Herpesi: Përgjigjet e pyetjeve tuaja

Çfarë është herpes?

Herpesi është një infeksion i zakonshëm, afatgjatë i shkaktuar nga virusi simplex i herpesit (HSV) dhe zakonisht është transmetuar nëpërmjet kontaktit lëkurë me lëkurë. Simptomat e herpesit mund të ndryshojnë dhe varen kryesisht nëse njerëzit janë duke përjetuar simptomat e para apo ripërsëritje simptomash. Në momentin që ju infektoheni, ju mund të përjetoni zhdukje dhe rishfaqje të simptomave.

Një nga simptomat më të dukshme është shfaqja e një flluske të vogël në lëkurë. Herpes mund të shfaqet në buzë (herpes oral), në pjesët gjenitale (herpes gjenital) ose në pjesë të tjera të trupit (herpes jo-gjenital).

Ekzistojnë dy lloje të virusit të herpesit gjenital: herpes simplex i llojit 1 (HSV-1) dhe herpes simplex i llojit 2 (HSV-2). Ky virus mund të transmetohet në çfarëdolloj moshe. Diferenca kryesore ndërmjet të dy llojeve është vendi i zhvillimit.

HSV-2 është virusi që zakonisht shkakton herpesin gjenital. Ky virus zakonisht transmetohet nëpërmjet kontaktit lëkurë me lëkurë ose nëpërmjet sekrecioneve gjenitale, p.sh. gjatë marrëdhënieve seksuale vagina-le dhe anale.

HSV–1 është virusi që rrallë shkakton herpesin gjenital. Ky virus mund të shpërndahet gjatë seksit oral nga lëkura përrreth gojës në lëkurën përreth organeve gjenitale.

Si mund ta dini nëse ju keni herpes gjenital?

Shumë njerëz nuk do të kenë simptoma të dukshme dhe as nuk do të jenë në dijeni që ato mund të jenë në kontakt me virusin. Ato mund t’i vënë re simptomat shumë vonë. Njerëzit mund të infektohen me herpesin gjenital dhe t’jua kalojnë atë të tjerëve edhe pse ato vetë mund të mos kenë simptoma.

Për të tjerët, simptomat e para të herpesit gjenital shfaqen nga 2 deri në 21 ditë pasi ka ndodhur kontakti me virusin e herpesit. Periudha e parë e herpesit gjenital është më e rënda. Kur ju jeni në kontakt me virusin, sistemi juaj imun (sistemi imunitar) nuk ka patur kohë për të zhvilluar antitrup-at mbrojtës, duke lejuar në këtë mënyrë shumëfishimin e virusit në mënyrë të shpejtë dhe duke shkaktuar simptoma sinjifikative.

Hidrocela është një grumbullim jo i dhimbshëm i lëngjeve ujore rreth njërit apo të dy testikujve. Këto ënjtje mund të jenë jo të këndshme për t’u parë dhe të parehatshme, por kjo gjendje zakonisht nuk është e dhimbshme dhe në përgjithësi jo e rrezikshme. Edhe pse hidrocelat janë të zakonshme tek të sapolindurit (sipas OBSH-së i porsalindur konsiderohet fëmija gjatë katër javëve të para të lindjes), ato mund të ndodhin edhe tek të rriturit e çdo moshë.

Hidrocelet

Hidrocelat mund të shkaktohen nga trauma apo inflamacion-i i testikulave. Ky tip hidrocele është më i zakontë tek meshkujt më të rritur.

Cilat janë shkaqet e formimit të një hidrocele?

Shkaku i shumicës së hidrocelave është i panjohur.
Hidrocelat tek foshnjat mund të jenë tregues se ka një hapsirë mes barkut dhe skrotumit. Normalisht, këto hapje mbyllen para lindjes ose shumë pak më mbrapa.
Hidrocelat që shfaqen më vonë në jetë mund të shkaktohen nga një lëndim apo një ndërhyrje kirurgjik-ale në skrotum apo zonën rrëzë kofshës. Ato gjithashtu mund të shkaktohen nga inflamacioni ose infeksioni i epididimit ose testikujve. Në raste të rralla, hidrocelat mund të shfaqen me kancer testikular apo të veshkës së majtë. Kjo lloj hidrocele mund të ndodhë në çdo moshë, por është më i hasur tek meshkujt mbi moshën 40 vjeç.

Si diagnostikohen hidrocelat?

