Fibrilacioni atrial

Fibrilacion Atrial (FA) është një çrregullim i zakonshëm i ritmit të zemrës (aritmi). Normalisht, kur jeni duke pushuar, zemra rreh nga 60 deri ne 100 herë në minutë, dhe të gjitha dhomat e zemrës rrahin njëkohësisht. Nëse vuani nga Fibrilacioni Atrial, sinjalet elektrike të cilat kontrollojnë rrahjet e zemrës janë anormal-e. Këto sinjale shkaktojnë rrahje të shpejta dhe kaotike të dhomave të sipërme të zemrës (atria). Në fakt, atria rreh aq shpejt saqë dhomat e poshtme të zemrës (barkushet) nuk arrijnë të mbajnë të njëjtin ritëm, dhe zemra nuk rreh në mënyrë të koordinuar si zakonisht. Kjo sjell rrahje të shpeshta dhe të çrregullta të zemrës, të cilat variojnë nga 100 në 180 rrahje në minutë.

Personat që vuajnë nga FA kanë rrezik më të lartë për t’u goditur nga infarkt i miokard-it, rreziku luhatet nga më pak se 1% në rreth 20% në vit, në varësi te moshës dhe gjendjes shëndetësore të personit. Personat me FA janë gjithashtu në rrezik për të vuajtur nga insuficienca e zemrës.

Fibrilacioni Atrial mund të jetë paroksizmal (paroksizëm) që do të thotë që ndodh në mënyrë kronike (të vazhdueshme), ndodh shpesh në periudha kohore zakonisht më të shkurtra se 48 orë. Është gjithashtu e mundur vuajtja nga një episod akut FA, i cili mund të vijë si pasojë e një problemi të mëparshëm, p.sh. intoksikim-i nga alkooli.

Si shkaktohet infarkti i miokardit nga Fibrilacioni Atrial?

Duke qenë se atriat kontraktohen shpejt dhe në mënyrë të çrregullt, ato nuk pompojnë gjak në mënyrën e duhur. Gjaku më pas mblidhet në zemër dhe mund të formohen mpiksje gjaku. Nëse mpiksja largohet nga zemra, mund të shkojë drejt organ-eve të tjera duke udhëtuar nëpërmjet enëve të gjakut. Nëse mpiksja ngec në një enë gjaku që furnizon trurin dhe ndalon qarkullimin e gjakut, atëherë shkaktohet një infarkt i miokardit.

Kush preket nga Fibrilacioni Atrial?

Ataku dhe hipertensioni

Presioni i gjaku-t është një matje e forcës së gjakut tuaj që ushtrohet mbi muret e enëve të gjakut ndërkohë që ai udhëton nëpër trupin tuaj.

Leximi i presionit tuaj të gjakut është i shprehur në dy numra, p.sh. 120/80. Numri i parë tregon presionin sistolik të gjakut, numri i dytë tregon presionin diastolik të gjakut.

Çfarë është presioni i lartë i gjakut?

Presioni i lartë i gjakut në mënyrë mjekësore njihet si hipertension dhe është termi që është përdorur për të përshkruar presionin e gjakut dhe që normalisht është më i lartë se 140/90.

Presioni i lartë i gjakut si një faktor rreziku për atak

Presioni i lartë i gjakut është rreziku më i njohur për ataket. Ai gjithashtu mund të përshpejtojë disa forma të zakonshme të sëmundjeve të zemrës që sjellin më pas atakun e zemrës.

Presioni i lartë i gjakut mund të shkaktojë mpiksjen e gjakut duke shkaktuar atak. Në raste të rralla, hipertensioni mund të shkaktojë një goditje hemorragji-ke tek njerëzit që kanë lindur me formim të parregullt të mureve të enëve të gjakut në tru.

Rreziku i presionit të lartë të gjakut

Mjekët për një kohë të gjatë e kanë quajtur presionin e lartë të gjakut si një vrasës të heshtur, sepse vuajtësit mund të kenë presion të lartë të gjakut dhe mund të mos shfaqin simptoma. Nëse lihet pa u trajtuar, presioni i lartë i gjakut mund të shkaktojë atak në zemër dhe dështim të veshkave.

Çfarë e shkakton presionin e lartë të gjakut?

