5 marifete për të rritur energjinë

Keni qëndruar zgjuar tërë natën me një foshnjë nazeli dhe mezi i mbani sytë hapur. Si do t’ia bëni të rezistoni gjatë gjithë ditës? Provoni këto marifete për të shtuar energjinë, të shtjelluara nga psikolog-u Hendrie Weisinger, autor i librit “Gjeniu i instinktit”: Korrigjoni instrumentet e nënës natyrë për të përmirësuar shëndetin, lumturinë, familjen dhe punën.

Lëvizni

Vendoseni foshnjën tuaj në një karrocë dhe bëni një shëtitje rreth banesës tuaj. Lëvizja e muskujve tuaj përmirëson qarkullimin e gjaku-t, ju shton energjinë dhe ndihmon të stimul-ohet mendja juaj. Lëvizja krijon emocion, thotë Weisinger. Ajo gjithashtu nxit trupin që të çlirojë endorfinat, “hormonet që të bëjnë të ndjehesh mirë”, të cilat mund të përmirësojnë humorin tuaj dhe të reduktojnë stresin, një shkak i zakonshëm i lodhjes.

Kërkojeni dritën e diellit

Studimet kanë gjetur që ekspozimi ndaj dritës së diellit mund të ndikojë në ritmet tona të aktivitetit. Pra hapeni dritaren dhe lejoni dritën e diellit dhe ajrin e freskët të hyjnë brenda. Ose më mirë akoma, dilni për një shëtitje të shkurtër. Marrja e dhjetë deri pesëmbëdhjetë minutave ekspozim ndaj rrezeve të diellit dy herë në javë gjithashtu mund të sigurojë vitaminë D, një lëndë ushqyese e cila u nevojitet shumicës së grave. Midis të tjerave, vitamina D ndihmon trupin tuaj që të absorbojë kalcium-in, një mineral i cili ndihmon që kockat tuaja të forcohen.

Dëgjoni muzikë

Ka një arsye se përse neve pëlqejmë vallëzimin dhe ushtrimin me disa melodi të preferuara. Tingulli ka një efekt të fuqishëm mbi emocionet dhe nivelin tuaj të energjisë. Përse të mos krijoni një listë me këngë e melodi të cilat ua ngrenë gjendjen shpirtërore, që të mund ta dëgjoni kurdoherë që energjia u dobësohet?

Shoqërohuni me njerëz të lumtur dhe shumë energjikë

Weisinger e quan këtë “infektim emocional”. Rrethojeni veten me ata persona që janë plot energji dhe ata do të mund t’ua ngrenë humorin. Bashkohuni me nëna të tjera që shëtisin foshnjat me karroca dhe ushqehuni me atmosferën pozitive që ju rrethon.

Ushqehuni mirë që të keni energji

Shtatzënia dhe vitaminat para lindjes

Cilat janë vitaminat e paralindjes?

Një dietë e shëndetshme është gjithmonë një ide e mirë, veçanërisht gjatë shtatzënisë. Gjatë shtatzënisë është mirë të merren vitamina të paralindjes për të ndihmuar të mbushet çdo boshllëk ushqimor në dietën e nënës. Vitaminat që duhen para lindjes janë shumë vitamina dhe minerale. Acidi i tyre folik, hekuri dhe kalcium-i janë veçanërisht të rëndësishëm.

Acidi folik, hekuri dhe kalciumi

Acidi folik ndihmon të parandalohen defektet në lindje të tubit neural, që prek trurin dhe shtyllën kurrizore. Defektet e tubit neutral zhvillohen në 28 ditët e para pas ngjizjes, para se shumë gra ta dinë se janë shtatzënë. Meqenëse pothuaj gjysma e të gjithë shtatzënive janë jo të planifikuara, rekomandohet që çdo grua që mund të mbetet shtatzënë të marrë 400 mikro-gram (mcg) acid folik çdo ditë, duke filluar që para ngjizjes dhe gjatë 12 javëve të para të shtatzënisë.

Një grua që tashmë ka pasur një foshnjë me një defekt të tubit neural duhet të këshillohet me mjekun e saj nëse mund të ketë apo jo nevojë të marrë një dozë të ndryshme të acidit folik. Studimet kanë treguar se marrja e një doze të madhe (deri 4 000 mcg) të paktën një muaj para dhe gjatë tremujorit të parë mund të jetë e dobishme për këto gra.

