Limfoma

Sistemi limfatik është pjesë e sistemit imunitar (sistemi imunitar) dhe përbëhet nga nyjet limfatike (nganjëherë referuar si gjëndra limfatike) që janë të lidhura me qeliza të vogla të njohura si enët limfatike. Shpretka dhe palca e kockave konsiderohen gjithashtu që të jenë pjesë e sistemit limfatik.

Në këtë lloj kancer-i, qelizat në sistemin limfatik të quajtura limfocitet (një lloj i qelizave të bardha të gjaku-t) bëhen abnormale dhe ndahen e rriten në mënyrë të pakontrolluar. Kjo rritje e pakontrolluar çon në zhvillimin e tumor-eve kanceroze në nyja limfatike dhe në pjesët e tjera të sistemit limfatik. Është gjithashtu e mundur për limfomën që të përfshijë organ-et jashtë sistemit limfatik.

Ka 2 lloje kryesore të Limfomë-s: Limfoma Hodgkin dhe Limfoma jo-Hodgkin.

Limfoma Hodgkin

Limfoma Hodgkin (e njohur edhe si sëmundja Hodgkin) tenton të prekë moshat e reja, më së shpeshti ato që janë në fillim të  moshës 30 vjeçare. Edhe pse Limfoma Hodgkin është një sëmundje serioze, shumë njerëz janë shëruar me trajtim pas 5 vitesh; shkalla e mbijetesës është mbi 80%.

Limfoma jo-Hodgkin

Kjo formë e limfomë-s është më e zakonshme se sëmundja Hodgkin. Në fakt, mbi 85% e të gjithë njerëzve me limfomë kanë formën e sëmundjes jo-Hodgkin. Rreziku i zhvillimit të limfomës jo-Hodgkin rritet me moshën, dhe sëmundja është më e zakonshme në njerëzit e moshës mbi 50 vjeç. Ndërsa numri i rasteve të reja të sëmundjeve jo-Hodgkin duket të jetë në rritje me kalimin e kohës, shkalla e mbijetesës është përmirësuar, dhe është aktualisht rreth 55% pas 5 vjetësh.

Cilat janë simptomat?

Simptomat e limfomës Hodgkin dhe jo-Hodgkin janë të ngjashme. Zakonisht simptoma e parë është një ënjtje apo një gjëndër në nyja limfatike. Gjëndra e nyjeve limfatike vihet re më shpesh në qafë, nën sqetull, mbi klavikula, ose në zonën e ijeve. Njerëzit me limfomë mund të përjetojnë ndonjë ose të gjitha simptomat e mëposhtme:

  • Temperaturë;
  • Djersitje, veçanërisht gjatë natës;
  • Zvogëlim të urisë;
  • Humbje të peshës;
  • Kruarje të përgjithshme; dhe
  • Lodhje të vazhdueshme.

Çfarë e shkakton limfomën?

Sëmundja e indit lidhës

Sëmundja e indit lidhës i referohet një grupi sëmundjesh që përfshijnë indin e pasur me proteina që i mbështet organ-et dhe pjesë të tjera të trupit. Shembuj të indit lidhës janë dhjami, kockat dhe kërc-et. Këto sëmundje shpesh prekin nyjet, muskujt dhe lëkurën, por ato po ashtu mund të prekin organe të tjerë si dhe sisteme organesh, duke përfshirë sytë, zemrën, mushkëritë, veshkat, traktin gastrointestinal dhe enët e gjakut.

Janë më shumë se 200 çrregullime që prekin indin lidhës, shkaqet dhe simptomat e tyre specifike ndryshojnë sipas llojeve të ndryshme.

Çrregullimet e trashëguara të indit lidhës

Disa sëmundje të indit lidhës, shpesh të quajtura çrregullime të trashëguara të indit lidhës, janë rezultat i ndryshimeve në disa gene. Shumë prej tyre janë fare të rralla. Më poshtë po japim disa nga më të zakonshmet:

Sindroma Ehlers-Danlos

Në të vërtetë një grup prej më shumë se 10 çrregullimesh, karakterizohen nga nyje tepër të ndjeshme, lëkurë e tendosur dhe rritje anormal-e e indit të mbresave. Simptomat mund të jenë nga më të butat deri tek ato sakatuese. Varësisht nga format specifike, simptomat mund të përfshijnë:

  • Një shpinë të lakuar;
  • Enë të dobëta të gjakut;
  • Mishra të dhëmbëve që rrjedhin gjak;
  • Probleme me mushkëritë, valvul-at e zemrës ose tretje-n.

Epidermolisisbullosa (EB)

Personat me këtë sëmundje kanë një lëkurë që është kaq e brishtë, saqë ajo shqyhet apo bëhet me flluska si rezultat i goditjeve më të vogla, apo edhe nga fërkimi me rrobat. Disa forma të EB mund të prekin sistemin tretës, atë të frymëmarrjes, muskujt ose fshikëzën e urinës. Shkaktuar nga defektet e disa proteinave në lëkurë, EB zakonisht është evidente në lindje.

Sindroma Marfan

Përdorimet

Terapi mbajtëse në leuçemi (leukemi) limfoblastik-e tek fëmijët, koriokarcinomë, limfomë jo Hodgins, tumor-e solide, artrit reumatoid, psoriazë (emri i plotë psoriaza vulgaris).