Ekzistojnë një sërë faktorësh rreziku që janë të lidhura me presionin e lartë të gjakut. Këto janë:

  • Një histori familjare me presionin e lartë të gjakut ose me atakun e zemrës;
  • Mosha – mundësia për presionin e lartë të gjakut rritet me rritjen e moshës;
  • Seksi – meshkujt kanë më shumë mundësi që të kenë presionin e lartë të gjakut, në krahasim me femrat;
  • Rritja e peshës trupore;
  • Konsumimi i tepërt i alkool-it;
  • Diabet-i;
  • Mungesa e të ushtruarit;
  • Duhani;
  • Marrja e tepruar e kripës.

Kontrolli i presionit të lartë të gjakut

Këtë javë foshnja peshon rreth 1 kg (afërsisht sa madhësia e një patëllxhani) dhe është e gjatë 37.5 cm nga maja e kokës e deri tek thembrat. Ajo mund t’i picërrojë sytë që tani kanë qepalla. Me shikimin e që po i zhvillohet mund të jetë në gjendje të shikojë dritën që filtrohet brenda përmes mitrës tuaj. 2Gjithashtu miliarda neuron-e po krijohen në trurin e saj dhe po shton më shumë dhjamë në përgatitje për jetën në botën e jashtme.

Si po ndryshon jeta juaj:

Ju jeni në periudhën e shtëpisë. Tremujori i tretë dhe i fundit fillon këtë javë. Në qoftë se jeni si shumica e grave, këtë tremujor do të shtoni rreth 5 kg.

Në këtë pikë, ka mundësi të vizitoheni tek mjeku ose mamia juaj çdo dy javë. Pastaj, në javën e 36-të do të kaloni në vizita javore. Varësisht nga faktorët tuaj të rrezikut, mjeku mund t’ju rekomandojë teste të përsëritura të gjakut për HIV (human immunodeficiency virus) dhe sifilis, si edhe merr kampione për klamidia dhe gonorre-a, që të jetë i sigurt për status-in tuaj para lindjes. Gjithashtu, në qoftë se rezultati për testin e monitorimit të glukozës ishte i lartë dhe ju nuk keni bërë një test më pas, do t’i nënshtroheni testimit prej 3 orësh të tolerancës ndaj glukozë-s.

Nëse analizat e gjakut të bëra në vizitën tuaj të parë para lindjes kanë treguar se ju jeni rezus negative (rhesus faktori) ju do të merrni një injeksion të Imunoglobulina-ve Rh për të parandaluar që në trupin tuaj të krijohen antitrup-a që mund të sulmojnë gjakun e foshnjës. (Në qoftë foshnja juaj është rezus pozitive, ju do të merrni një porcion tjetër të Imunoglobulinës Rh pasi ajo të lindet).

Rreth kësaj kohe, disa gra kanë një ndjesi sikur pjesa e poshtme e këmbëve u bëhet miza-miza dhe një nxitje të pa-rezistueshme për t’i lëvizur ato ndërsa përpiqen të qetësohen e të flenë. Në qoftë se kjo ndjesi qetësohet të paktën përkohësisht kur ju lëvizni, ju mund të keni atë që njihet si sindroma e këmbëve që nuk pushojnë.

Kontracepsioni: Implanti hormonal

Implanti hormonal kontraceptiv është një aparat që kirurgjikisht futet nën lëkurë. Implanon, është një shkop i vogël i gjatë 40 mm dhe 2 mm i trashë që është i futur në krahun e sipërm.

Si funksionon?

Implanon përmban etonogestrel, një lloj progesteron-i sintetik, i cili lëshohet në mënyrë të qëndrueshme në gjak. Ai punon në një mënyrë të ngjashme me “mini” pilulat (vetëm progestogjen), duke ndalur vezën që të lëshohet nga vezoret tuaja (ovulacion-i) dhe ndryshimin e mukus-it cervikal në mënyrë që spermatozoid-et të mos e depërtojnë atë.

Sa efektiv është?

Në gjykimet mjekësore të Implanon, asnjë shtatzëni nuk ndodh tek gratë që e përdorin atë në një total të afërt prej rreth 60.000 cikleve menstruale.

Cilat janë avantazhet?

Disa nga avantazhet e implantit të hormonit kontraceptiv janë:

  • Punojnë deri në 3 vjet ose derisa të hiqet;
  • Lejojnë pjellorinë që të kthehet shpejt pas heqjes;
  • Ofrojnë mbrojtje të menjëhershme kundër shtatzënisë;
  • Ndihmojnë në mbrojtjen kundër kancer-it të mitrës;
  • Nuk ndërhyjnë në marrëdhëniet seksuale;
  • Nuk ndikojnë në densitetin e kockave.

