Sëmundja e indit lidhës

Sëmundja e indit lidhës i referohet një grupi sëmundjesh që përfshijnë indin e pasur me proteina që i mbështet organ-et dhe pjesë të tjera të trupit. Shembuj të indit lidhës janë dhjami, kockat dhe kërc-et. Këto sëmundje shpesh prekin nyjet, muskujt dhe lëkurën, por ato po ashtu mund të prekin organe të tjerë si dhe sisteme organesh, duke përfshirë sytë, zemrën, mushkëritë, veshkat, traktin gastrointestinal dhe enët e gjakut.

Janë më shumë se 200 çrregullime që prekin indin lidhës, shkaqet dhe simptomat e tyre specifike ndryshojnë sipas llojeve të ndryshme.

Çrregullimet e trashëguara të indit lidhës

Disa sëmundje të indit lidhës, shpesh të quajtura çrregullime të trashëguara të indit lidhës, janë rezultat i ndryshimeve në disa gene. Shumë prej tyre janë fare të rralla. Më poshtë po japim disa nga më të zakonshmet:

Sindroma Ehlers-Danlos

Në të vërtetë një grup prej më shumë se 10 çrregullimesh, karakterizohen nga nyje tepër të ndjeshme, lëkurë e tendosur dhe rritje anormal-e e indit të mbresave. Simptomat mund të jenë nga më të butat deri tek ato sakatuese. Varësisht nga format specifike, simptomat mund të përfshijnë:

  • Një shpinë të lakuar;
  • Enë të dobëta të gjakut;
  • Mishra të dhëmbëve që rrjedhin gjak;
  • Probleme me mushkëritë, valvul-at e zemrës ose tretje-n.

Epidermolisisbullosa (EB)

Personat me këtë sëmundje kanë një lëkurë që është kaq e brishtë, saqë ajo shqyhet apo bëhet me flluska si rezultat i goditjeve më të vogla, apo edhe nga fërkimi me rrobat. Disa forma të EB mund të prekin sistemin tretës, atë të frymëmarrjes, muskujt ose fshikëzën e urinës. Shkaktuar nga defektet e disa proteinave në lëkurë, EB zakonisht është evidente në lindje.

Sindroma Marfan

Efektet e dëmtimit të palcës kurrizore (SCI) variojnë në varësi të llojit dhe nivelit të lëndimit të pësuar. Mund të ndajmë SCI-në në dy kategori, të plotë dhe jo të plotë.

Një lëndim i plotë do të thotë se nuk ka funksion nën nivelin e lëndimit (pa ndjesi dhe nuk ka lëvizje vullnetare) dhe të dy anët e trupit, janë të prekura në mënyrë të barabartë. Një dëmtim jo i plotë do të thotë se ekzistojnë disa funksione nën nivelin primar të lëndimit. Një gjymtyrë mund të jetë në gjendje, për të lëvizur më shumë sesa të tjerat, personi mund të jetë në gjendje që të ndjejë pjesë të trupit, që nuk mund të lëvizin dhe mund të jenë më funksionale në njërën anë të trupit sesa tek tjetra.

Demtimi i Palces Kurrizore

Lëndimet e qafës, zakonisht rezultojnë në kuadriplegji. Njerëzit me dëmtime të nivelit të parë dhe të katërt të rruazave cervikale (niveli C1 – C4), shpesh kanë nevojë për një ventilim, që të marrin frymë. Kontrolli i shpatullës dhe biceps-it, mund të qëndrojë me lëndimet e nivelit të rruazave cervikale të 5 (C5), megjithatë jo kyçi dhe lëvizjet e dorës. Lëndimet në nivelin e 6 të rruazave cervikale (C6), mund të sigurojnë kontrollin e kyçit por jo funksionin e dorës, ndërkohë që në nivelin e 7 të rruazave cervikale (C7) dhe rruazave 1 të kraharorit (T1), individët mund të drejtojnë krahët e tyre, por mund të kenë probleme “shkathtësie” me duart dhe gishtat.

Lëndimet e palcës kurrizore në nivelin e rruazave të kraharorit (T1 deri në T12) dhe më poshtë, mund të rezultojnë në paraplegji, ku duart nuk janë të prekura. Nga T1 deri tek T8 ekziston një kontroll i dobët i trung-ut, si rezultat i mungesës së kontrollit të muskujve abdominal.

Lëndimet e ulëta të T9 deri T12 lejojnë një ekuilibër të mirë uljeje nga muskujt e barkut dhe ato të kontrollit të trungut, ndërkohë që lëndimet e mesit dhe rajoneve sakral-e, nënkuptojnë një rënie të kontrollit të nyejve dhe të këmbëve.

Këmba (nga gjuri tek nyja) – Pamje sipërfaqësore nga prapa

kemba nga nyja te gjuri

Pamja e muskujve sipërfaqësorë të këmbës nga ana e pasme. Shikoni ku janë muskujt soleus dhe gastroknemius, të njohur së bashku si muskujt calf. Muskujt calf janë esencialë për shtyrjen përpara nga qëndrimi ulur për të qëndruar në këmbë.