Ushqimet që përmbajnë acid folik janë perimet e gjelbra, arrat, fasulet, agrumet etj. Megjithatë është mirë të merret një plotësues ushqimor me sasinë e duhur të acidit folik.
Edhe kalciumi është i rëndësishëm për një grua shtatzënë. Ai mund të parandalojë humbjen e densitetit të kockave të saj, sepse edhe foshnja përdor kalciumin për rritjen e kockave të saj.

Hekuri ndihmon gjaku-n, edhe të nënës edhe të foshnjës që të mbartë oksigjenin që i nevojitet organizmit.

Çfarë vitaminash duhen kërkuar para lindjes?

Kërkoni këto vitamina të paralindjes:
• 400 mikrogram acid folik;
• 400 unitete vitamina D;
• 200-300 miligram kalcium;
• 70 miligram vitamina C;
• 3 miligram thiaminë;
• 2 miligram riboflavinë;
• 20 miligram niacinë;
• 6 mikrogram vitamina B12;
• 10 miligram vitamina E;
• 15 miligram zink;
• 17 miligram hekur.

Qumështi i lopës: Kur dhe si të fillojmë ta përdorim atë?

Përse ekspertët rekomandojnë të prisni për ta ushqyer foshnjën tuaj me qumësht lope deri sa ai të jetë 12 muajsh?

Ka disa arsye për ta vonuar përdorimin e qumështit të lopës deri sa foshnja juaj të arrijë në ditëlindjen e tij të parë.

Foshnjat mund ta tresin qumështin e lopës plotësisht ose po aq lehtë sa edhe qumështin e gjirit apo atë të pasuruar me vitamina. Qumështi i lopës përmban përqendrime të larta të proteina-ve dhe mineraleve të cilat mund të jenë barrë për veshkat e pa maturuara të foshnjës tuaj. Veç kësaj, qumështi i lopës nuk ka sasitë e duhura të hekurit, vitaminës C dhe ushqyesve të tjerë të fëmijëve. Madje ai mund të shkaktojë edhe anemi nga pamjaftueshmëria e hekurit tek disa foshnja, meqenëse proteinat e qumështit të lopës mund të acarojnë veshjen e brendshme të sistemit tretës, duke shkaktuar gjak në jashtëqitje. Së fundmi, qumështi i lopës nuk siguron yndyrat më të shëndetshme për foshnjat në rritje.

Pasi foshnja juaj të jetë në gjendje ta tresë atë, qumështi bëhet një pjesë e rëndësishme e dietës së saj. Ai është një burim i pasur kalciumi, që ndërton kocka dhe dhëmbë të forta dhe ndihmon të rregullohet koagulim-i i gjakut dhe kontrolli i muskujve. Po ashtu, është një nga burimet e pakta të vitaminës D që e ndihmon trupin të absorbojë kalciumin dhe është vendimtar për rritjen e kockës.

Gjithashtu qumështi siguron proteinën për rritje, si edhe karbohidratet, të cilat do t’i japin foshnjës tuaj energjinë që i nevojitet për t’u çapitur gjithë ditën. Dhe në qoftë se foshnja juaj merr mjaftueshëm kalcium, ai do të ketë më pak rrezik për një presion të lartë të gjaku-t, goditje, kancer të zorrës së trashë dhe frakturave të ijeve gjatë jetës së mëvonshme.

Sa qumësht duhet të pijë fëmija im?

Sipas Akademisë Amerikane të Pediatri-së, shumica e fëmijëve do të marrin mjaftueshëm kalcium dhe vitamina D në qoftë se ata pinë 2 deri 2 ½ filxhanë qumësht lope në ditë. Ju ofroni  fëmijëve tuaj një vjeç, qumësht të plotë (veç rastit kur kanë rrezik të shtuar për obezitet).

Pesë ushqimet më të këqija për foshnjat

Nga ëmbëlsirat me 500 kalori të maskuara si kafe e deri tek patatet e skuqura plot yndyrë e kripë, ne të rriturit zakonisht e dimë që bëjmë zgjedhje jo të mençura të ushqimeve. Por shpesh ne nuk e kuptojmë se shumë nga ushqimet që ne rëndom ua japim foshnjave janë në thelb ushqime për në hedhurina, me shumë kalori, sheqer ose kripë dhe me pak vlerë ushqyese.

Ngrënia e ushqimit të keq është më e dëmshme për foshnjat se sa për të rriturit. Kjo sepse foshnjat nuk kanë nevojë për shumë kalori, por ata kanë shumë nevojë për shumë ushqim. Është e lehtë për ata të ngopen me shpejtësi me ushqime të këqija duke mos lënë vend për ushqime të shëndetshme të pasura me lëndë ushqyese.