Hidrocelat mund të dallohen me lehtësi nga ndriçimi i një elektriku dore në pjesën e zgjeruar të skrotumit. Nëse skrotumi është plot me lëng të qartë, si në një hidrocelë, skrotumi do të ndriçohet i tëri (trans-iluminum).

Cilat janë simptomat?

Në shumë raste, hidrocela nuk shkakton simptoma. Ju mund të vëreni zgjerim të skrotumit. Simptomat, kur janë të pranishme, mund të përfshijnë dhimbje, ënjtje ose skuqje të skrotumit apo një ndjenjë trysnie në bazën e penis-it.

Si diagnostikohet hidrocela?

Kur një mashkull është stimul-uar seksualisht, fërkimi në penis dhe disa sinjale të tjera stimuluese dërgohen në sistemin nervor duke rezultuar në ejakulim.

Në momentin e ejakulimit ndodh kalimi i spermës në mitrën e femrës. Muskujt që rrethojnë mitrën shtyjnë spermën jashtë penisit. Për të parandaluar spermën nga rrjedhja prapa në fshikëz, muskujt në qafën e fshikëzës shtrëngohen për ta mbyllur atë.

Pamja anësore e sistemit riprodhues të mashkullit

Sistemi riprodhues mashkullor

 

Sterilizimi mashkullor apo vazektomi-a, është një formë e kontracepsion-it kirurgjik-al që përfshin prerjen dhe lidhjen e 2 tubave (secila quhet vas deferens), që bartin spermës nga testikujt në penis.

vazektomi

Si funksionon?

Vazektomia funksionon duke parandaluar spermën nga hyrja në lëngun seminal. Sperma është e prodhuar në fshikëzat seminale dhe të prostatës (prostata), të cilat janë të paprekura nga vazektomia. Sasia e lëngut seminal nuk është e prekur dhe sperma llogaritet për vetëm 2-5% të lëngut që derdhet. Sperma e cila është e prodhuar nga testikujt, por që nuk mund të udhëtojë përgjatë secilit prej vas deferens, është e absorbuar nga trupi.

Sa efektiv është?

Sterilizimi mashkullor ka efektivitet më të madh se 99% në parandalimin e shtatzënisë. Ai duhet të konsiderohet si një formë e përhershme e kontracepsionit, pasi është e vështirë për t’a kthyer në një procedurë kirurgjik-ale, dhe në çiftet ku burri ka pasur një ndryshim vazektomie ekziston një normë e suksesshme e shtatzënisë prej vetëm 45-60%.

Cilat janë avantazhet?

Disa nga avantazhet e steril-itetit mashkullor përfshijnë:

  • Është e besueshme dhe e përhershme;
  • Ajo nuk ndërhyn me ereksion-in, potencialin seksual, prodhimin hormonal ose ejakulim-in;
  • Ajo nuk ndërhyn në spontan-itetin e seksit;
  • Është një procedurë e shpejtë dhe e thjeshtë; dhe
  • Nuk ka efekte anësore afatgjatë.

Cilat janë disavantazhet?

Disa nga disavantazhet e sterilitetit mashkullor përfshijnë.

  • Ajo nuk është menjëherë efektive, dhe mund ti duhet 2-3 muaj (ose 16-20 ejakulime) përpara se e tërë sperma të pastrohet nga çdo vas deferens;
  • Mund të ketë disa parehati afatshkurtëra siç janë dhimbjet, nxirjet ose ënjtjet pas procedurës;
  • Nuk mund të ketë komplikime të tilla si gjakderdhje, infeksion ose reagim inflamator në rrjedhjen e spermës;
  • Në rreth një në 100 deri në një në 500 raste tubat mund të rihapen dhe mashkulli mund të bëhet përsëri pjellor –gjithsesi operacioni mund të ripërsëritet.
  • Është e vështirë të përsëritet.

Si është?

Varikocela është koleksion i venave të zgjeruara siç janë venat me varice, që ndodhin në pjesën e jashtme të testikujve. Zakonisht varikocelat prekin vetëm testikulin e majtë, por gjithashtu mund të preket edhe ai i djathti ose të dy bashkë.

Cilat janë simptomat e varikocelës?

Zakonisht varikocelat nuk shkaktojnë probleme, përveç një ënjtje në pjesën e jashtme të testikujve që mund të jetë e dukshme gjatë qëndrimit në këmbë. Ato shumë rrallë mund të shfaqin një kruarje të parehatshme ose një ndjenjë mbushjeje të testikujve.

