Në mitër: Fakte me vlerë për zhvillimin

Kur ju jeni shtatzënë mund të duket sikur foshnja juaj është mbështjellë në universin e vet privat (dhe të vogël) brenda barkut tuaj. Por ajo së bashku me ju po përjeton botën jashtë, madje edhe sikur po bën përgatitje për të dalë në të. Këtu keni tre fakte magjepsëse që ndoshta nuk i dini.

Trembja në mitër

Foshnja juaj trembet në mitër kur dëgjon një zhurmë të madhe apo të papritur. Kjo aftësi shfaqet rreth javës së 23 të shtatzënisë, siç mund të dëshmohet nga çdo grua shtatzënë në tremujorin e dytë apo të tretë të shtatzënisë. Në qoftë se nëna teshtin, foshnja kërcen.

Por në qoftë e njëjta zhurmë përsëritet shpesh, foshnja juaj mësohet me të dhe pushon së reaguari. Nuk ka nevojë të shqetësoheni, kjo është një shenjë që truri po zhvillohet normalisht, thonë ekspert-ët.

Frymëmarrja nën ujë

Foshnja juaj fillon të “marrë frymë” qysh kur është në mitër, edhe pse mushkëritë e tij nuk thithin oksigjen. Rreth javës së 27-të, mushkëritë e saj të mbushura me lëng fillojnë të zgjerohen dhe të mblidhen për shkak të kontraktim-eve ritmike të diafragmë-s tuaj dhe muskujve të kraharorit. Këto kontraktime e ndihmojnë atë të zhvillojë muskujt dhe qarqet motore të domosdoshme për frymëmarrjen e vërtetë. Kështu, kur foshnja juaj thith ajër për herë të parë, ka bërë tashmë shumë praktikë.

Ndjesia e nuhatjes në mitër

Duke filluar nga java e 28 foshnja juaj mund të nuhasë në mitër të njëjtat gjëra që nuhasni edhe ju.

Disa nga provat për ndjesinë e të nuhaturit të fetus-eve vijnë nga foshnjat e lindura para kohe: Në një studim ekstrakti i mendërzës u mbajt nën hundën e foshnjave të lindura para kohe. Foshnjat më pak se 28 javë nuk reagonin. Më të mëdhenjtë reagonin duke thithur, duke u ngërdheshur ose duke iu larguar.

Lëngu amniotik ku është zhytur foshnja e shton ndjesinë e saj të nuhatjes. Përse? Sepse ne jemi më mirë të aftë që të nuhasim gjërat pasi molekulat e aromës bashkohen me një lëng.

Aktivitete të cilat rrisin aftësi dhe zhvillim

Koha e lojës është kohë pune për foshnjën tuaj dhe ju jeni ndihmësi i tij, duke i dhënë instrumentet dhe lavdërimet që atij i nevojiten për ta bërë punën.

Kush e dinte? Disa herë janë lodrat më të thjeshta të cilat na mësojnë mësimet më të mëdha. Merrni p.sh. një lodër që bën ku-ku. Fshini fytyrën tuaj pas pëllëmbëve dhe thërrisni: “Ku-ku” me një zë të çuditshëm, dhe jo vetënm që u afroheni të qeshurave të para të foshnjës tuaj, por edhe e ndihmoni atë që të kapë “permanencën e objekteve”. Truri i fëmijës tuaj është zhvendosur “jashtë nga pamja, jashtë nga mendja” duke menduar në njohjen e asaj që fytyra juaj e buzëqeshur (ose një lodër nën batanije) nuk zhduket për herë kur është jashtë fushëpamjes së tij.

Ju mund të filloni duke e ndihmuar foshnjën tuaj të mësojë këtë apo atë mësim që i zhvillon trurin (ose i krijon aftësitë) nga kjo marrëdhënie. Pajiseni atë me objektet tek të cilat ai mund ta përqendrojë shikimin e tij dhe praktikojeni që të ndjekë me sy. Një send i lëvizshëm i varur mbi shtratin e tij, një libër me ilustrime ose fotografi të thjeshta të objekteve të përditshëm ose një raketake të lyer me ngjyra të ndritshme. Por truri i tij nuk është  evetmja pjesë e trupit e cila ka nevojë të stimul-ohet. Gjithashtu ju mund të përdorni aktivitete të ndryshme të ndërtimit të trupit për foshnjat për të forcuar muskujt e tij të vegjël e të mëdhenj. Lëvizini duart dhe këmbët e tij për të forcuar muskujt që atij i nevojiten për të gjithë veprimet fizike që ka përpara (qëndrimi ulur, ecja). Apo luani disa patty-cake që ai të mpreh shkathtësinë e tij.