Pra, çfarë duhet të bëjë një prind? Të fillojë duke mësuar se nga cilat ushqime të qëndrojë larg. Këtu është një listë e ushqimeve më të këqija për foshnjat:

Lëngjet e gazuar

Duket shumë evidente të përmendet, por besoni apo jo, disa foshnjave u jepen pije freskuese qysh kur janë në moshën 7 muajsh, sipas një studimi të më shumë se 3 000 familjeve, të paraqitur në konferencën e Shoqatës Dietetike Amerikane në vitin 2009.

Qofshin të rregullta apo dietetike, pijet freskuese me gaz nuk kanë absolutisht asnjë ushqyes. Një pije freskuese e rregullt, përmban shumë sheqer dhe mund të dëmtojë dhëmbët e foshnjës tuaj. Dhe ngopja me këto pije do të thotë që foshnjat hanë e pinë më pak ushqim të shëndetshëm nga sa ata kanë nevojë.

Lëngu i frutave

Sigurisht që ai e ka prejardhjen nga frutat, por kjo nuk do të thotë që ai është i shëndetshëm. Fibrat në frutat e freskëta humbasin në procesin e shtrydhjes dhe ajo që mbetet është plot me sheqer.

Përdorimi i disa lloj lëngjesh të frutave, veçanërisht të dardhës dhe mollës për të ëmbëlsuar ushqimin e foshnjës tuaj nuk është një ide e mirë. Sheqernat në këto lëngje mund ta shpejtojnë kalimin e ushqimit në sistemin tretës. Kur ushqimi kalon shumë shpejt, trupi nuk ka kohë të absorbojë të gjithë lëndët ushqyese. Gjithashtu ai mund të shkaktojë diarre tek disa foshnja.

Mungesa e hekurit tek fëmijët

Hekuri duhet për të formuar hemoglobinë-n, që është pjesë e qelizave të kuqe të gjakut që mban dhe transporton oksigjenin në trup. Hekuri është gjithashtu esencial për zhvillimin normal të trurit të fëmijëve. Kur nuk ka hekur mjaftueshëm, qelizat e kuqe të gjakut fillojnë dhe bëhen të vogla e të zbehta në ngjyrë – që njihet si mungesë hekuri ose anemi.

Zakonisht, mungesa e hekurit zhvillohet sepse fëmija nuk merr mjaftueshëm hekur nga dieta e tij. Megjithatë, ka edhe disa raste të pakëta si sëmundje të ndryshme dhe probleme të tjera me absorbim-in e ushqimeve nga zorrët.

Fëmijët me anemi kanë mungesë hekuri e mund të lodhen, nuk rriten sipas ritmit të zakonshëm, vuajnë nga infeksionet dhe kanë probleme me të mësuarit dhe sjelljen.

Si mund të parandalohet mungesa e hekurit?

Shumë bebe të moshës më të vogël se 6 muajsh marrin mjaftueshëm hekur që nga lindja dhe nga qumështi që pijnë, ose edhe nga qumështi që e marrin nga biberoni, qumësht me formulë të përforcuar me hekur. Bebet që lindin prematur, ose që kanë një peshë shumë të vogël në lindje, janë në një rrezik më të lartë për zhvillimin e mangësisë për hekur, kështu që ata zakonisht duhet të marrin suplement hekuri me recetë.

Sasia e hekurit fillon dhe zvogëlohet pas muajit të gjashtë të jetës, kështu që në përgjithësi rekomandohet marrja e ushqimeve të pasura me hekur (drithërat). Edhe pse ka hekur në qumështin e gjirit, bebet që pijnë qumësht gjiri dhe që nuk marrin mjaftueshëm hekur nga ushqimet e tjera janë në rrezik të mungesës së hekurit.

Të vegjëlit dhe fëmijët më të rritur duhet të nxiten të hanë ushqime që përmbajnë hekur si mishi i kuq, pulat, peshku, drithërat e forcuara me hekur, bukë, si dhe perime si spinaq dhe brokoli. Ushqimet që përmbajnë vitamina C, si domate dhe fruta të familjes citrus (qitro, limon, portokalle, mandarina, etj), përmirësojnë absorbimin e hekurit.

Qumështi i lopës ka pak hekur. Të vegjëlit që marrin më shumë qumësht sesa ushqime janë në rrezik të mungesës së hekurit.

Cili është trajtimi për mungesën e hekurit?

