Jeni shtatzënë? Bëni ushtrime

Llojet e duhura të ushtrimeve janë kryesore për të mbetur në formë të mirë fizike, e shëndetshme dhe e lumtur gjatë shtatzënisë suaj. Tashmë që ju jeni duke pritur, një program i shëndetshëm ushtrimesh duhet të vendoset në krye të listës tuaj të prioriteteve menjëherë në krah të vitaminave të para lindjes dhe netëve të plota në gjumë.

Përse? Fillimisht ju do të ndiheni më në ngritje dhe më energjike. Gjithashtu ju do të ruani shëndetin kardiovaskular, po ashtu si edhe një grua që nuk është shtatzënë, thotë Dr. Raul Artal, profesor dhe shef departamentit të obstetrikë-s, gjinekologji-së dhe shëndetit të gruas në Fakultetin e Mjekësisë së Universitetit St. Louis dhe autor kryesor i direktivave për ushtrimet gjatë shtatzënisë botuar nga Kolegji Amerikan i Obstetër-ve dhe Gjinekolog-ëve.

Po aq i rëndësishëm, shton ai, të qëndruarit fizikisht aktive gjatë shtatzënisë ndihmon në parandalimin e shtimit të tepërt në peshë dhe diabet të shtatzënisë si edhe të preklampsi-së (presionit të lartë të gjaku-t që mund të ndodhë gjatë shtatzënisë). Dhe ja se ku janë disa të reja me të vërtetë të mirëpritura: Dobitë mund të shtrihen deri në sallën e lindjes, sipas Artal. “Ne e dimë se ato gra që janë  në formë të mirë fizike mund ta shtyjnë jashtë më me lehtësi foshnjën”.

Masat paraprake për ushtrimet e shtatzënisë

Megjithatë, ushtrimi mund të jetë i rrezikshëm në disa kushte, duke përfshirë rrezikun për lindje të parakohshme, anemi të rëndë, probleme të zemrës, ose diabet i kontrolluar dobët. Jo të gjithë problemet shëndetësore e përjashtojnë aktivitetin fizik. Pyesni mjekun tuaj për të qenë e sigurt që në qoftë se merrni lejen e tij, ju mund të ecni, notoni, ushtroheni me pesha të lehta. Vetëm mos e teproni. Do t’ju duhet të merrni disa masa paraprake siç janë më shumë pushime gjatë stërvitjeve tuaja. Por vetë stërvitja është një lëvizje e mençur si për ju ashtu edhe për foshnjën tuaj.

Në qoftë se nuk jeni stërvitur para shtatzënisë, mund të filloni tani

Lëvizja e fetusit: Të ndjeni shkelmat e foshnjës tuaj

Kur duhet të filloj të ndjej lëvizjen e foshnjës time?

Ju ndoshta nuk do ta ndjeni shkelmimin e foshnjës tuaj deri midis javës së 16-të dhe të 22-të të shtatzënisë, edhe pse ajo ka filluar të lëvizë në javën e 7-të apo të 8-të dhe ju ndoshta e keni dëshmuar akrobacinë e tij në qoftë se keni bërë një skaner me ultratingull.

Nënat veterane tentojnë të vënë re këto shkelmime të para të buta, të njohura gjithashtu si “shenjat e para të fetus-it” më përpara se nënat që e kanë për herë të parë. Një grua që ka qenë më parë shtatzënë mundet që më me lehtësi t’i dallojë shkelmimet e foshnjës nga zhurmat e tjera të barkut, siç janë gazrat.

Trupi juaj mund të ketë gjithashtu të bëjë me atë kur jeni në gjendje të dalloni një goditje nga një sëmbim prej urisë. Gratë më elegante kanë tendencën ta ndjejnë lëvizjen më herët dhe më shpesh se sa gratë që mbartin më shumë peshë.

Si ndjehet kjo?

Gratë e kanë përshkruar ndjesinë si të ngjashme me kërcimin e kokoshkave, një peshk i kuq dekorativ që noton rreth e qark, ose fluturat që rrahin krahët. Ju ndoshta do t’i regjistroni këto trokitje të lehta ose rrahje kamxhiku në barkun tuaj si nga gazi apo sëmbime nga uria, por pasi të filloni të ndjeni ato më rregullisht do ta njihni dallimin. Ju ka më shumë të ngjarë që të ndjeni këto lëvizje të hershme kur jeni ulur apo shtrirë në qetësi.

Sa shpesh do t’i ndjej këto lëvizje?