Vërejtje të posaçme

Si citostatikët e tjerë, insuficiencë renale (insuficienca renale); të shmanget përdorimi në porfiri.

Efektet anësore

Shih citostatikët tjerë.

Dozimi

Oral-isht, në leuçemi (leukemi) tek fëmijët: 15 mg/m2 në javë, në kombinim me barnat tjerë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 2.5 mg, 10 mg.

Tretësira për injeksion: 2.5 mg, 25 mg (si kripë Na), 100 mg.

Djersitjet e natës

Mjekët e fushave të kujdesit parësor (mjekët e ambulancave, që mund të pikasin një sëmundje dhe të japin dhe ilaçe për disa syresh, si dhe më pas t’ju drejtojnë tek një specialist), shpesh dëgjojnë pacientët e tyre të ankohen për djersitje gjatë natës, si të jenë të zakonshme. Termi djersitjet e natës i referohet çfarëdo djersitjeje të tepërt, që ndodh gjatë natës.

Megjithatë, në qoftë se dhoma juaj e gjumit është jashtëzakonisht e nxehtë, ose jeni duke përdorur shumë batanije, ju mund të djersisni gjatë gjumit dhe kjo është normale. Për të dalluar djersitjet e natës që lindin nga shkaqe mjekësore, nga ato që ndodhin për shkak se mjedisi rrrethues është shumë i ngrohtë, mjekët në përgjithësi i referohen djersitjeve të vërteta të natës si valë të rënda nxehtësie, që ndodhin natën, të cilat mund t’ju qullosin rrobat e gjumit dhe çarçafët dhe që nuk janë të lidhura me një mjedis të tejnxehur.

Në një studim të 2267 pacientëve të vizituar tek një mjek i kujdesit primar, 41% prej tyre raportuan se përjetonin djersitje natën, gjatë muajit të kaluar, kështu që perceptimi i djersitjes së tepërt gjatë natës është me të drejtë i zakonshëm për të gjithë. Është e rëndësishme të theksohet se valët e nxehtësisë (një ngrohtësi dhe skuqje e fytyrës apo trung-ut) gjithashtu mund të jenë të vështira për t’u dalluar nga djersitjet e vërteta të natës.

Cilat janë shkaqet e djersitjeve të natës tek gratë, burrat dhe fëmijët?

Ka shumë shkaqe të ndryshme të djersitjeve të natës. Për të përcaktuar se çfarë është duke i shkaktuar djersitjet gjatë natës, tek një pacient i veçantë, mjeku duhet të dijë një histori të detajuar mjekësore, si dhe të urdhërojë analiza, për të vendosur nëse përgjegjësi për djersitjet e natës, është një gjendje mjekësore e fshehur, themelore.

Gjatë jetës sonë, qelizat e shëndetshme në trupin tonë ndahen dhe zëvendësojnë veten e tyre në një sekuencë të kontrolluar. Ndonjëherë, një qelizë fillon të riprodhojë parregullsi pa ndonjë arsye të dukshme. Këto qeliza jonormale ndarëse mund të përhapen në pjesët e tjera të trupit dhe të fillojnë të riprodhohen. Përhapja e këtyre qelizave kanceroze është një proces i quajtur metastazë. Përfundimisht ky ind jonormal ndërhyn në aftësinë e trupit dhe qelizat e veta, organet dhe strukturat e tjera, për të kryer funksionin e tyre normal dhe mund të rezultojë në sëmundje ose vdekje.

Termi “kancer” është aplikuar në më shumë se 100 sëmundje që prek afërsisht çdo pjesë të trupit. Të gjitha mund të jenë potencialisht kërcënuese për jetën. Ato të gjitha kanë shkaqe të ndryshme, shkaktojnë simptoma të ndryshme dhe agravohen (shpejtësia ndaj të cilave ato shpërndahen). Megjithatë, pjesa më e madhe e kancerave ndahen në 4 kategori kryesore:

  • Karcinomëështë kanceri më i zakonshëm i diagnostikuar që prek lëkurën, mukus-in e membranë-s, mushkëritë, gjinjtë, pankreas-in dhe organe e gjëndra të tjera.
  • Leuçemi (leukemi) – këto janë kancera të gjaku-t dhe inde të formimit të gjakut dhe nuk formojnë tumor-e solide.
  • Sarkomaështë kancer që prek kockat, muskujt e indet dhe përfshin shumë lloje të rralla kancerash.
  • Limfomëështë një lloj kanceri që prek sistemin limfatik (sistemi limfatik – një lidhje të qelizave që është një pjesë e rëndësishme e sistemit imun të trupit – sistemi imunitar).

Formimi i tumorit

Një tumor ose gjëndër është një grumbull i parregullt i qelizave ndarëse. Shumica, por jo të gjitha kancerat, formojnë tumore. Tumoret malinj ose kanceroze grumbullohen nga qelizat e shëndetshme të trupit, që ndërhyjnë me funksionet e trupit, barazojnë ushqimet nga indet e trupit dhe formojnë tumore të reja në pjesë të tjera të trupit.

Çfarë e shkakton kancerin?