Muskujt calf

Muskujt gastroknemius, soleus dhe planta-ris quhen edhe muskujt calf. Ata formojnë muskujt sipërfaqësorë të grupit të pjesëve të pasme të këmbës. Muskujt e thellë të pjesës së posteriorit janë poplitea, tibia posteriore, flexor digitorum longus dhe flexor hallucis longus.

Muskuli gastroknemius calf është muskuli më sipërfaqësor i muskujve calf. Ai futet në kockën e thembrës përgjatë tendinë-s së Akilit. Muskuli gastroknemius mbledh këmbën në nyjen e kyçit të këmbës – duke vepruar si një pikë ku këmba mbështetet poshtë duke e përkulur atë në nyjen e thembrës, si p.sh. kur qëndroni me majat e gishtave. Ky veprim njihet si përkulja e shputës. Gastroknemiusi gjithashtu mbledh këmbën në nyjen e gjurit. Ai tërhiqet nga “tërheqësi calf që e çon këmbën drejt”.

Muskuli calf soleus është më i thellë se gastroknemius. Ai futet në kockën e thembrës me gastroknemiusin përgjatë tendinës së Akilit. Muskuli soleus gjithashtu bën përkuljen e shputës në nyjen e kyçit të këmbës. Soleus-i tërhiqet nga “tërheqësi calf që mbledh këmbën”.

Muskuli plantar-is që është i vogël dhe që ndodhet midis muskujve soleus dhe gastroknemius — mund që të mungojë në disa njerëz. Tendina plantaris vjen nga muskuli plantaris dhe futet në thembër përgjatë tendinës së Akilit, së bashku me dy muskuj të tjerë calf. Ajo bashkon këmbën me nyjen e kyçit dhe gjithashtu bashkon këmbën me nyjen e gjurit.

Tendina e Akilit

Tendina e Akilit lidh muskujt calf prapa kockës së thembrës. Është tendina më e madhe në trupin tuaj. Ajo lejon zgjatimin e këmbës përpara, larg nga trupi, që lejon thembrën të vendoset drejt në tokë gjatë ecjes. Në çdo hap që hedh, je në varësi të thembrës së Akilit.

Sa herë që kockat, tendinat (tendinë) dhe ligament-et lëvizin përkundrejt njëra tjetrës, kryesisht afër nyjeve, qeset e vogla të mbushura me lëng që quhen bursa vajisin pikën e kontaktit. Bursit-i është një inflamacion i bursave dhe zakonisht shkaktohet nga mbipërdorimi i një nyjeje, ose kur një nyje është nën presion ose tension për një periudhë të zgjatur kohore.

Çfarë i shkakton bursitet?

Inflamacioni i nyjeve shkaktohet më së shumti nga keqpërdorimi ose mbipërdorimi i nyjeve. Bursitet mund të shkaktohen edhe nga trauma në zonën e bursave ose nga tendinat afër tyre. Veprimtaritë e përsëritura fizike, siç janë të marrurit me klube golfi, mund të shkaktojnë bursite. Kushtet e njohura shpesh si “gjuri i shërbëtorit” vijnë nga inflamacioni i bursës në pjesën ballore të gjurit shkaktuar nga ulja në gjunjë plotësisht në mënyrë të përsëritur. Infeksioni ose kushte të tjera siç janë artrit-et ose cerma, shkaktojnë ndryshime inflamatore në nyje dhe në tendinat në trup që mund të përfshihen në bursite. Ky tip plagosjesh mund të shoqërohet me reduktimin e mobilizimit të nyjes, skuqjes, ënjtjes dhe në disa raste edhe me lodhje.

Cilat nyje preken?

Një nga zonat më të zakonshme për bursitet janë shpatullat, që kanë numrin më të madh të nyjeve të tërë trupit. Dhimbja zakonisht ndihet përgjatë anës së jashtme në fillim të shpatullave. Të tjera nyje që preken më shpesh janë bërrylat, ijet, kyçet e duarve, nyjet e këmbëve dhe gjunjët.

Cilat janë simptomat e bursiteve?

  • Dhimbje, inflamacion dhe ënjtje e zonës, kryesisht gjatë tërheqjes ose zgjatimit kur bëjmë ushtrime, tërheqje dhe çuarje e nyjeve përtej limiteve normale;
  • Lëvizje e kufizuar e nyjes, me ose pa dhimbje të menjëhershme;
  • Lëkura përreth mund të bëhet e kuqe ose të nxehet.

Si diagnostikohen bursitet?

Mjeku juaj mund t’ju pyesë në lidhje me veprimtarinë fizike të kohëve të fundit dhe të bëjë një ekzaminim fizik. Ndonjëherë ai mund të kërkojë të marrë pak lëng për testim, nëse ka shqetësim që bursa mund të infektohet. Ju mund të dërgoheni për të bërë rreze X të nyjes që dhemb.

Vetëkujdesi për bursitet