Duke i përsëritur herë pas here këto lëvizje, ju fitoni po ashtu edhe disa pikë suplementare për ndërtimin e fjalorit të tij. Jeni i ngathët (i rëndë) në bashkëbisedime? Këndoni! Ose tërhiqni nga rafti një libër me vargje ritmike për fëmijët dhe lexojini ndonjë fragment prej tij.

Piketat e zhvillimit të fëmijës tuaj: Socializimi

Kur dhe si zhvillohet ai

Si ka filluar fëmija juaj të lidhet me njerëz të tjerë? Si dhe ku ai fillon të bëjë miq? E gjithë kjo ka filluar me juve. Si prind i tij, ju keni qenë miku e shoku i tij i parë, i pari që ka qeshur me sjelljet e tij të çuditshme dhe që i është përgjigjur bashkëbisedimit të tij me belbëzime. Me ndihmën tuaj ai ka mësuar se si të bashkëveprojë me të tjerët dhe ka zbuluar se sa lehtë dhe gazmore është t’i bësh ata të qeshin, të marrin pamje komike në fytyrë, madje edhe të nxjerrësh tinguj të çuditshëm bashkë me ta. Për dy vjetët që pasojnë, ai do të grumbullojë përvoja të tilla të para duke mësuar të luajë lojëra, të bisedojë, të bëjë miq dhe të mrekullojë të afërmit. Të mësuarit me socializmin është një proces që zgjat tërë jetën, një proces që vogëlushi juaj tani po e zbulon drejtpërdrejt.

12 deri 18 muaj

Gjatë vitit të parë të jetës, vogëlushi është fokusuar kryesisht në zhvillimin e aftësive fizike si kapja dhe ngritja e objekteve dhe të mësuarit me ecjen. Ai është kënaqur me shpërthimet e shkurtra në kohën e lojës me të tjerët, si gjyshi dhe gjyshja, por mbi të gjithë ju ka parapëlqyer juve, e ndoshta një dado të dashur.

Tashmë është më ndryshe. Ai gjithnjë e më shumë interesohet për botën rreth tij, megjithëse ende shikon çdo gjë se si lidhet me të. Ndërsa fëmija juaj mëson të flasë dhe të komunikojë me të tjerët, ai po zbulon njerëz të tjerë dhe se sa gëzim është t’u afrohet atyre dhe të shikojë reagim-in e tyre. Natyrisht, këtu është edhe kulmi i ankth-it të ndarjes, kështu që vogëlushi juaj mund të jetë i ndrojtur dhe i ngjitur pas jush. Mos u shqetësoni, kjo gjë zakonisht reduktohet pas moshës 18 muajsh.

Udhëheqës i babait për t’i bërë masazh fëmijës

Masazhi i foshnjës për fillestarë

Foshnjat thjesht pëlqejnë t’i prekin. Në fakt ata lulëzojnë me këtë, kjo është një pjesë e rëndësishme e rritjes dhe zhvillimit. I gjithë ky kontakt lëkurë me lëkurë, jo vetëm që ndihmon lidhjen midis jush dhe foshnjës, ai mundet ta rehatojë foshnjën kur është i mërzitur dhe të lehtësojë sjelljen e tij të bezdisshme.

Këto gjashtë hapa të thjeshtë të “Masazhit Të dua shumë” do t’ju ndihmojnë të filloni. Më pas kontrolloni për një varg tjetër më të plotë të masazhit për fëmijët.

Përgatitja

Gjeni një sipërfaqe të sheshtë e të ngrohtë për të shtrirë mbi të foshnjën tuaj, një batanije ose një dysheme e mbuluar me qilim është shumë e mirë. Hidhni pak vaj të pastër ulliri ose vegjetal në pëllëmbët tuaja dhe i fërkoni ato me njëra tjetrën që vaji dhe pëllëmbët të ngrohen.

Përpiquni të shihni në sytë e foshnjës dhe këndojini apo i flisni atij ndërsa i bëni masazh. Kini vëmendjen për reagim-in e foshnjës tuaj: Në qoftë se nuk duket se po kënaqet, provoni një prekje më të butë ose thjesht ndaloni.

Si t’i bëni masazh foshnjës?

1. Ndërsa jeni përballë foshnjës, përdorni dy ose tre gishta, sikur shkruani germën I në anën e djathtë të barkut të tij me lëvizje të vendosura, por të buta. Filloni nën brinjët e tij dhe shkoni drejt poshtë në kyçin e këllkut të tij duke përdorur vajin për të zbutur rrugën e gishtave tuaj.