Në fillim shkelmimet që ju vini re do të jenë të pakta dhe të larguara nga njëra tjetra. Në fakt ju mund të ndjeni disa lëvizje një ditë dhe ditën tjetër të mos ndjeni asnjë. Megjithëse foshnja juaj lëviz dhe shkelmon rregullisht, shumë nga shkundjet dhe goditjet nuk janë ende mjaft të forta që ju t’i ndjeni. Por më pas në tremujorin e dytë këto shkelmime bindëse do të bëhen më të forta dhe më të rregullta.

Shenjat e dhimbjeve të lindjes

A ka ndonjë mënyrë që unë të parashikoj se kur do të më fillojnë dhimbjet e lindjes?

Në të vërtetë jo. Ekspert-ët nuk e kuptojnë plotësisht se çfarë e stimul-on fillimin e dhimbjeve të lindjes dhe nuk ka ndonjë mënyrë që të parashikojë plotësisht se kur do të fillojnë ato.

Trupi juaj fillon të përgatitet për lindjen deri një muaj më parë se ju të lindni fëmijën. Juve mundet që të mos jeni e ndërgjegjshme se çfarë po ndodh, ose mund të filloni të vini re simptoma të reja me afrimin e datës së caktuar. Këtu keni disa gjëra që mund të ndodhin në javët apo ditët para se të fillojnë dhimbjet e lindjes:

Foshnja juaj bie

Në qoftë se kjo është shtatzënia juaj e parë, ju mund të ndjeni atë që quhet “lehtësim” disa javë para se të fillojnë dhimbjet. Mund të ndjeni një rëndesë të pelvisi-t dhe më pak presion paksa nën kafazin e kraharorit, gjë që e bën më të lehtë frymëmarrjen tuaj.

Mund të vini re më shumë kontraktime Braxton Hicks

Kontraktim-et më të shpeshta dhe më të forta Braxton Hicks mund të sinjalizojnë fillimin e dhimbjeve të lindjes. Qafa e mitrës piqet dhe përgatitet terreni për dhimbjet e vërteta të lindjes. Disa gra përjetojnë një ndjesi ngërçi të ngjashme me atë të menstruacione-ve. Disa herë, me afrimin e dhimbjeve të vërteta të lindjes, kontraktimet bëhen relativisht të dhimbshme dhe përsëriten me një shpeshtësi dhjetë deri njëzetë minuta, duke bërë që ju të pyesni veten nëse kanë filluar dhimbjet e vërteta të lindjes. Por në qoftë se kontraktimet nuk bëhen më të zgjatura, më të forta dhe të afërta me njëra tjetrën dhe që të shkaktojnë fryrjen progresive të qafës së mitrës, atëherë ju ndjeni të ashtuquajturat dhimbje të rreme të lindjes.

Qafa e mitrës fillon të ndryshojë

Si do të ndryshojë jeta juaj seksuale si baba i ardhshëm

Për disa burra, seksi gjatë shtatzënisë është i jashtëzakonshëm, por për disa të tjerë as që mund të mendohet. Të dyja janë reagim-e krejt të natyrshme. Çfarëdo qëndrimi mbani ju, kjo varet nga shumë faktorë, por një gjë është e garantuar: kur partnerja është shtatzënë, jeta juaj seksuale do të ndryshojë.

Seks i mbrojtur

Mund të pyesni, e çfarë është ky seks gjatë shtatzënisë? Por seriozisht, ndoshta nuk do të keni marrëdhënie seksuale aq të shpeshta sa më parë.

Ndoshta, arsyeja më e zakonshme që burrat (dhe gratë) e pushojnë jetën e tyre seksuale gjatë shtatzënisë nga frika se mos dëmtojnë foshnjën. Por për sa kohë mjeku nuk e ka përjashtuar marrëdhënien seksuale për ju, mos u shqetësoni.  Foshnja juaj është strehuar i sigurt në një qeskë të mbushur me lëngun amniotik (lëngu amniotik) dhe mbrohet nga paretet e trashë me muskuj të mitrës. Pra, nëse nuk bëni seks të egër, nuk ekziston pothuaj asnjë shans për të lënduar ndokënd.

Ka dy përjashtime të rëndësishme. Nëse ju angazhoheni në seks oral, mos fusni ajër në vaginën e partneres tuaj, sepse kjo mund të shkaktojë emboli (një flluskë ajri që mund të futet në qarkullimin tuaj të gjaku-t). Kjo ndodh shumë rrallë por mund të jetë e rrezikshme për jetën e partneres dhe të foshnjës.

Gjithashtu, mos bëni seks anal në qoftë se partnerja ka placenta previa (placenta mbulon pjesërisht ose plotësisht hapjen e qafës së mitrës) ose hemorroide.