Çfarë e shkakton varikocelën?

Varikocela mendohet që të ndodhë për shkak të distancës së madhe që ka vena kryesore nga testikuli i majtë, që udhëton brenda trupit (krahasuar me venën nga testikuli i djathtë) përpara boshatisjes në venat respektive të veshkave. Kjo distancë, e kombinuar me forcën në rënie të gravitetit, mund të shkaktojë në disa meshkuj dështimin e sistemit të valvul-ës, diku ndërmjet venave nga ana e majtë e testikujve dhe venave të veshkës së majtë.

Si është diagnostikuar?

Për të diagnostikuar varikocelë-n, doktori do të ketë nevojë për të parë dhe ndjerë testikujt. Varikocela mund të ndihet nëpërmjet skrotum-it në pjesën e jashtme të testikujve. Shpesh varikocelat mund të ndihen vetëm kur mashkulli është duke qëndruar në këmbë dhe zhduken kur ai shtrihet, për shkak të rënies së presionit të gjaku-t.

Disa mjekë mund të përdorin një instrument duke e vendosur në pjesën e jashtme të skrotumit për të matur temperaturën e testikujve. Ashtu sikundër varikocela është menduar për të rritur temperaturën e testikujve, instrumenti mund të përdoret për të zbuluar sa më herët që të jetë e mundur varikocelën.

Sa të zakonshme janë varikocelat?

Mbi 20% e të gjithë meshkujve kanë varikocela, por mbi 40% e meshkujve që kanë probleme të fertilitetit kanë varikocela. Deri më sot, të paturit e varikocelave është menduar për të kontribuar në vëshirësinë e një mashkulli për të bërë fëmijë. Sot megjithatë, shumë mjekë, nuk janë shumë të sigurt që të paturit e varikocelave është një shkak definitiv i problemeve të fertilitetit.

Nga çdo 100 djem të lindur, 3 deri në 5 do të kenë mungesë të një ose të dy testikujve nga skrotumi  i tyre, qese të vogla të lëkurës ku testikujt gjenden zakonisht.

Gjatë zhvillimit të testikujve brenda barkut të foshnjës, lëviz poshtë një pasazh i vogël në ije, në kanalin inguinal (inguinal kanali), në vendndodhjen e tyre të zakonshme. Kjo zakonisht ndodh para se fëmija të lind. Kur kjo nuk ndodh, foshnja është e thënë të ketë “moszbritjen e testikujve” (i njohur mjekësisht si kriptokridizëm). Në shumë raste vonesa është e përkohshme, por nga mosha njëvjeçare disa djem ende do të kenë probleme.

Komplikacionet e lidhura me moszbritjen e testikujve

Moszbritja e testikujve mund të jetë një problem serioz pasi mund të prekë të ardhmen e fertilitetit. Dy në 3 djem të cilët arrijnë moshën e rritur me dy testikuj të pazbritur do të jenë jopjellorë. Kjo është ndoshta për shkak të faktit se kur testikujt janë në skrotum ata janë relativisht “jashtë” dhe janë në një temperaturë më të ulët se sa kur janë në brendësi të barkut. Një shqetësim tjetër është se kancer-i është më shumë i zakonshëm në testikujt që nuk janë të vendosur siç duhet.

Futja brenda e testikujve

Në disa djem, testikujt janë “mbledhshëm”, që do të thotë se edhe pse ata janë plotësisht të zbritur, kontraktim-et e vogla të muskujve bëjnë që ato të tërhiqen përkohësisht nga skrotumi. Kjo shpesh ndodh në mot të ftohtë.

Fitimi i kriptokridizmit

Ndonjëherë testikujt janë të pranishëm në lindje, por “zhduken” një apo dy vjet më vonë. Ky “fitim” i quajtur kriptokridizëm mund të ndodhë deri në moshën 10 vjeçare dhe mendohet që të jetë si rezultat i kordës së parregullt e të shkurtër të spermës e cila lëviz nga testikujt për në ije. Me rritjen e fëmijës ajo nuk zgjatet, duke shkaktuar që testikujt të tërhiqen pas për në kanalin inguinal.

Trajtimi i moszbritjes së testikujve

Disa raste të moszbritjes së testikujve kërkojnë një operacion për t’i sjellë ato në vendndodhjen e tyre të saktë. Kjo bëhet zakonisht në moshën 6 muajshe. Testikujt kanë gjasa të zbresin, nëse janë pa trajtim, pas moshës 6 muajshe.