2. Pastaj, e fërkon nga e majta në të djathtë barkun e tij,  duke formuar një germë “L” të shtrirë në anën e gjatë të saj.

3. Përdorni një fërkim të shkurtër duke u ulur poshtë në anën e djathtë të stomaku-t të saj për të plotësuar germën ”L”.

4. Për të filluar germën e fundit, një “U” të përmbysur, e fërkoni duke u ngritur lart nga kocka e këllkut  në anën e majtë të barkut.

5. Për segmentin e mesit të “U” lëvizini gishtat nëpër majën e barkut të foshnjës.

6. Dhe për pjesën përfundimtare të “U”, fërkoni duke zbritur poshtë anën e djathtë të foshnjës tuaj.

(Keni “shkruar” kështu në barkun e foshnjës: ILU ( I Love You – Të dua shumë).

Piketa të zhvillimit të foshnjës tuaj: Qëndrimi ulur

Qëndrimi ulur

Qëndrimi ulur në mënyrë të pavarur i jep foshnjës tuaj një perspektivë të re për botën. Pasi muskujt e shpinës dhe të qafës së tij të jenë mjaft të forta për ta mbajtur atë drejt dhe ai të kuptojë se ku duhet t’i verë këmbët që të mos rrëzohet, është vetëm çështje kohe, deri sa ai të kalojë në zvarritje, të ngrihet më këmbë dhe të fillojë të ecë.

Kur zhvillohet kjo aftësi?

Ka mundësi që foshnja juaj do të mësojnë të qëndrojë ulur në mënyrë të pavarur midis moshës 4 dhe 7 muajsh. Afërsisht kjo është koha kur ai ka zotëruar rrotullimet dhe mbajtjen lart të kokës. Shumica e foshnjave mund të qëndrojnë mirë ulur për disa minuta pa mbështetje në kohën kur ata janë 8 muajsh. Edhe foshnjat që kanë zotëruar të qëndruarit ulur, herë pas here rrëzohen, shpesh për shkak se e humbasin interesin për të qëndruar drejt.

Si zhvillohet ajo?

Ndërsa ju mund ta mbështesni foshnjën tuaj që ai të qëndrojë ulur qysh nga dita e parë, të qëndruarit ulur në mënyrë të pavarur, nuk do të fillojë deri sa ai të ketë kontrollin mbi kokën e tij. Duke filluar nga mosha 5 muajsh, muskujt e qafës dhe të kokës të foshnjës tuaj forcohen me shpejtësi dhe ai mësohet ta mbajë kokën lart, ndërsa qëndron shtrirë mbi bark.
Pastaj, ai do të kuptojë se si të mbështetet mbi krahët e tij dhe ta ngrejë gjoksin e tij, një lloj ulje ngritje e vogël mbi krahë. Në moshën 5 muajsh, ai mund të jetë i aftë që qëndrojë ulur për disa çaste pa u ndihmuar, megjithëse ju duhet të qëndroni pranë për t’i dhënë mbështetje dhe për ta rrethuar me jastëkë për të zbutur ndonjë rënie të mundshme.
Së shpejti, foshnja juaj do të kuptojë sesi ta ruajë ekuilibrin duke qenë ulur dhe duke u anuar përpara mbi njërën apo të dyja duart në pozicionin e një trekëmbëshi. Nga mosha 7 muajsh, ndoshta do të jetë në gjendje të qëndrojë ulur pa mbështetje (duke i lënë të lira duart që të eksplorojnë) dhe do të mësojë se si të arrijë një objekt të dëshiruar ndërsa qëndron ulur.

Çfarë po ndodh në këtë fazë të zhvillimit?

Me fëmijën tuaj

Ndërsa fëmija juaj 4 vjeçar përgatitet të hyjë në arsimin parashkollor, ai/ajo mund të jetë në gjendje madje edhe të shkruajë emrin e vet dhe kënaqet duke krijuar fjalë qesharake. Imagjinata dhe realiteti ndonjëherë mund të jenë pak të përziera dhe “shokët dhe shoqet” e  përfytyruar mund të fillojnë të shfaqen.

Me ju

Në qoftë se fëmija juaj është paksa fjalëshumë, ju mund ta gjeni veten të bezdisur nga koha në kohë. Por të dëgjuarit është i rëndësishëm, ai shton besimin e tyre, i ndihmon ata të fitojnë aftësi të reja në gjuhë dhe forcon lidhjen midis jush. Kur vjen puna për sjelljen, shpërthimet e vjetra përsëri ka të ngjarë të ndodhin, por jeta do të jetë më e lehtë kur ata fillojnë të reagojnë më shumë me arsye.