Dallimi është tek dëshira

Ndryshimet në dëshirën për të pasur seks janë të zakonshme për burrat dhe gratë gjatë këtij ndryshimi të madh të jetës së tyre.

Në tremujorin e parë, shtatzënia e partneres, mund t’ju bëjë më të eksituar se kurrë. Për disa burra, marrëdhënia me një grua shtatzënë i jep vlerë maskulinitetit të tyre. Përveç kësaj, shumica e baballarëve të ardhshëm ndihen më afër partneren e tyre se më parë, dhe hera herës kjo afërsi shprehet me erotizëm.

Rrjeti i nervave në veshët e foshnjës tuaj është më mirë i zhvilluar dhe më i ndjeshëm se më parë. Tani ajo mund të jetë në gjendje të dëgjojë zërin tuaj dhe të partnerit, si dhe bisedat tuaja me njëri tjetrin. Foshnja thith dhe nxjerr sasi të vogla të lëngut amniotik (lëngu amniotik) që është thelbësor për zhvillimin e mushkërive. Këto të ashtuquajtura lëvizje të frymëmarrjes janë edhe një praktikë e mirë për momentin kur ajo të jetë lindur dhe të thithë gllënjkën e parë të ajrit. 2Dhe vazhdon të shëndoshet. Tanimë peshon rreth 780 gram dhe është 35.5 cm e gjatë (afërsisht sa madhësia e një qepe të njomë) nga koka te thembrat. Në qoftë se keni djalë, testikujt po i fillojnë të zbresin në qesen e herdheve, një udhëtim ky që do të zgjasë dy deri tre ditë.

Si po ndryshon jeta juaj:

A po shpejtoni për të marrë mësime për lindjen e fëmijëve dhe për të përgatitur dhomën e foshnjës tuaj, ndërkohë që ende kujdeseni për detyrat e tjera të ditës? Sigurohuni edhe që të vazhdoni të hani mirë dhe të bëni shumë pushim. Afërsisht në këtë kohë, presioni juaj i gjaku-t mund të rritet paksa, megjithëse ndoshta është ende shumë më i ulët se ç’ishte para se të mbeteshit shtatzënë. (Zakonisht presioni i gjakut bie nga fundi i tremujorit të parë dhe priret të arrijë minimumin rreth javës së 22 deri 24).

Zhvillimi ndijor i foshnjës tuaj është shpërthyes! Truri po cakton zonat për nuhatjen, shijen, dëgjimin, shikimin dhe prekjen. Disa studiues sugjerojnë që tani foshnja mund të jetë e aftë t’ju dëgjojë zërin. Mos jini e ndrojtur, lexojini me zë, flisni me të, ose këndojini melodi të gëzueshme kur jeni në humor. 2

Foshnja juaj peshon rreth 240 gram dhe është e gjatë 15. 24 cm nga koka deri tek të ndenjurat, afërsisht sa madhësia e një domateje gjatoshe. Tani, krahët dhe këmbët i ka në proporcion me njëra tjetrën dhe me pjesën tjetër të trupit. Veshkat vazhdojnë të prodhojnë urinë dhe qimet në lëkurën e kokës po shpërndahen. Në lëkurë, po i formohet një veshje e lëmuar mbrojtëse, e quajtur vernix caseosa, e cila e pengon të laget nga lëngu amniotik.

Si po ndryshon jeta juaj:

Mendoni që jeni me dimensione të mëdha tani? Ju do të filloni të rriteni edhe më shpejt në javët e ardhshme. Si rezultat, mund të vini re disa dhimbje në pjesën e poshtme të barkut apo edhe një dhimbje të herë pas hershme si thikë në njërën apo në të dy anët, veçanërisht kur ndryshoni pozicionin ose në fund të një dite aktive. Ka shumë të ngjarë që kjo të jetë dhimbje e ligament-eve të rrumbullakëta. Ligamentet që mbështesin mitrën tuaj po zgjaten për të akomoduar peshën e saj në rritje. Nuk ka asgjë për t’u alarmuar, por shkoni tek mjeku në qoftë se dhimbja vazhdon edhe kur jeni duke pushuar apo bëhet më e rëndë.

Mund të vini re disa ndryshime të lëkurës. A janë të kuqe pëllëmbët e duarve? Mos u shqetësoni, është janë nga estrogjenet e tepërta. Po ashtu mund të keni njolla të errëta në lëkurë, të shkaktuara nga rritja e përkohshme e pigment-it. Kur këto njolla shfaqen në buzën e sipërme, në faqe dhe ballë, ato quhen kloazëm ose “maskë e shtatzënisë”. Gjithashtu mund të vini re njëfarë nxirje në thimthat tuaja, quka, shenja në sqetulla, nga brenda kofshëve dhe në vulvë. Kjo vijë e errët që shkon nga kërthiza deri tek kocka pubik-e quhet “linea nigra”.