Cilat janë disavantazhet?

Disa nga disavantazhet e implantit të hormonit kontraceptiv janë:

  • Mund të shkaktojnë gjakderdhje të parregullta ose njollosje;
  • Mund të prodhojnë efekte anësore si p.sh. perioda të tejzgjatura, të lehta ose mosardhjen e periodave, ndjeshmëri të gjirit, akne dhe shtim në peshë;
  • Mund të shkaktojnë dhimbje pas futjes;
  • Nuk mund të përdoret nga gratë me sëmundjen e mëlçisë, kancerin e gjirit, gjakderdhje të pashpjegueshme, ose mpiksje të gjaku-t (trombozë e thellë të enëve).

Si përdoret?

Implanon vendoset nën lëkurën e krahut të sipërm (krahu i majtë nëse ju shkruani me të djathtën dhe anasjellas) ndërmjet ditës së parë dhe të pestë të ciklit menstrual. Procedura kryhet nën një anestezi lokale duke përdorur një aplikues steril të disponueshëm. Juve ndoshta do t’ju kërkohet për të shkuar përsëri tek mjeku juaj pas 3 muajsh për një kontroll.

Zemra jonë fillon të rrahë në momentin që ne ngjizemi dhe pushon në momentin që ne vdesim.

Zemra jonë është një organ me 4 dhoma. Muret e këtyre dhomave janë të përbëra nga muskuj. Është kontraktim-i i këtyre muskujve ajo që përbën rrahjen e zemrës. Kontraktimet e muskujve të zemrës janë të kontrolluar nga një sistem kompleks i impulseve nervore të cilat vijnë si nga truri ashtu dhe nga rrugët e nervave të përfshira në muskujt e zemrës.

Shkalla në të cilën rreh zemra është e njohur si norma e impulsit dhe mund të ndryshojë në mënyrë të konsiderueshme. Zemra e fëmijëve rreh më shpejtë se sa e të rriturve.

Aq e rëndësishme sa edhe rrahjet e zemrës është ritmi. Zakonisht ritmi është i rregullt, si një orë, me të njëjtën kohë ndërmjet rrahjeve. Por, ndonjëherë ky ritëm nga shqetësimet bëhet i çrregullt dhe jep ndjesinë e drithërimave.

Në shumicën e rasteve, drithërimat nuk janë serioze dhe kjo do të thotë se nuk ka asgjë serioze me zemrën. Ne të gjithë e kemi ndjesinë që zemrat tona papritmas do të rrahin më shpejt.

Ndonjëherë, për asnjë arsye të dukshme, zemra jep një “ekstra” rrahje e cila mund të vihet re. Kjo është quajtur një rrahje ektopik-e dhe, nëse nuk ndodh shpesh, është e padëmshme. Ajo ndonjëherë vjen për shkak të përdorimit të shumtë të kafeinë-s apo alkool-it.

Kushdo që ka periudha të shkurtra të përsëritura të rrahjeve të parregullta të zemrës, si rrahje të shpeshta, ndjesi të një norme të shpejtë të zemrës pa asnjë arsye, duhet të kontrollojë zemrën. Ndonjëherë kjo mund të jetë një shenjë e problemeve me zemrën. Një shumëllojshmëri gjërash mund të fajësohen për këtë gjendje, shumë prej të cilave janë të padëmshme apo trajtohen lehtësisht.

Është mirë që të shënohet diku norma dhe modeli i puls-it dhe gjithashtu çdo rast i matjes së pulsit. Pjesa më e madhe e parregullsive ndjekin një model të përsëritur. P.sh. ju mund të keni 4 rrahje të rregullta, më pas një pauzë të gjatë të ndjekur më pas nga 4 rrahje të tjera.

Embolia pulmonare ndodh kur mpiksja e gjakut bllokon një nga arteriet në mushkëri. Kjo ndodh kur një pjesë e mpiksjes së gjakut që është formuar në thellësi të një vene, zakonisht në këmbë (e quajtur trombozë e thellë e venës  ose DVT), çahet dhe kalon nga sistemi i gjakut për në arterien në mushkëri.

