mosha-e-trete

Kualiteti i jetës është duke u bërë gjithmonë e më shumë i rëndësishëm. Kështu që ruajtja e shëndetshme e mendjes dhe trupit tonë është një prioritet.

Çfarë mund të bëni për të patur një mendje të mprehtë?

1) Ushtroni trurin tuaj

Ashtu sikundër edhe trupi, truri përfiton nga të ushtruarit dhe nga sfidat, nga të “qenit në formë”. Sfidimi i trurit me aktivitete të reja mund të krijojë shtegtime të reja brenda trurit që mund të reagojnë si rrugë alternative nëse disa neuron-e janë dëmtuar. Mund të provoni:

  • Luajtjen e lojërave që përfshijnë planifikimin dhe memorien siç është shahu;
  • Aktivitete që testojnë fjalorin tuaj siç është fjalëkryqi;
  • Të mësuarin e aftësive të reja – p.sh. një gjuhë ose një instrument muzikor;
  • Përllogaritjen e shumave në mendjen tuaj në vend të përdorimit të makinës llogaritëse;
  • Vullnetarizmin; dhe
  • Të qenit të informuar se çfarë është duke ndodhur në botë.

Kohët e fundit, shumë kompani kanë zhvilluar programet kompjuterike duke patur si qëllim funksionimin e trurit. Pavarësisht se gjatë kësaj kohe këto studime janë kurajuar, kërkime të tjera duhet të bëhen për të kuptuar nëse këto programe vonojnë ose parandalojnë një rënie të funksionit mendor për një afat të gjatë.

2) Qëndroni fizikisht aktiv

Kërkimet kanë treguar se aktiviteti fizik mund t’ju mbrojë kundër humbjes së funksionit mendor. Të ushtruarit rrit qarkullimin e gjaku-t në tru dhe mund të promovojë rritjen e neuroneve. Nuk keni nevojë për të bërë maratona, por mund t’a filloni aktivitetin fizik gradualisht. Më poshtë mund të gjeni disa ide për të filluar:

  • Përdorni shkallët në vend të ashensorit;
  • Parkojeni makinën tuaj larg në mënyrë që të mund të ecni;
  • Nëse keni një qen, nxirreni atë më shpesh për ecje të rregullta dhe të gjata;
  • Përdorni në shtëpi një vegël siç është biçikleta, ndërkohë që shihni TV.
  • Ndiqni një hobi që ju mban fizikisht aktiv, siç është p.sh. kopshtaria.
Njohja e foshnjës me ushqime të reja

Pasi është bërë profesioniste në ngrënien e drithërave, karotave, lëngut të mollës, foshnja juaj është gati të provojë shije dhe veshje të reja.

Zgjeroni alternativat e menusë

Ato specialitete të mëngjesit (drithëra, lëng molle, banane, zarzavate) bëhen të mërzitshme pas disa dhjetëra vaktesh. Filloni të ndryshoni menunë (afërsisht pas muajit të shtatë ose të tetë) duke shtuar mish të grirë (pulë, qengj, gjeldeti, ose mish lope), të verdhë veze (pa pjesën e bardhë) dhe avokado në repertorin e saj. Kur ajo është bërë nëntë muajsh, qumështi i plotë, kosi, djathi, makaronat dhe bizelet mund t’i paraqiten foshnjës. Më poshtë keni disa sugjerime:

Mundohuni të lehtësoni zgjedhjet e ushqimeve dhe t’i veçoni ato nga njëra-tjetra

Jeni gati të shërbeni një pjatancë të madhe me ushqime të ndryshme? Kjo është normale, për sa kohë që ju i veçoni ushqimet nga njëri tjetri. Qëllimi është të njihni (dhe ta kënaqni) foshnjën tuaj me shijen e ushqimeve të veçanta, sepse p.sh. nëse e përzieni mishin me zarzavatet njëherësh, foshnja juaj nuk do të arrijë të kuptojë shijen e veçantë të bizeleve. Pasi ajo ka arritur të shijojë një shumëllojshmëri të ushqimeve të ndryshme, atëherë ju mund të përzieni gjërat bashkë. Krijoni përzierjen tuaj të veçantë, me shijet e preferuara të foshnjës suaj, ose provoni të përzieni ushqimet e konservuara, por më parë lexoni me kujdes etiketat. Shumica e ushqimeve të fazës fillestare të rritjes përbëhen nga ingredientë të miratuar botërisht, por konservat ushqimore komerciale për foshnjat më të rritura mund të përmbajnë sheqer të shtuar (i cili mund të shfaqet në formën e shurupit të misrit me sasi të larta fruktoze).

Kini kujdes ndaj alergjive të ushqimit

Të ngrënit shëndetshëm: hani si një fshatar jo si mbret mesjetar

Ndërsa jetesa e fshatarëve mesjetarë evropianë nuk do të ishte ajo që sot shumë njerëz do të dëshironin që ta përjetonin, dieta e tyre mund të ofronte një çelës për reduktimin e epidemi-së së obezitetit.

Edukatorët britanikë dhe ekspert-ët e shëndetit të fëmijës do të udhëtojnë në shkolla të ndryshme për t’u mësuar nxënësve aspektet e dobishme të dietës mesjetare.