Foshnja juaj në rritje e sipër tani është rreth 10.2 cm e gjatë nga maja e kokës në të ndenjurat dhe peshon rreth 70.75 gram (afërsisht me madhësinë e një molle). Ajo është e zënë me lëvizjen e lëngut amniotik (lëngu amniotik) përmes hundës dhe traktit të sipërm të frymëmarrjes, gjë që ndihmon qeskat primitiv-e me ajër në mushkëritë e saj të fillojnë të zhvillohen. Këmbët po i rriten më të gjata se duart dhe mund t’i lëvizë të gjithë kyçet dhe gjymtyrët. 2Megjithëse qepallat i ka ende të mbyllura e të ngjitura mund ta ndjejë dritën. Në qoftë se ndizni një dritë pranë barkut, ka të ngjarë të lëvizë nga rrezja e dritës. Nuk ka shumë gjëra për foshnjën tuaj që të shijojë, por ajo është duke i formuar sythet e të shijuarit. Së fundmi, në qoftë se keni një kontroll me ultratingull këtë javë, ju mund të jeni në gjendje të gjeni nëse foshnja juaj është djalë apo vajzë. (Mos jini shumë e zhgënjyer në qoftë se kjo gjë mbetet mister. Përcaktimi i saktë i seksit të foshnjës tuaj varet nga qartësia dhe pozicioni i figurës. Ai apo ajo mund të jetë kërrusur në një mënyrë të tillë që seksi të mos mund të përcaktohet).

Si po ndryshon jeta juaj:

Ju ndoshta keni shtuar deri tani 2.25 kg (ca më shumë a ca më pak nuk ka rëndësi) dhe jeni në pikën e kthesës së shtatzënisë tuaj, por ende mund të befasoheni nga ndonjë simptomë e papritur aty këtu. Në qoftë se p.sh. i keni hundët e zëna, ato mund t’ju lirohen si pasojë e veprimit të kombinuar të ndryshimeve hormonale dhe rrjedhës së shtuar të gjaku-t në membranat mukoze. Kjo gjendje është aq e zakonshme saqë ka edhe një emër për këtë, “rinit i shtatzënisë”. Disa gra shtatzëna vuajnë edhe nga rrjedhje e hundëve si rezultat i volumit të rritur të gjakut dhe zgjerimit të enëve të gjakut në hundë.

Zhvillime të mëdha këtë javë: Foshnja juaj tashmë mund të picërrojë sytë, të vrenjtet, të ngërdheshet, të urinojë, e ndoshta edhe të thithë gishtin. Në sajë të impulseve të trurit, muskujt e fytyrës po stërviten, ndërsa tiparet formojnë njërën shprehje pas tjetrës. Veshkat po i prodhojnë urinë, e cila lëshohet në lëngun amniotik (lëngu amniotik) përreth, një proces që do të vazhdojë deri në lindje. Po ashtu foshnja është e aftë të mbërthejë, dhe në qoftë se do të bëhet një skaner me ultratingull, mund të kapet edhe duke thithur gishtin e vet.2

Një lajm tjetër: Foshnja juaj po zgjatet. Nga koka në të ndenjura është 8.89 cm dhe peshon 42.45 gram. Trupi po i rritet më me shpejtësi se sa koka, e cila tashmë qëndron mbi një qafë më të dallueshme. Nga fundi i kësaj jave, duart do t’i rriten deri në një gjatësi që është në përpjesëtim me pjesën tjetër të trupit. (Këmbët kanë për t’iu zgjatur edhe më). Në të gjithë trupin, po fillon t’i zhvillohet një mbulesë me push shumë të hollë qimesh, e quajtur lanugo. Këtë javë, mëlçia ka filluar të krijojë bilën, një shenjë që ajo po e bën punën e vet siç duhet, dhe shpretka po fillon të ndihmojë në prodhimin e qelizave të kuqe të gjaku-t. Megjithëse ju nuk mund t’i ndjeni ende shpimet dhe shkelmat, duart dhe këmbët e grushtuesit tuaj të vockël (të cilat tani janë 1.5 cm të gjata) janë më të lakueshme dhe aktive.

Si po ndryshon jeta juaj:

Mirëserdhët në tremujorin tuaj të dytë! Energjia juaj duket se ju është kthyer, gjinjtë mundet që i ndjeni më pak të butë dhe të përzierat tani janë pakësuar. Në qoftë se jo, prisni, shanset janë të mira që shumë shpejt t’i lini pas (megjithëse ato pak gra të pafat ende do të ndihen se kanë të përziera edhe muaj të tërë paskëtaj).

