë faktori 15 mund t’ju lejojë që të qëndroni në diell 150 minuta (15 minuta x 10) ose 2 orë e 30 minuta. Megjithatë, ju duhet ta riaplikoni kremin gjatë kësaj kohe.

Koha e djegies varet nga lloji i lëkurës. Megjithatë, për shkak të niveleve të larta të UV, është e rëndësishme që të gjitha llojet e lëkurave të kenë një mbrojtje maksimale ndaj diellit.

Kur duhet të aplikohet kremi i mbrojtjes nga dielli

Ju duhet të aplikoni kremin e mbrojtjes nga dielli 20–30 minuta përpara se të dilni jashtë. Ju duhet gjithashtu ta riaplikoni shpesh atë (të paktën çdo dy orë), ose më shpesh nëse jeni duke u ushtruar ose notuar.

Kremi i diellit të fëmijëve duhet të aplikohet më rregullisht (çdo 20 deri më 40 minuta) sepse fëmijët janë më aktivë dhe kremi i tyre mbrojtës ka më shumë mundësi për tu fshirë.

Mbani mend se reflektimi i ujit, borës dhe rërës mund të shkaktojë djegien nga dielli, kështu që ju duhet ta aplikoni kremin e diellit edhe nëse dielli është prapa resë. Ju duhet gjithashtu të mbroni edhe buzët tuaja.

Produktet e mbrojtjes së diellit

Teknika kirurgjikale speciale për kancerin

Kur shumica e njerëzve mendojnë për kirurgjinë, ata përfytyrojnë një mjek që përdor bisturinë dhe instrumente të tjerë kirurgjikalë për të prerë, larguar, riparuar ose zëvendësuar pjesë të trupit të prekura nga sëmundja. Por teknikat më të reja që përdorin lloje të ndryshëm instrumentesh e kanë zgjeruar konceptin e kirurgjisë. Disa nga këto teknika përshkruhen më poshtë.

Kirurgjia me lazer

Lazeri është një tufë e fuqishme shumë e fokusuar e energjisë dritore që mund të përdoret për punë shumë të saktë kirurgjikale, si riparimi i retinës (retina) së dëmtuar në një sy. Ai mund të përdoret në vend të bisturisë për të prerë indet. Gjithashtu mund të përdoret për të avulluar (djegur dhe shkatërruar) disa lloje kanceri të qafës së mitrës, laringu-t, mëlçisë, mushkërive, rektumit dhe lëkurës.

Disa ndërhyrje kirurgjikale me lazer kanë më pak prerje e dëmtime. P.sh. me fibrat optike lazeri mund të drejtohet brenda një hapje në një trup pa pasur nevojë për një prerje të madhe. Pastaj ai drejtohet me saktësi për të shkatërruar një tumor. Gjithashtu lazeri përdoret në një lloj operacioni kirurgjikal që quhet foto amputim ose foto koagulim. Kjo do të thotë që lazeri përdoret për të shkatërruar indin apo për të vulosur indet dhe enët e gjaku-t. Kjo lloj kirurgjie përdoret për të qetësuar simptomat, si atëherë kur tumoret e mëdhenj bllokojnë trakenë (trakeja) ose ezofag-un, duke shkaktuar probleme në frymëmarrje apo ngrënie.

Kriokirurgjia

Kriokirurgjia përdor sprucim me azot të lëngshëm ose një sondë shumë të ftohtë për të ngrirë dhe për të vrarë qelizat jo normale. Kjo teknikë ndonjëherë përdoret për të trajtuar gjendjet para kanceroze, si ato që prekin qafën e mitrës, lëkurën apo penis-in. Gjithashtu përdoret për të trajtuar disa lloje kanceri siç janë ato të mëlçisë dhe prostatës (prostata). Një skanim përdoret për të drejtuar sondën dhe për të parë ngrirjen e qelizave. Kjo e kufizon dëmtimin e indit të shëndetshëm aty afër.

Elektrokirurgjia