Anemia

Anemi-a ndodh kur përqendrimi i qelizave të kuqe të gjakut në trup, hemoglobina, bie nën nivelet normale. Kjo është shpesh një simptomë e një çrregullimi themelor mjekësor.

Ekzistojnë 3 shkaqe kryesore të anemisë.

  • Humbje gjaku;
  • Dëmtim i qelizave të kuqe të gjakut; dhe
  • Shkatërrim i qelizave të kuqe të gjakut.

Cilat janë shenjat e anemisë?

Një person me anemi shpesh duket shumë i zverdhur dhe mund të përjetojë:

  • Lodhje;
  • Dobësi dhe puls të shpejtë;
  • Etje;
  • Marramendje; dhe
  • Gulçim.

Megjithatë, anemia mund të mos jetë e dukshme, veçanërisht tek të rinjtë ose njerëzit me shëndet të përgjithshëm të mirë, nivelet e hemoglobinë-s së të cilëve mund të bien por pa shfaqur simptoma. Në raste të tjera, simptomat mund të zhvillohen ngadalë me kalimin e muajve ose viteve.

Anemia e mungesës së hekurit

Trupi ka nevojë për hekur për prodhimin e qelizave të kuqe. Megjithatë, kur ndodh gjakrrjedhja, hekuri humbet në trup duke shkaktuar me kalimin e kohës mungesën e tij. Kjo është forma më e zakonshme e anemisë. Njerëzit që janë më në rrezik janë:

  • Gratë shtatzëna;
  • Njerëzit me dieta strikte;
  • Gratë që kanë fëmijë; dhe
  • Foshnjat që janë ushqyer me gji.

Tek gratë dhe burrat që kanë kaluar nëpër menopauzë – andropauzë, mungesa e hekurit mund të tregojë se gjakderdhja gastrointestinal-e, ndoshta vetëm në sasi mikroskopik-e, është e pranishme.

Forma të tjera të anemisë

Forma të tjera të anemisë që janë më pak të zakonshme, janë:

  • Anemia hemolitikeAnemia hemolitik-e vjen si rezultat i shkatërrimit të parakohshëm të rruazave të kuqe të gjakut. Jetëgjatësia e rruazave të kuqe normale mund të shkojë deri në 120 ditë, por në rastin e anemisë hemolitike, kjo jetëgjatësi shkurtohet deri në 25 % të jetëgjatësisë normale. Në këtë rast, indi kockor që prodhon rruazat e kuqe nuk është në gjendje që të plotësojë nevojat e indeve të ndryshme të organizmit me rruaza të kuqe.
  • Anemia hemolitike e trashëguar – Ka disa lloj anemish hemolitike të trashëguara, si: sickle cell anemi, talasemi, deficiencë, mangësi e një enzime të quajtur G6PDHG (Glukoze-6-Fosfato-Dihydrogjeneze).
talasemia

Talasemi-a  është një çrregullim i trashëguar i gjakut që e bën trupin të prodhojë më pak hemoglobinë ose hemoglobinë anormal-e. Hemoglobina ndihmon qelizat e kuqe të gjakut të shpërndajnë oksigjenin në të gjithë trupin. Niveli i ulët i hemoglobinës mund të shkaktojë anemi, një sëmundje që ju bën të ndiheni të dobët dhe të lodhur. Anemia e rëndë mund të dëmtojë organ-et dhe të shkaktojë vdekje.

Cilat janë llojet e talasemisë?

Ka dy lloje kryesore: alfa dhe beta. Talasemia beta është më e zakonshme.

Talasemia beta

Nevojiten të dyja llojet e globinë-s, alfa dhe beta, për të prodhuar hemoglobinën. Talasemia beta ndodh kur njëri ose të dy genet që  përbëjnë beta-globinën nuk funksionojnë, ose funksionojnë pjesërisht.

  • Nëse ju keni një gen të dëmtuar, mund të vuani nga një anemi e butë dhe ndoshta nuk do të keni nevojë për trajtim. Kjo quhet talasemia beta minore ose talasemia beta. Kjo ndodh kur ju merrni një gen normal nga njëri prind dhe një gen talasemik nga tjetri.
  • Kur të dy genet janë të dëmtuar, do të thotë se ju keni një gen talasemik nga secili prind. Në këtë rast mund të shfaqni anemi të moderuar ose të rëndë.
    • Nëse keni anemi të moderuar (talasemia beta mesdhetare), ju mund t’ju nevojitet transfuzion gjaku.
    • Njerëzit me anemi të rëndë (të quajtur talasemi beta madhore apo anemia e Cooley-it) kanë  nevojë për transfuzione gjaku gjatë gjithë jetës. Simptomat e anemisë zakonisht fillojnë brenda disa muajve pas lindjes.