Kjo javë shënon fillimin e periudhës embrionale. Nga kjo kohë deri në 10 javë, të gjithë organ-et e foshnjës fillojnë e zhvillohen dhe disa prej tyre fillojnë të funksionojnë. Si rezultat, kjo është koha kur embrioni është shumë i ndjeshëm ndaj gjithçkaje që mund të pengojë zhvillimin e tij.

Pikërisht tani foshnja juaj është një embrion me madhësinë e një fare lulëkuqe, që përbëhet nga dy shtresa, epiblast dhe hipoblast, nga të cilat do të zhvillohen të gjithë organet dhe pjesët e trupit.2

Placenta primitiv-e është e përbërë edhe ajo nga dy shtresa. Qelizat e saj depërtojnë në veshjen e mitrës duke krijuar hapësira për rrjedhën e gjaku-t, në mënyrë që të jetë në gjendje të furnizojë me oksigjen dhe ushqim foshnjën në rritje e sipër deri në fund të kësaj jave.
Po ashtu, tani janë të pranishme: qeska amniotike (mbështjellësi amniotik) që do të strehojnë foshnjën, lëngu amniotik që do ta mbrojë atë ndërsa rritet dhe qeska e albuminë-s që prodhon qelizat e kuqe të gjakut dhe ndihmon për ta ushqyer atë, deri kur placenta të jetë zhvilluar dhe të jetë në gjendje ta marrë përsipër këtë detyrë.

Si po ndryshon jeta juaj:

Dikur këtë javë ju mund të jeni në gjendje të gjeni nëse jeni shtatzënë. Për rezultate më të sakta prisni deri në fund të javës, pastaj bëni një test shtatzënie në shtëpi. (Ju mund të provoni ta bëni një test të tillë nëse doni, por ka më shumë të ngjarë që përgjigje të saktë të merrni një javë pas periodës tuaj të pritshme).

Në qoftë se testi është pozitiv, atëherë duhet të kontaktoni me mjekun dhe të programoni vizitën e parë të paralindjes. Shumica e mjekëve nuk do t’ju vizitojnë deri sa të jeni tetë javësh shtatzënë, përveçse në rastet kur keni një sëmundje, keni pasur probleme me një shtatzëni të mëparshme apo keni simptoma që duhen kontrolluar.

Në qoftë se ju merrni ndonjë ilaç, me apo pa recetë, pyesni nëse është pa rrezik të vazhdohet me marrjen e tyre. Dhe sigurohuni që të vini në dijeni mjekun për çdo problem tjetër që ju shqetëson.

Çfarë po ndodh në barkun tuaj? Shumëçka. Foshnja juaj në krijim e sipër është vetëm një topth i vogël prej disa qindra qelizash që shumëfishohen çmendurisht. Pasi topthi i qelizave (i quajtur blastocist –embrion fillestar) fillon e strehohet në mitër, një pjesë e tij që do të zhvillohet në placentë, fillon të prodhojë hormonin e shtatzënisë, gonadotropinën horionike njerëzore, e cila u thotë vezoreve tuaja të pushojnë së lëshuari vezë dhe inicion prodhimin e shtuar të estrogjenit dhe progesteronit (që e pengojë mitrën të largojë veshjen dhe pasagjerin e saj të vockël), si edhe stimul-on rritjen e placentës.
2
Gonadotropina horionike njerëzore është një hormon që e bën pozitiv një test shtatzënie. Nga fundi i kësaj jave ju mund të bëni një test dhe të merrni rezultat pozitiv! (Në qoftë se testi është negativ dhe nuk ju kanë ardhur periodat për dy apo tre ditë, atëherë provoni ta bëni atë përsëri).

Ndërkohë, lëngu amniotik fillon e grumbullohet rreth topthit të qelizave në zgavrën që do të bëhet qeska amniotike (mbështjellësi amniotik). Ky lëng do ta mbrojë foshnjën në javët e muajt që do të vijnë. Pikërisht tani, blastocisti juaj i vogël, e merr oksigjenin dhe ushqimin (dhe flak mbeturinat) nëpërmjet një sistemi primitiv të formuar nga tunele mikroskopikë, të cilët e lidhin foshnjën që po zhvillohet me enët e gjakut në murin e mitrës. Placenta nuk është aq e zhvilluar sa ta marrë përsipër këtë detyrë deri në fund të javës pasuese.

Si po ndryshon jeta juaj