Cili është rreziku i embolisë pulmonare?

Embolia pulmonare është e pazakonshme në një popullatë të përgjithshme. Njerëzit të cilët janë më të rrezikuar për të pasur një  emboli pulmonare janë ata me faktorë rreziku për  DVT-në. Ka faktorë të ndryshëm rreziku për DVT -në.

Mosha

Rreziku i DVT-së rritet me rritjen e moshës.

Kirurgjia

Disa operacione kanë rrezik të lartë të DVT-së, veçanërisht kirurgji-a e barkut dhe kirurgjia ortopedi-ke, duke përfshirë edhe operacionet që zëvendësojnë pjesë të mëdha si legeni dhe gjuri.

Pasiviteti

Njerëzit të cilët qëndrojnë në shtrat, pas një operacioni, sëmundjeje serioze apo lëndimeve janë në një rrezik të lartë të DVT-së.

 Dëmtimet që prishin enët e gjakut 

Lëndimet që dëmtojnë venat përfshijnë lëndimet si: thyerja e këmbës, të cilat rrisin rrezikun e DVT-së.

Kushtet mjekësore që rrisin rrezikun e koagulimit

Shembujt përfshijnë disa tipe të kancer-it, sëmundjet e zemrës dhe të enëve të gjakut (sëmundje kardiovaskular-e), sëmundjet inflamatore të zorrëve dhe disa sëmundje të trashëguara që e bëjnë më të lehtë mpiksjen e gjakut dhe që rrisin rrezikun e DVT-së.

Obeziteti

Rritja e peshës apo obezitet-i rrit rrezikun e mpiksjeve të gjakut dhe të DVT-së.

Shtatzënia dhe lindja

Gjaku ka më shumë mundësi që të mpikset kur jeni shtazënë. Kjo ndodh sepse nivelet e faktorëve të koagulim-it (proteina-t në gjak që ndihmojnë mpiksjen e gjakut kur është e nevojshme) janë të rritura dhe për shkak të uterusit të rritur (mitrës) mund të pengojnë rrjedhjen e gjakut në vena. Në këtë periudhë, menjëherë pas lindjes rreziku i DVT-së është akoma më i lartë sesa gjatë shtatzënisë. Kjo vihet re veçanërisht pas një prerje cezariane.

Disa mjekime

Ndërhyrja kirurgji-kale nuk është ndonjë gjë e pëlqyeshme për disa njerëz me artrit, sepse ka një diferencë të madhe midis jetës normale dhe kushteve ligështuese. Ndërhyrja kirurgjik-ale mund të konsiderohet pjesë e planit të trajtimit — ajo mund të ndihmojë në kthimin e funksioneve të nyjeve të dëmtuara dhe të lehtësojë dhimbjet.

Çfarë është zëvendësimi i ijeve?

Një zëvendësim ijesh përfshin një procedurë kirurgjikale për të zëvendësuar pjesën ose të tërë nyjen e dëmtuar ose të sëmurë me një zëvendësues artificial — një bashkues prostetik ijesh. Operacioni për zëvendësimin ose riparimin e nyjeve njihet si “artroplasti”. Qëllimi i një zëvendësimi ijesh është shmangia e dhimbjeve dhe kthimi i funksioneve të nyjeve.

Kur është i nevojshëm zëvendësimi i ijeve?

Një zëvendësim ijesh është i nevojshëm për të parandaluar dhimbjet dhe për të rritur mobilitetin në nyjet e dëmtuara si rezultat i sëmundjeve dhe plagosjeve. Shkaku kryesor i zëvendësimit të ijeve është osteoartrit-i, por procedura mund të jetë e nevojshme edhe për njerëzit me artrit reumatoid, osteoporozë, tumor-e në kocka ose femure të frakturuara.

Zëvendësimi i ijeve mund të mos rekomandohet për njerëzit që kanë plagosje të rëndë, si dhe njerëzit me sëmundjen e Parkinsonit (sëmundja Parkinson), ose dobësimin sinjifikativ të muskujve.

Çfarë përmban një zëvendësim ijesh?

Ndërhyrja kirurgjikale e zëvendësimit të ijeve bëhet në një kohë prej 2–3 orësh dhe mund të kryhet nën një anestezi të përgjithshme, ku qëndrohet shtrirë, ose nën një anestezi shpinore, ku bëhet mpirje për të qenë koshient.