Talasemia alfa

Ky tip talasemie ndodh kur një ose më shumë nga katër genet alfa-globinë që formojnë hemoglobinën, mungojnë apo janë të dëmtuar.

  • Në qoftë se një gen mungon ose është i dëmtuar: Qelizat e kuqe të gjakut mund të jenë më të vogla se normalisht. Në këtë rast ju nuk do të përjetoni simptoma dhe  nuk do të keni nevojë për trajtim. Por ju jeni një bartës i heshtur. Kjo do të thotë se nuk keni sëmundje, por mund të kaloni genin defektoz tek fëmijët tuaj.
  • Nëse dy gene mungojnë apo janë të dëmtuar: Ju do të përjetoni anemi tepër të lehtë, që zakonisht nuk ka nevojë për trajtim. Kjo quhet talasemia alfa minore ose talasemia alfa.

Përdorimet

Hipovitaminozë (ulje të vitaminë-s); gjendje paraskorbutike (para se të shfaqet skorbuti) ose hipovitaminozë; gjendje paraskorbutike ose hipovitaminozë e fshehur; diatezë hemorragjike; skorbut primar; sëmundje të traktit gastrointestinal (stomak, zorrë); paradontopati (patologji të paradontit); pas lodhjeve të mëdha; në periudhën e shtatzënisë dhe gjatë të ushqyerit të fëmijës me gji.

Dozimi

Oral-isht: për profilaksi-në e skorbutit 50-100 mg në ditë, ndërsa për mjekimin e tij 300 mg në ditë, në doza të ndara; për raste të tjera: 100-300 mg 2-3 herë në ditë injeksion intramuskular (I.M), injeksion intravenoz (I.V), injeksion subkutan (S.C): 100-200 mg në ditë.

Format farmaceutike dhe dozat

Tableta: 50 mg, 100 mg, 250 mg, 500 mg;

Injeksion: 50 mg/mL 2 mL, 500 mg/5mL.

Udhëheqës vizual: Mënyra jo të zakonta për të reduktuar rrudhat


[ssba_hide]

 

Foshnja juaj tani peshon rreth 1.2 kg dhe është mbi 38 cm i gjatë nga koka në thembrat. Muskujt dhe mushkëritë po vazhdojnë të piqen dhe koka po rritet më e madhe për t’i bërë vend trurit në zhvillim. Për të përmbushur kërkesat e rritura ushqimore, do t’ju nevojiten një shumicë proteinash, vitamina C, acid folik dhe hekur. 2Dhe për shkak se kockat po ngopen me shumë kalcium, sigurohuni që ta pini qumështin tuaj (një burim tjetër i mirë i kalciumit si djathi, kosi ose lëngu i portokallit i pasuruar). Këtë tremujor, rreth 250 miligram kalcium janë depozituar çdo ditë në skeletin që po forcohet të foshnjës tuaj.

Si po ndryshon jeta juaj

Foshnja juaj është shumë aktive tani. Mjeku juaj mund të kërkojë që të shpenzoni njëfarë kohe çdo ditë duke numëruar shkelmat dhe do t’ju japë udhëzime specifike se si ta bëni këtë. Bëjini të ditur mjekut nëse keni vënë re ndonjëherë që foshnja juaj po bëhet më pak aktive. Ju mund të keni nevojë për një test kundër stresit ose një profili biofizik për të kontrolluar gjendjen e saj.

Disa të njohur të vjetër, urthi dhe kapsllëku mund të zënë vend tashmë në qendër të skenës. Hormoni i shtatzënisë progesteron-i, e lëshon indin tek muskujt e lëmuar në të gjithë trupin, duke përfshirë traktin gastrointestinal. Ky lëshim, i çiftuar me grumbullimin në abdomen-in tuaj, e ngadalëson tretje-n. Tretja e ngadaltë mund të shkaktojë gaz dhe urth, veçanërisht pas një vakti të bollshëm dhe të kontribuojë për kapsllëkun.

Uterus (mitra) që rritet mund të kontribuojë edhe për hemorroide-t. Këto enë gjaku të ënjtura në zonën e zorrës së drejtë janë të zakonshme gjatë shtatzënisë. Fatmirësisht ato pastrohen zakonisht në javët e pas lindjes.