Dr Iona McCleery, ligjëruese në historinë e mesjetës në Universitetin e Lids (Britani të Madhe), tha në një deklaratë për median universitare që në të kaluarën ishte e zakonishme që shtresat e ulëta kishin dieta shumë të varfëra, ndërsa sot janë kryesisht të varfërit  më shumë të prirur për obezitet.

“Sa më i varfër të ishit, më të larta ishin shanset që ju të hanit më shumë zarzavate dhe të kishit më shumë drithëra të pranishme në dietën tuaj”, tha ajo.

“Të varfërit ishin gjysmë vegjetarianë pasi thjesht nuk mund ta përballonin blerjen e mishit…. Shëndeti ishte shumë i lidhur me dietën”.

Historiania e ushqimit Caroline Yeldham, një anëtare tjetër e grupit të edukimit, tha se dietat mesjetare, nga nevoja, ishin të bazuara në ushqime të freskëta dhe shumë pak ushqime të rezervuara, të cilat ishin me pak yndyrë, kripë dhe sheqer. Përveç kësaj, koha e ushqimit ishte në fokus familjar dhe të komunitetit, dhe vaktet e vogla ishin më pak socialisht të pranueshme, tha ajo.

“Ishte sigurisht edhe një gamë shumë e gjerë përbërësish që ne priremi për ti ngrënë sot – më shumë barishte dhe më shumë peshk, në krahasim me importet të cilat ishin një pjesë e vogël e dietës”

Të ngrënit shëndetshëm mund të jetë e thjeshtë dhe e kënaqshme. Mund të jeni gjithashtu të pasionuar pas të ngrënit!

Sa për të filluar, më poshtë do të gjeni disa këshilla të lehta nga Fondacioni i Zemrës, për shijimin e një diete balancuese të shëndetshme.

  • Zgjidhni varietete. Çelësi i të ngrënit shëndetshëm është shijimi i një sërë varietetesh nga një shumëllojshmëri grupesh ushqimore.
  • Përfshini çdo ditë, zarzavate, drithëra, fruta, arra dhe fara. Këto ushqime duhet të përbëjnë pjesën më të madhe të çdo vakti që ju hani. Shtoni bizelet e thata ose fasulet, thjerrëzat apo fasulet e konservuara në 2 vakte çdo javë. Konsumoni fruta të freskëta dhe perime dhe arra të pakripura.
  • Zgjidhni yndyra të shëndetshme dhe vajra. Yndyrat e pangopura, siç janë ato të marra nga vaji i ullirit, luledielli, soja e susamit, janë opsione më të shëndetshme, sesa yndyrat e ngopura dhe trans. Zgjidhni margarinën dhe jo gjalpin dhe kos e qumësht me sa më pak yndyra ose shtoni kalcium-in në ushqimet tuaja. Përdorni vaj peshku dy herë në javë dhe zgjidhni mish pa dhjamë.
  • Lehtësojuni nga marrja e sheqernave, yndyrave dhe ushqimeve të gatshme. Limitoni këto në një herë në javë ose më pak. Shmangni ngrënien e ushqimeve shumë të kripura dhe të yndyrshme, siç janë keku, biskotat dhe çokollatat.
  • Pini kryesisht ujë. Limitoni pijet me shumë sheqer, siç janë pijet e buta dhe pijet sportive. Nëse pini alkool, qëndroni tek 2 ose më pak pije alkoolike në ditë. Konsumimi i më shumë pijeve alkoolike ju vendos në një rrezik të lartë të sëmundjes së zemrës, atakut dhe presionit të lartë të gjakut.
  • Qëndroni në një peshë të shëndetshme. Balanconi aktivitetin e rregullt fizik me të ngrënën e shëndetshme, në mënyrë që të përshtatet me nivelin e aktivitetit.
  • Ndiqni Programin e Fondacionit të Zemrës. Shikoni për ushqimet e Fondacionit të Zemrës në etiketën e prodhuesit. Këto produkte në përgjithësi janë zgjedhje më e shëndetshme sesa ushqimet e tjera të të njëjtit lloj.

Edhe njerëzit që bartin një gjen që rrit rrezikun e sëmundjes kardiovaskular-e (sëmundjen e zemrës dhe atakun) mund të modifikojnë rrezikun e atakut të tyre të zemrës nëpërmjet dietës, sugjeroi studimi.

Një grup ndërkombëtar shkencëtarësh ka sfiduar besimin tradicional se njerëzit janë të “mbërthyer me gjenet e tyre”, duke treguar se efekti i një profili të lartë të rrezikut gjenetik mund të modifikohet përmes konsumit të zarzavate, frutave dhe perimeve të papërpunuara.

Një nga studimet më të mëdha të ndërveprimit të dietës u fokusua në sëmundjet kardiovaskulare, dhe kërkuesit studiuan më shumë se 8000 persona, duke përfshirë edhe ato “me” dhe “pa” llojin e gjenit 9p21.

Ata gjetën se njerëzit me llojin e gjenit 9p21 që konsumonin një dietë të lartë në ushqime bimore të papërpunuara, arra dhe bulmet kishin një rrezik të ngjashëm të një sulmi jofatal të zemrës sikundër jobartësit e gjenit, ndërsa një rrezik i lartë gjenetik plus një dietë të lartë në mish, vezë dhe yndyra u shoqërua me një dyfishim të rrezikut të infarkt-it të zemrës.